پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٦
مهمترين تحولات سياسى ايران و جهان
ارکان مائده
آزمايش سه مرحلهاى موشك شهاب٣ در خليج فارس ادامه مذاكرات هسته اى ايران در ژنو با حضور معاون وزير امور خارجه آمريكا، معرفى كابينه دولت وحدت ملى در لبنان، مبادله اسراى لبنانى با اسراى اسرائيلى، سى و چهارمين نشست كشورهاى صنعتى جهان در ژاپن و برگزارى اولين اجلاسيه اتحاديه مديترانهاى در پاريس از مهمترين رويدادهاى بين المللى در دو هفته اخير مىباشد كه قابل ارزيابى و تأمل است.
رزمايش پيامبر اعظم
آزمايش موشك شهاب ٣: چند روز از پاسخ ايران به بسته پيشنهادى اعضاى دائم شوراى امنيت به علاوه آلمان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامى در رزمايش موسوم به »پيامبر اعظم« موشك شهاب٣ را با برد ٢٠٠٠ كيلومتر در خليج فارس آزمايش كرد. فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامى هدف از اين آزمايش را آمادگى ايران براى پاسخ صريح و قاطع به حملات دشمن دانست.
آزمايش نسل جديد موشك بالستيك شهاب٣ كه در خليج فارس، با موفقيت انجام شد، با محور پرتاب موشكهاى مختلف كوتاه برد، ميان برد و دور برد طراحى و اجرا شده بود. اين رزمايش كه در سه روز انجام شده است، به گزارش خبرگزارى فارس داراى چند نكته مهم مىباشد. كلاهك خوشهاى اين موشكها اين قابليت را به موشكهاى شهاب مىدهد كه بر روى هدف، حجم انبوهى از بمبها فرو مىريزد و عملا اين موشك نوعى بمب باران اهداف نظامى و مشخص را به عهده دارد . سيستم اختصاص ناوبرى موشكهاى شهاب٣ و بهينه سازى از موشكهاى شهاب كه در سال گذشته انجام شد، به علاوه پرتاب همزمان چندين موشك با قابليت بالا از نكات قابل توجه در اين موشكها است.
آزمايش موشك شهاب٣ در سه مرحله كه با هدف هشدار به اسرائيل و اعلام آمادگى دفاعى ايران در برابر حمله نظامى عليه تأسيسات هستهاى انجام شد، با محكوميت غرب مواجه گشت. قابل ذكر است ماه گذشته كه اسرائيل ٢٠٠ هواپيماى نظامى خود را در منطقه مديترانه آزمايش كرد كشورهاى غربى اين امر را محكوم نكردند، گر چه با واكنش سرد واشنگتن روبرو شد، اين موضعگيرىها از طرف غرب نشان مىدهد كه آزمايش موشكى ايران غرب را نگران كرده است و خواهان توقف اين چنين رزمايشهايى است.
همزمان با خبر انتشار موشكى ايران، اسرائيل يك هواپيماى جاسوسى را كه مىتواند به اطلاعات تجسسى بپردازد را آزمايش كرد. به گفته مقامات اسرائيلى اين هواپيما به دليل سقف پرواز بالا، مىتواند در ارتفاع ٤٠ هزار پائى به پرواز در آيد و هواپيماهايى كه در ارتفاعات پائين هستند را شناسايى كنند. هدف اسرائيل از انجام اين نوع آزمايشها جمعآورى اطالاعات و ثابت كردن اين مسئله كه ايران داراى برنامه هستهاى نظامى است مىباشد. اين در حالى است كه ايران بارها اعلام كرده است كه داراى برنامه هستهاى نظامى نمىباشد و انجام اين نوع رزمايشها نشان دادن توان دفاعى ايران در برابر حملات دشمن است.
ادامه مذاكرات هسته اى ايران در ژنو با حضور نماينده آمريكا
مذاكرات ژنو بدون پاسخ ايران: ادامه مذاكرات هستهاى ايران روز شنبه ٢٩ تير(١٩ جولاى)، با حضور سعيد جليلى ، دبير شوراى عالى امنيت ملى و خاوير سولانا، مسئول سياست خارجى اتحاديه اروپا در ژنو برگزار شد. آنچه كه اين نشست را پر اهميت و حساس كرد، حضور نخستين بار نماينده آمريكا، ويليام برنز، در اين مذاكرات بود. نشست ژنو نتيجه خاص به دنبال نداشت و قرار است دو هفته ديگر ايران پاسخ خود را به بسته پيشنهادى گروه ١+٥ بدهد.
