پژوهش های قرآنی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٢١ - پایان نامه هاى قرآنى - هاشم زاده محمدعلى

پایان نامه هاى قرآنى
هاشم زاده محمدعلى

پیش درآمد
پیشینه پژوهش در موضوعات قرآنى درمراکز دانشگاهى ومؤسسات آموزش عالى ایران به چهار دهه قبل برمى گردد. وجود پایان نامه هاى قرآنى درمقاطع مختلف کارشناسى ارشد و دکترا، از بیش از چهل سال پیش، گواه این مدعى است. البته این گونه پژوهشها ومراکزى که بدان اهتمام داشتند، درگذشته اندک و محدود بودند وتنها واحدى از یک دانشکده در این امر مهم فعالیت مى کرد.
اما در دو دهه اخیر به برکت انقلاب اسلامى که اصول و قوانین آن، براساس احکام مقدس قرآن پایه گذارى شده است، رشد چشمگیر و غیرقابل مقایسه با دو دهه قبل ازآن داشته واکنون در بسیارى از دانشگاهها ومراکز آموزش عالى، توجه خاصى بدان شده است. تأسیس دانشکده هاى مستقل قرآن در بسیارى ازمراکز آموزش عالى در شهرهاى مختلف نشانگر این امر است.
برابر آمارى که در دست است، بیش از هشتاد درصد از پایان نامه هاى قرآنى و پژوهشهاى انجام شده قرآنى درمراکز آموزش عالى مربوط به دو دهه اخیر است. این رشد فزاینده نه تنها در بعد کمى، بلکه در بعد کیفى نیز، قابل توجه وحائز اهمیت است. دراین زمینه علاوه بر طرح مباحث جدید ومورد نیاز وکارآمد و موضوعات متنوع، مطالب ارائه شـده از اتقـــان واستـوارى بــالایى برخـوردار گشته اند که دراین زمینه علاوه بر تلاش دانش پژوهان، اساتید محترم (راهنما و مشاور) نقش مهمى ایفا نموده اند.
البته در این میان کاستیهایى هم وجود دارد که مى توان منشأ آن را عدم اطلاع دانشجویان و گاه اساتید محترم از منابع، کارهاى انجام شده و نیازها دانست که امید است با دقت بیش تر مسؤولین مربوطه وبا راهنماییهاى اساتید محترم ومراکز اطلاع رسانى ومطبوعات، این کاستیها جبران گردد و جلو دوباره کاریها که در بعض موارد دیده مى شود، گرفته شود.
در همین راستا نگارنده این سطور، اقدام به معرفى پایان نامه هاى قرآنى موجود، درکتابخانه تخصصى مرکز فرهنگ ومعارف قرآن دفترتبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم که بیش از نیمى از همه پایان نامه هاى قرآنى است، کرده است وان شاء اللّه پس از تهیه سایر پایان نامه هاى قرآنى، آنها نیز معرفى خواهند شد.
لازم به ذکر است که این پایان نامه ها با همت بعضى از اساتید محترم، تهیه و زیراکس شده و دراین کتابخانه نگهدارى مى شود و مورد استفاده محققـان قرار مى گیرد.
در زمینه معرفى پایان نامه هاى قرآنى، پیش ازاین ، اثرى با عنوان فهرست پایان نامه هاى قرآنى از سوى معاونت فرهنگى جهاد دانشگاهى با همکارى معاونت فرهنگى وزارت ارشاد اسلامى در ١٠٤ صفحه و به مناسبت سومین نمایشگاه قرآن (درتهران، سال ١٣٧٤) منتشر گردید. این اثر به لحاظ این که با شتابزدگى تهیه و تنظیم شده بود، آکنده از اغلاط گوناگون بود که برخى از کاستیهاى آن چنین است:
١. نظم ارائه شده با توجه به نداشتن فهرستهاى کارآمد، همچون فهرست نمایه موضوعات، نگارنده و… مطلوب نیست.
٢. از جهت کمّى، نزدیک به نیمى از پایان نامه هاى قرآنى موجود، دراین فهرست نیامده است.