نشست ژنو كه با حضور ويليام برنز سومين ديپلمات ارشد آمريكايى، برگزار شد از اهميت فوق العاده در مذاكرات هستهاى ايران برخوردار بود. مقامات واشنگتن كه تا به حال معتقد بودند در صورتى با تهران تماس خواهند داشت كه ايران دست از غنىسازى بردارد، روز چهارشنبه ٢٦ تير اعلام كردند، برنز كه پرونده هستهاى ايران زير نظر او قرار دارد، از شركت كنندگان مذاكرات ژنو خواهد بود. اين نشست در حالى صورت گرفت كه نماينده آمريكا با نماينده ايران گفت و گويى نداشته و حامل پيامى از جانب واشنگتن نبود. اين ديپلمات ارشد آمريكا تنها ناظر بر اين مذاكرات بوده است. ايران حضور ويليام برنز را گامى مهم تلقى كرد و مذاكرات ژنو را مثبت ارزيابى كرد. در همين راستا سولانا هم اين نشست را مثبت ارزيابى كرد و اعلام كرد ما بسيار اميدواريم پاسخ سؤالى كه پنج هفته پيش از تهران داشتيم تا دو هفته ديگر مشخص شود.
ويليام برنز ٥٢ ساله كه از سال ١٩٨٢ ميلادى در وزارت امور خارجه امريكا فعاليت مىكند، شخصيت مهمى در سياست خارجى امريكا محسوب مىشود. برنز در سال ١٩٩٤ در ليست ٥٠ رهبر خوش آتيه امريكايى زير ٤٠ سال مجله تايمز قرار داشت. وى اولين مقام ارشد امريكايى است كه بعد از حادثه گروگانگيرى در تهران با مقامات رسمى ايران بر سر يك ميز مذاكره نشسته است.
در رابطه با حضور معاون وزير امور خارجه آمريكابحثهاى زيادى شد. در نشست ژنو روزنامه ديلى تلگراف حضور امريكا اين حضور را گامى مهم در اين مذاكرات ديده است كه داراى پيامى براى رهبران ايران مىباشد. اين روزنامه حضور برنز را مهم ديده و نشانهاى از علاقه دو طرف به تغيير موضع خود دانسته است. داناپريفو، سخنگوى كاخ سفيد هم، اعلام كرد كه اين حضور فقط براى يكبار اتفاق مىافتد و ما تا آنجا خواهيم بود كه حرفها را بشنويم. ما نمى رويم مذاكره كنيم. در همين راستا سخنگوى وزارت امور خارجه امريكا اين نشست را يك اولتيماتوم نسبت به تهران خواند، در حالى كه چند ساعت قبل كاندو ليزارايس، وزير امور خارجه امريكا اعلام كرده بود كه امريكا هيچ دشمنى دائمى ندارد و اگر ايران تصميم بگيرد كه به جامعه جهانى نزديك شود، از حمايت ايالات متحده آمريكا برخوردار است. اين دو گانگى در گفتار و رفتار آمريكايىها نسبت به پرونده هستهاى ايران، نشان مىدهد كه حضور ويليام برنز در نشست ژنو كه بعضى از تحليلگران سياسى چرخش ١٨٠ درجه سياست امريكا نسبت به برنامه هستهاى به ايران مىدانند، به دليل اينكه آمريكا توان نظامى چندانى بعد از حمله نظامى به افغانستان و عراق ندارد و نمىتواند تمام تأسيسات هستهاى ايران را منهدم كند، لذا نتايج منفى وسيعى براى امنيت و اقتصاد امريكا به دنبال دارد، دليل بر عقب نشينى واشنگتن نيست. البته سيمور هرش روزنامه نگار معروف امريكائى معتقد است در كاخ سفيد، وزارت امور خارجه پنتاگون اختلاف نظر در رابطه با حمله به ايران وجود دارد. حتى در بين ردههاى بالاى پنتاگون، در امريكا اين نظر وجود دارد كه ديدگاه كاندو ليزارايس، وزير امور خارجه به نسبت ديدگاه ديك چنى برترى يافته و موقعيت چنى تضعيف شده است. رايس امروز سخنگوى موضوع واقعگرايى در دولت بوش است و مخالف موضع محافظه كاران نو، اما سيمور هرش معتقد است كه چنى حرف اول را مىزند.
تحولات سياسى اخير در لبنان
معرفى كابينه وحدت ملى و مبادله اسرا در لبنان: تشكيل كابينه دولت وحدت ملى و به دنبال آن مبادله اسرا از تحولات مهم در هفتههاى اخير در لبنان بوده كه آغازبخش مرحله جديدى در تصميمگيرىها و اقدامات دولت وحدت ملى مىباشد.
پس از چندين هفته مذاكرات سياسى، فؤاد سينيوره، نخست وزير، كابينه دولت وحدت ملى را معرفى كرد. اين كابينه ٣٠ وزير دارد. در توافقى كه ميان گروههاى سياسى لبنان در دوحه قطر براى انتخاب رئيس جمهور و وزراء به دست آمد، ميشل سليمان به عنوان رئيس جمهور توافقى انتخاب شد. سليمان با توافق تمامى گروههاى لبنانى، منطقهاى و بينالمللى به رياست جمهورى رسيد و با انتخاب وى درگيرها بين گروه حاكم و معارض پايان يافت. در همين راستا روزنامه البلد لبنان نوشت: ميشل سليمان مىتواند اعتبار برنامههاى سياسى و اقتصادى را به لبنان باز گرداند و مفهوم جديدى از استقلال و حاكميت ارائه دهد، به گونهاى كه از حجم بى سابقه نفوذ خارجى در سر فصلهاى اصلى بكاهد. رفتار معقولانه و منطقى ميشل سليمان در خلال درگيرى لبنان و اقدامات مهم وى در جنگ سى و سه روز ميان لبنان و اسرائيل و همچنين بى طرفى سليمان باعث شد كه مخالفان و موافقان بر سر وى به توافق برسند. او در حالى وارد كاخ »بعبدا« شد كه همگان بر سر او به توافق رسيدند و از اين رو رئيس جمهور توافقى ناميده شد.
بر اساس قانون اساسى لبنان از زمان استقلال، رئيس جمهور از ميان مسيحيان مارونى انتخاب مىشود. وى رياست شوراى عالى و فرمانده عالى نيروهاى مسلح را به عهده دارد و نيروهاى مسلح نيز زير نظر هيأت دولت انجام وظيفه مىكنند. رئيس دولت هم بايد وزراء كابينه را معرفى كند و سپس به امضا رياست جمهور برسد.
اختلاف بر سر تعداد وزراء بين جناح حاكم و معارض در لبنان شش هفته به طول انجاميد تا اينكه كابينه وحدت ملى معرفى شد. بر اساس توافقنامه دوحه كه در تاريخ ٢١ مه به دست آمد، توافق شد كه كابينه دولت ٣٠ وزير خواهد داشت. ١٦ وزير متعلق به جناح اكثريت پارلمانى، ١١ وزير از گروههاى مخالف دولت و ٣ وزير به انتخاب رئيس جمهور. در اين توافقنامه كه ١١ وزير به معارضان واگذار شد، حزب الله به رياست سيد حسن نصر الله سهم خواهى نكرد. اين رفتار سيد حسن باعث شد كه تشكيل كابينه تحت تأثير اقدام وى قرار گيرد و آقاى سعد حريرى رئيس گروه حاكم (المستقبل) بازتر عمل كند و در تشكيل كابينه چهرههاى متعادلى وجود داشته باشند تا تندروها. همه اين موارد باعث شد كه صحنه سياسى لبنان تحت تأثير قرار بگيرد و تنش زدايى شود.