٣. فراوانى غلطهاى املایى و متنى.
٤. معرفى نادرست اساتید راهنما.
٥. یاد نکردن از مقطع تحصیلى نویسندگان.
٦. تکرار بیش از پانزده عنوان. که در بعضى موارد، دو عنوان بدون فاصله تکرار شده است.
٧. معرفى ناقص برخى از عناوین.
٨. با توجه به عدم دسترسى همگان به پایان نامه ها، بهتر بود، عناوینى که منتشر شده و بیش از ده عنوان مى باشد، ذکر مى شد.
٩. بى دقتى بیش از اندازه در تنظیم این اثر؛ به عنوان مثال در صفحه ٨٢ رساله اى (کارشناسى ارشد) با عنوان روش شناسى اثبات معاد از آقاى جلالى با عنوان آقاى دکتر مهدى محقق معرفى شده و بلافاصله در عنوان بعد ازآن باز تکرار شده با عنوان آقاى جلالى، گویى این دو اثر جداگانه واز دو نگارنده مى باشد.
در پایان ، جا دارد از همه کسانى که در راه نشر و ترویج فرهنگ قرآنى تلاشى مستمر داشته اند و بسیارى ازاین آثار معرفى شده حاصل تلاش آن عزیزان مى باشد، از جمله جناب حجّت الاسلام والمسلمین دکتر سید محمد باقر حجتى که از پیش گامان قرآن پژوهى هستند و بیش از ١١٠ عنوان ازاین آثار، با راهنمایى ویا مشاورت ایشان تهیه و تنظیم شده و علاوه برآن، ریاست واحد قرآن وحدیث دانشکده الهیات تهران را برعهده دارند، تشکر و قدردانى شود. بویژه این که با همکارى بى شائبه ایشان ونیز بعضى اساتید دیگر همچون جناب حجّت الاسلام والمسلمین محمد على مهدوى راد، پایان نامه هاى موجود در کتابخانه مرکز فرهنگ و معارف قرآن تهیه شده است.
این فهرست براساس ترتیب الفبا تنظیم شده و اطلاعات ارائه شده عبارت است از:
١. ردیف.
٢. عنوان پایان نامه.
٣. موضوع؛ موضوع کلان و کلى اثر (به صورت یک تا سه نمایه) .
٤. نگارنده.
٥. استاد راهنما.
٦. استاد مشاور.
٧. مقطع درسى پایان نامه.
٨. نام دانشگاه ویا دانشکده.
٩. سال تنظیم و نگارش.
١٠. تعداد صفحات.
١١. پاورقى. دربعضى موارد که اثر معرفى شده نیاز به معرفى بیش تر از اطلاعات ذکر شده داشته، در پاورقى ذکر شده است.
این موارد با علامت * پس از عنوان پایان نامه مشخص شده اند.
ازبین آثار ارائه شده، چهارده عنوان مربوط به مقطع دکتراست و دیگر عنوانها مربوط به مقطع کارشناسى ارشد مى باشد.
١. آثار اجتماعى دین از نگاه قرآن کریم، دین شناسى، غلامعلى عزیزى کیا، محمود رجبى، کارشناسى ارشد، قم: مرکز آموزشى پژوهشى امام خمینى، ١٣٧٣، ١٢٢.
٢. آداب حسنه ازنظر قرآن، اخلاق، على زنگى آبادى، سید محمد باقر حجتى، صادق آئینه وند، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧١، ٢٣٦.
٣. آفرینش از دیدگاه قرآن وحدیث، آفرینش، محمد على حسین زاده، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ٢٥٠ « ١٠.
٤. ابتلا از دیدگاه قرآن و سنت، اخلاق، مجتبى بیگلرى، احمد احمدى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧١، ٢٥١.
٥. اثبات صانع در پرتو قرآن، خداشناسى، علیرضا روشن فر، سید محمد باقر حجتى، علیرضا فیض ـ على مهدى زاده، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٢، ١٤٥.
٦. احکام جهاد در قرآن، جهاد در قرآن، احمد طاهرى نیا، رضا استادى، کارشناسى ارشد، قم: مرکز آموزشى پژوهشى امام خمینى، ١٣٧٢، ٣ « ١٤٥.