تأخير در انتخاب وزراء باعث شد رئيس جمهور به نخست وزير فشار وارد آورد تا كابينه را معرفى نمايد. لذا اين امر منجر شد فؤاد سينيوره كابينه وحدت ملى را معرفى كند. ميشل سليمان در نظر داشته در صورتى كه كابينه در زمان مشخص تشكيل نشود با استفاده از اختيارات خود براى تشكيل دولت اقدام كند، اما بالاخره نخست وزير وزراء را معرفى كرد. از ٣٠ وزير معرفى شده ١٤ تن از آنها براى اولين بار به اين سمت رسيدهاند. در كابينه دولت وحدت ملى ١٥ وزير مسلمان (٦ وزير شيعه و ٩ وزير اهل سنت)، ١٥ وزير مسيحى (٣ وزير دروزى، ٦ وزير مارونى، ٤ وزير ارتدوكس و ٢ وزير ارمنى) حضور دارند. به اين ترتيب با انتخاب وزراء بحران سياسى در اين كشور پايان رسيد و حزب الله و متحدانش به اندازه كافى كرسى به دست آوردند تا بتوانند تصميمات را وتو كنند. با تشكيل كابينه اكنون دولت دو وظيفه دارد؛ اولين كار دولت جديد لايحه تغيير قانون انتخابات مىباشد كه از قانون سال ٢٠٠٢ به قانون سال ١٩٩٦ باز گردد و دومين اقدام دولت تشكيل ميزگردى براى گفت و گوى ملى مىباشد اين ميزگرد به رياست ميشل سليمان براى نزديك كردن ديدگاه گروههاى سياسى و رسيدن به يك راهبرد دفاعى مشترك براى لبنان تشكيل مىشود تا در آينده شاهد اختلافات سياسى نباشد.
از ديگر تحولات مهم سياسى در لبنان، مبادله اسرا بين نيروهاى مقاومت اسلامى با دولت اسرائيل بود. ٥ اسير لبنانى در قبال دو جسد سرباز اسرائيلى. دو اسيرى كه دستگيرى شان جرقه جنگ سى و سه روزه را روشن كرد. حزبالله قبل از جنگ سى و سه روزه دو سرباز اسرائيلى را به اسارت گرفت و اعلام كرد كه اين دو اسير را آزاد نخواهد كرد مگر در چارچوب توافقى مشخص شده، از اين رو اين گفته حزب الله به كرسى نشست. اسرا بر اساس مذاكره آزاد شدند و پيروزى مهمى را براى حزب الله و شكست سختى براى اسرائيل رقم زد. لازم به ذكر است از سال ١٩٩١ ميلادى هشت بار مبادله اسرا بين طرفين صورت گرفته است.
روز تبادل اسرا و اجساد در لبنان با جشن و سرور همراه بود، در حالى كه مردم اسرائيل با انبوهى از غم روبرو شدند. به اين دليل كه تا لحظات آخر نمىدانستند كه سربازان آن زنده هستند يا خير. اسرائيلىها معتقدند آنچه كه به لبنان مىدهند كمتر از آن چيزى است كه مىگيرند. البته دولت اسرائيل معتقد است اين مبادله ارزش خود را خواهد داشت. در همين راستا بعضى از تحليل گران سياسى معتقدند كه تلاش اولمرت براى بازگشت دو جسد سرباز اسرائيلى به كشور چهره اولمرت را كه در ماههاى اخير تخريب شده بود، بهبود مىبخشد. و از طرف ديگر مذاكره براى آزادى اسير اسرائيلى گلعاد شليط، شروع خواهد شد.
در روند مبادله اسرا سمير قنطار مشهورترين اسير فلسطينى آزاد شد. وى در شانزده سالگى به همراه سه عضو ديگر از جبهه خلق براى آزادى فلسطين دستگير شد. قنطار در سال ١٩٧٩ كه براى انجام عمليات گروگانگيرى به شمال فلسطين رفته بود كه به اسارت نيروهاى اسرائيلى در آمد. دو همراه وى بعد از ١٦ سال در تبادل اسرا با اسرائيل آزاد شدند ولى قنطار در همان سال به اتهام قتل عمد از سوى دادگاه براى ٥ بار به حبس ابد محكوم گشت. زمانى كه قنطار دستگير شد هنوز حزب الله در لبنان تشكيل نشده بود. اسرائيلىها در آن زمان مىخواستند قانون اساسى را تغيير دهند تا او را اعدام كنند، ولى اين كار انجام نشد و قنطار در لبنان به سنبل مبارزه و در اسرائيل به سنبل تروريست معروف شد.