٧. ادب در تعالیم قرآن وسنت، اخلاق، محمد رضا غفورى، على حجتى کرمانى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٢، ٢٣٢.
٨. ارزیابى و بررسى تفسیر عیاشى، روشهاى مفسران، رضا رستمى زاده، سید مرتضى آیت اللّه زاده شیرازى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات.
٩. ازدواج از دیدگاه قرآن، ازدواج، هادى اسلامى پناه، علیرضا اعرافى، کارشناسى ارشد، قم: مرکز آموزشى پژوهشى امام خمینى، ١٣٧٣، ١١٤.
١٠. اسباب النزول، اسباب نزول، زهرا پنجه شاهى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٥، ١٠١.
١١. استخراج آراء ونظریات تفسیرى سید مرتضى ومقایسه با مفسران بزرگ (سوره آل عمران تا اعراف)، تفاسیر قرن پنجم، سیده وحیده رحیمى، سید مرتضى آیت اللّه زاده شیرازى، محمد على مهدوى راد ـ ابوالقاسم امامى، کارشناسى ارشد، کرج: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٤، ٥ « ١٨٧.* (١)
١٢. استعارات وکنایات قرآن وجمع آورى و شرح آنها در نیمه اول قرآن، بلاغت قرآن، محمد چوپانى پسند آبادى، محمد باقر بهبودى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٢، ج ـ ٣١٦.
١٣. اسرائیلیات در تفاسیر، اسرائیلیات، سهیلا پیروز فر، محمد على مهدوى راد، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٣، ص « ٢٦٢.
١٤. اسرائیلیات و تأثیر آن در تفاسیر قرآن، اسرائیلیات، سید محمد حسین میر صادقى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٦٤، .
١٥. اسماء و صفات قرآن از نگاه قرآن و سنت، قرآن شناسى ـ اسماء و صفات قرآن، ابوالقاسم عینى پور، ابوالفضل شکورى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٢، ز « ٣٩١.
١٦. اصول کلى تفسیر قرآن کریم، بررسى تطبیقى، روش تفسیر، محسن مشعل، عبدالمهدى یادگارى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٢، ى « ١٥٣.* (٢)
١٧. اعجاز قرآن، اعجاز قرآن، احمد رمضانى، زین العابدین نجفى، کارشناسى، قم: دانشکده سپاه پاسداران، ١٣٧٤، ١٨٥.
١٨. افسانه غرانیق، اسرائیلیات، فاطمه تهامى، على دوانى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٩، ١٤٢.
١٩. امثال قرآن، امثال قرآن، زهرا رضازاده مسگر، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧١، ١٤ « ٢٦٠.
٢٠. امثال قرآن، امثال قرآن، محمدعلى حیدرى، سید محمد باقر حجتى، على مهدیزاده ـ علیرضا فیض، کارشناسى ارشد، نجف آباد: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧١، ٣٠٤.
٢١. امر به معروف و نهى از منکر در قرآن، امر به معروف و نهى از منکر، بهمن منصورى، على حجتى کرمانى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٢، ٢١٧.
٢٢. انسان در برزخ، حمراء علوى، على اکبر غفارى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧١، د « ٢٩٠.
٢٣. اوصاف مختص ومشترک انبیاء مذکور در قرآن (قبل از پیامبر اسلام(ص)، پیامبر شناسى ـ قصص قرآن، مریم بادامى، سید محمد باقر حجتى ـ کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧١، ر « ٢٤٨.
٢٤. اهل بیت به روایت سوره انسان، اهل بیت در قرآن، عزیز خالقى بایگى، سید محمد باقر حجتى، على مهدیزاده، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٢، ٧ ـ ١٥٦.
٢٥. اهمیت بیت از دیدگاه قرآن و حدیث (در بعد اخلاقى)، اخلاق، محمد کاشى طرقى، سید محمد باقر حجتى، علیرضا فیض، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧١، ١٢٥.