اولين اجلاسيه سران اتحاديه مديترانه
نشست سران اتحاديه مديترانه در پاريس: اولين نشست سران اتحاديه مديترانهاى روز يكشنبه ٢٤ تير ماه(١٤ جولاى) به ميزبانى پاريس و رياست نيكلا ساركوزى، رئيس جمهور فرانسه برگزار شد. در اين نشست سران ٤٣ كشور از اروپا، افريقا و خاورميانه حضور داشتند. ساركوزى هدف از برگزارى اين اجلاسيه را چنين توصيف كرد: فضايى ايجاد شود تا مردم منطقه مديترانه به جاى جنگ با يكديگر عشق بورزند.
تاريخچه اتحاديه مديترانهاى به (روند بارسلونا) بر مىگردد. در سال ١٩٩٥ اين روند در كنفرانس يورو مديترانه در بارسلونا مطرح شد و هدف از آن ايجاد ثبات و امنيت در مديترانه، افزايش همكارىهاى اقتصادى و اجتماعى و مبادلات فرهنگى ميان كشورهاى حاشيه جنوبى درياى مديترانه با اروپا بود. البته پس از آنكه اعراب با حضور اسرائيل در اين روند مخالفت كردند، اين روند به شكست انجاميد.
اجلاسيه اتحاديه مديترانهاى به ابتكار نيكلا ساركوزى و با هدف حل و فصل خشونتهاى منطقهاى در خاورميانه، مهاجرت، آلودگى زيست محيطى، انرژى، حمايت مدنى و آموزش و همكارى بازرگانى در منطقه مديترانه برگزار شد. رئيس جمهور فرانسه سعى دارد با اجرا اين طرح و تشكيل اين اجلاسيه در عرصه بين المللى و منطقهاى نقش محورىتر و حساسترى را بازى كند.
اولين اجلاسيه اتحاديه مديترانهاى با حضور سران ٢٧ كشور اروپايى و ١٧ كشور آفريقايى و خاورميانهاى برگزار شد. سران اين كشورها با اين حضور سعى كردند تا با كنار گذاشتن اختلافات در جهت صلح و ثبات منطقه و همگرايى ميان اعضا گام بردارند. مسيرى كه ساركوزى در پيش گرفته است با موانعى روبرو است. مخالفت آلمان با اين اتحاديه يكى از موانع روبروى رئيس جمهور فرانسه است. آلمان معتقد است با تشكيل اتحاديه مديترانهاى وحدت و هويت اتحاديه اروپا نيز زير سؤال مىرود. در همين راستا بعضى از كشورهاى اروپايى از آلمان حمايت كردند و معتقدند كه كمكهاى مالى اتحاديه اروپا به آنها كه بايد اتحاديه مديترانهاى را تحت پوشش قرار دهد، كاهش مىيابد و آنها نمىتوانند به قدر كافى از جانب اتحاديه اروپا حمايت مالى شوند. البته كشورهاى ديگر عضو اين اتحاديه نظير الجزاير و ليبى ديدگاهى بد بينانه نسبت به اين موضوع دارند. در حالى كه سوريه، الجزاير، مصر، مراكش و تونس نگاهى خوشبينانه دارند. به نوشته روزنامه ديلى استار اين كشورها نگاهى خوشبينانه به منافع اقتصادى و سياسى اين اتحاديه خواهند داشت.
حضور بشار اسد در نشست كشورهاى مديترانه يكى از موضوعات جنجالى در اين اجلاس سه روزه در پاريس بود. سوريه كه به دنبال راهى براى خروج از انزواى سياسى بود با حضور در اين نشست همگان را مورد توجه قرار داد. بشار اسد در سفرش به پاريس اعلام كرد كه اين ديدار فرصتى تاريخى براى من است. درست مانند حركت به سوى فرانسه و اروپا. اسد در حالى وارد فرانسه شد كه معترضان به نقش حقوق بشر در سوريه، دست به تظاهرات عليه حضور او در يك كشور اروپايى زدند. به علاوه حضور اسد در اجلاسيه مديترانهاى با مخالفت گروه ٨ مارس در لبنان همراه شد. به گزارش بى. بى. سى اسد كه بعد از مدتى غيبت، بار ديگر به صحنه بين المللى بازگشته است، باعث مخالفتهايى در فرانسه حتى در ميان طيف راست فرانسه شد. خصوصاً دعوت ساركوزى از اسد براى حضور در مراسم ١٤ مى در پاريس باعث شدت گرفتن اين مخالفتها شد. اين اقدام رئيس جمهور فرانسه نشان داد كه حضور رئيس جمهور سوريه در اين مراسم به اين دليل بود كه ساركوزى مىخواهد عملا سوريه را به جامعه جهانى بازگرداند و درِ دنيا را به روى اسد باز كند. در همين راستا مىتوان گفت كه حضور رئيس جمهور سوريه در پاريس يكى از موفقيتهاى آقاى ساركوزى است. به گزارش نووستى اين حضور متعادل شدن موضع غرب در سوريه را باعث مىشود.
رئيس جمهور سوريه آخرين بار در سال ٢٠٠١ ميلادى به دعوت ژاك شيراك رئيس جمهور سابق فرانسه به پاريس رفته بود واكنون به ميزبانى ساركوزى به كاخ اليزه رفت تا در اجلاسيه مديترانهاى شركت نمايد. بشار اسد با ترور رفيق حريرى در سال ٢٠٠٥ و انگشت اتهامها به سوريه در يك انزواى سياسى قرار گرفت. گر چه بارها اين اتهام را رد كرده است.
از ديگر اتفاقات مهم در اين نشست ديدار ايهود اولمرت، نخست وزير اسرائيل و محمود عباس، رئيس تشكيلات خود گردان فلسطين در آستانه اين اجلاسيه بود. اولمرت در اين ديدار اظهار داشت در نتيجه مذاكرات دو طرف، حصول صلح نزديك شده است گرچه هنوز مشكلاتى وجود دارد. حضور اسرائيل در اين اجلاسيه باعث مخالفت كشورهاى عربى شد. به گزارش نووستى بسيارى از كشورهاى عربى از اين مىترسند كه در حالى كه در روند صلح هيچ پيشرفتى حاصل نشده است، در پروژههاى مشترك با اسرائيل شريك شوند. به اين ترتيب عادى سازى روابط اسرائيل با كشورهاى عربى، خروج سوريه از انزواى بين المللى، قرار گرفتن اولمرت در كنار عباس و پيوستن تركيه به اتحاديه مديترانهاى از تلاشهايى است كه آقاى ساركوزى در پيش گرفته است.
در راستاى موفقيت اين اتحاديه تحليل گران سياسى معتقدند كه مشغلههاى فكرى كشورهاى اروپايى با ديگر كشورهاى حاشيه مديترانه متفاوت است، مثلا مردم بعضى از اين كشورها، مثل تونس خواهان مهاجرت به اروپا براى كار هستند. بنابراين مهاجرت مشكل اين كشورها است در حالى كه مشكلاتى نظير مسائل زيست محيطى از مشغلههاى فكرى اروپائيان است. در نتيجه نمىتوان به موفقيت اين اتحاديه دل بست، اما عمرو موسى دبير كل اتحاديه عرب معتقد است كه موفقيت اتحاديه مديترانهاى به ميزان مشاركت كشورهاى شمال و جنوب حوزه مديترانه بستگى دارد.
اجلاسيه اتحاديه مديترانهاى به گفته ساركوزى هر دو سال يكبار تشكيل مىشود و رياست دورهاى اين اتحاديه دو ساله خواهد بود. رياست هر دوره را دو كشور يكى از شمال و ديگرى از جنوب درياى مديترانه بر عهده خواهند گرفت. هم اكنون رياست اين اتحاديه را پاريس و قاهره مشتركاً به عهده دارند.
نشست سران كشورهاى ثروتمند جهان
اجلاسيه گروه صنعتى ٨ در ژاپن: سى و چهارمين اجلاسيه ثروتمندترين كشورهاى جهان از روز ٧ تا ٩ جولاى (١٧ تا ١٩ مرداد) در توياكو ژاپن برگزار شد. بحران مواد غذايى، انرژى و توسعه كشورهاى افريقايى از مهمترين موضوعات مورد بحث و بررسى در اين اجلاسيه بود. در اين اجلاسيه علاوه بر رهبران ٨ كشور صنعتى جهان رهبران ١٥ كشور افريقايى، رهبران چين، مكزيك، استراليا و برزيل در اين نشست شركت داشتند و از اعضا خواستند كه به تلاش جهانى براى مبارزه با گرمايش زمين بپردازند.
اجلاسيه سران كشورهاى صنعتى جهان كه به گروه G٨ معروف است و ٦٥ درصد اقتصاد جهانى را به خود اختصاص داده، شامل ايالات متحده امريكا، كانادا، ژاپن، فرانسه، ايتاليا، روسيه، بريتانيا و آلمان مىباشد. اين گروه بدون برخوردارى از يك مركز، بودجه و سازمان دائمى در حقيقت نهادى غير رسمى است كه اعضاى آن سعى دارند از طريق مذاكره و اقدام مشترك، بحرانهاى جهانى را حل و فصل نمايند. در سال ١٩٧٣ امريكا در واكنش به ركود اقتصادى و بحران نفت در جهان، جلساتى غير رسمى با شركت اقتصاددانان ارشد اروپا، ژاپن و امريكا برگزار كرد كه به »گروه كتابخانه« معروف شد. در سال ١٩٧٥ به ابتكار دولت فرانسه، رهبران اين كشورها در اين اجلاسيه شركت كردند و از آن زمان توافق شد كه اجلاسيه سران كشورهاى صنعتى جهان هر ساله برگزار شود. شش كشور تشكيل دهنده كه »گروه شش« معروف شدند، با پيوست كانادا به اين سازمان در سال ١٩٧٦ نام آن به »گروه هفت« و در سال ١٩٩٩ با پيوست روسيه به آن »گروه هشت« معروف شد. اجلاسيه كشورهاى صنعتى جهان موسوم به G٨ هر ساله به رياست يكى از كشورهاى عضو برگزار مىشود. لازم به ذكر است اين اجلاسيه با چالشهايى روبرو است. عضويت روسيه و عضويت ديگر اعضا جديد در اين گروه، الزام آور نبودن قطعنامههاى اين نشستها از مهمترين چالشهاى روبروى اين گروه مىباشد. كشور روسيه به دليل نقض حقوق بشر و دموكراسى پس از پايان جنگ سرد براى عضويت در اين گروه با مشكلاتى روبرو شد، ولى به دنبال اصلاحاتى كه بوريس يلتسين، رئيس جمهور اسبق روسيه در اين كشور انجام داد، بيل كلينتون، رئيس جمهور اسبق امريكا به منظور قدردانى از وى، روسيه را به عضويت اين گروه دعوت كرد، گرچه دولتمردان روسى معتقدند كه اصلاحات موفق يلتسين و بى طرفىاش در رابطه با گسترش سازمان پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو) باعث اين دعوت شده است. عضويت چين، هند، برزيل و اسپانيا با توجه به رشد و توانمندى اقتصادى اين كشورها از ديگر چالشهاى روبروى اين گروه صنعتى مىباشد.
امسال و در سى و چهارمين اجلاسيه سران صنعتى جهان، موضوعاتى چون بحران مواد غذايى، نفت، بحران هستهاى ايران و بحران سياسى زيمباوه در دستور كار اين رهبران قرار گرفت. در اين نشست گروه ٨ تقبل كرد جهت توسعه اقتصادى، خصوصاً بخش كشاورزى كشورهاى آفريقايى، كمكهاى مالى خود را به اين كشورها افزايش دهند و با افزايش قيمت مواد غذايى مقابله شود. نگرانى سران از اين جهت است كه ميليونها انسان به خاطر افزايش قيمت مواد غذايى به ورطه فقر كشيده شوند. به اين ترتيب تصميماتى كه در اين نشست گرفته شد، تأثير مهمى بر كشورهاى در حال توسعه خواهد داشت.
مبارزه با تغييرات جوى زمين از مهمترين موضوعات مورد بررسى در اين اجلاسيه بود. تغييرات آب و هوايى يكى از بزرگترين چالشهاى جهانى است كه اين كشورها سعى در حل و فصل آن دارند. رهبران صنعتى جهان در اين نشست قول دادند تا سال ٢٠٥٠ ميلادى به ميزان ٥٠ درصد از ميزان گازهاى گلخانهاى خود را كاهش دهند. لازم به ذكر است گروه G٨ همواره تحت فشار قرار دارد كه تا پايان سال ٢٠٠٩ توافقنامه جديدى كه با هدايت سازمان ملل متحد را براى مبارزه با گرم شدن زمين نوشته شده است را به امضا برساند. اين توافقنامه قرار است جايگزين پيمان كيوتو شود.
در آخرين اجلاسيه سران صنعتى جهان در كشور هند و چين ابتدا از پذيرش كاهش گازهاى گلخانهاى به نصف تا سال ٢٠٥٠ امتناع كردند. اين دو كشور معتقدند كه ميزان كاهش گازهاى گلخانهاى كشورها بايد بر اساس تعداد جمعيت اين كشورها باشد. اينها معتقدند كه امريكا بيشتر توليد گازهاى گلخانهاى را دارد، پس بايد سهم بيشترى در كاهش اين نوع گازها داشته باشد. رشد اقتصادى چين و هند با افزايش سريع توليد گازهاى گلخانهاى همراه بوده است. اين در حالى است كه مقررات سخت گيرانهاى براى جلوگيرى از آلودگى هوا در اين كشور رعايت نمىشود.
در بيانيه پايانى اين نشست سران كشورهاى صنعتى اعلام كردند كه از مبارزه با تغييرات جوى و كاهش ميزان گازهاى گلخانهاى به ميزان ٥٠ درصد استقبال نمايند. اين نشست در حالى به پايان رسيد كه رهبران ثروتمند جهان نتوانستند برنامه زمان بندى براى اين هدف خود (كاهش گازهاى گلخانهاى به ميزان ٥٠ درصد تا سال ٢٠٥٠) در نظر بگيرند. اين كشورها همچنين در بيانيه پايانى خود اعلام كردند كه در شرايط حال، اقتصاد جهانى روز به روز بهتر شده است، اما هنوز مشكلاتى در اين زمينه وجود دارد. لازم به ذكر است در نشست سال گذشته گروه ٨ كه در هايليگنرام آلمان برگزار شد. هدف بلند مدتى را براى كاهش گازهاى گلخانهاى تا سال ٢٠٥٠ ترسيم شد و امسال نيز ژاپن تلاش كرد تا تعهد كشورهاى عضو را به تحقق اين هدف مستحكمتر كند. اجلاسيه سران صنعتى جهان با واكنش گروههاى طرفدار محيط زيست روبر شد. آنها معتقد بودند كه اقدامات گروه ٨ كافى نيست و خواهان اقدام گستردهتر شدند. طرفداران محيط زيست اعلام كردند كه كشورهاى جهان بايد شاهد تعهد امريكا به كاهش گازهاى گلخانهاى باشد.
موضوع بحران سياسى در زيمبابوه يكى ديگر از موضوعات مورد بررسى در اين نشست بود. سران ٨ كشور صنعتى در اين رابطه بيانيهاى به امضا رساندند كه شامل شش بند بود. از جمله بندهاى آن مىتوان به نگرانى عميق اين كشورها از شرايط حاكم بر زيمبابوه و مخالفت با دولتى كه مشروعيت خود را از مردم كسب نكرده است، اشاره كرد. در همين رابطه گوردون براون، نخست وزير بريتانيا، ضمن حمله لفظى به موگابه، رژيم اين كشور را غير قانونى دانست، در حالى كه ديمترو مدوديف، رئيس جمهور روسيه از تحريمهاى سازمان ملل متحد عليه زيمبابوه استقبال نكرد و ابراز نگرانى خود را از اين تحريمها نشان داد.
با توجه به اين تفاصيل مىتوان گفت موضوعات مورد بحث نشست گروه صنعتى ٨ از سياست خارجى تا مواد غذايى در جهان را در بر مىگيرد. اين مسئله نشان مىدهد هر موضوعى كه باعث بحران در نظام بين الملل شود، چه بحرانهاى داخلى، مانند بحران رياست جمهورى زيمبابوه يا بحران توسعه در كشورهاى فقير در دستور كار اين نشستها قرار مىگيرد. نشست آينده اين سران در سال ٢٠٠٩ به ميزبانى ايتاليا برگزار خواهد شد.