٢٦. بررسى آراء ونظریات تفسیرى ابومسلم محمد بن بحراصفهانى، تفاسیر قرن سوم، سید محمدرضا غیاثى کرمانى، محمد هادى معرفت، صادق لاریجانى، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه قم، ١٣٧٣، ٢٩٦.* (٣)
٢٧. بررسى آیات نکاح در قرآن، نکاح در قرآن، فائزه عظیم زاده اردبیلى، حسین گرگانى ـ اسعد شیخ الاسلامى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٨.* (٤)
٢٨. بررسى اِحکام و تشابه در آیات قرآن کریم، محکم و متشابه، یداللّه ملکى، سید محمد باقر حجتى، علیرضا فیض ـ محمد رضا آشتیانى، کارشناسى ارشد، اراک: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٢، ١٠١.
٢٩. بررسى بخشى از آثار تفسیرى (جلال الدین دوانى)، تفاسیر قرن نهم، مهناز عباسى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ٢٢٢.* (٥)
٣٠. بررسى و تحلیل ومقایسه شیوه هاى تبلیغى حضرت نوح وحضرت رسول اکرم(ص)، روش تبلیغ انبیاء ـ قصه هاى قرآن، على اصغر ثابتى، محمد على لسانى فشارکى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٤، چ « ٢٨٣.
٣١. بررسى ترتیب نزول قرآن در روایات (با پژوهشى در ترتیب روایى نزول قرآن) ترتیب نزول قرآن، جعفر نکونام، سید محمد باقر حجتى، صادق آیینه وند ـ محمد على آذرشب، دکترا، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٣، یب « ٣٥٢.
٣٢. بررسى ترجمه هاى قرآن کریم، ترجمه هاى قرآن ـ نقد و بررسى، سهراب مروتى، آذرتاش آذرنوش، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧١، ى «٢٩٠.
٣٣. بررسى خصوصیات آیات سور مکى و مدنى، علوم قرآن ـ ویژگى آیات و سور مکى و مدنى، عبداللّه جوان ملکوتى، ابوالفضل میرمحمدى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٩، و « ٢٩١.
٣٤. بررسى سیر تدوین و تطور تفاسیر فقهى و رجال شناسى مؤلفین آنها، تفاسیر فقهى ـ مفسران، نعمت اللّه سلیمانى، ابوالفضل شکورى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٢، ج « ٢٠٧.
٣٥. بررسى شواهد شعرى تبیان شیخ طوسى، عبدالزهراء جلالى، سید جعفر سامى الدبونى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ج « ١٢٧. * (٦)
٣٦. بررسى مسأله طاعت در قرآن، اخلاق، صدیقه میرشمسى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٣، ١١١.
٣٧. بررسى مفهوم ذکر از دیدگاه وحى، دعا ـ ذکر، منصوره تربتى مقدم محمد آباد، محمد على لسانى فشارکى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٣، د « ٢٠٤.
٣٨. بررسى نطریات تفسیرى امام فخررازى پیرامون آیات نازله در شأن اهل بیت(ع)، اهل بیت در قرآن، مجید کبیریان، محمد هادى معرفت، سید محمدباقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه امام صادق(ع)، ١٣٧١، ٣ « ٣٤٩.
٣٩. بررسى و تحقیق پیرامون علل و چگونگى تنوع خطابهاى خداوند در خصوص پیامبراکرم(ص) در قرآن، پیامبر در قرآن، حجّت اللّه آشورى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٠٢.
٤٠. بررسى و نقد ترجمه انگلیسى قرآن به قلم عبداللّه یوسف على، نقد ترجمه قرآن، مهدى نوروزى، آذرتاش آذرنوش، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٩، ١٦٤.* (٧)
٤١. بررسى و نقد روایات تحریف در کتاب فصل الخطاب، ردّ تحریف قرآن، محسن بیات، ابوالفضل شکورى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٣، یز « ٢٧٧.* (٨)
٤٢. بیان وجوه اعجاز و دفاع از اعجاز ادبى قرآن و پاسخ به انتقادات اهل کتاب و دیگران در اشکالات ادبى بر قرآن، اعجاز قرآن، سید على سید حسن آدرونى، یحیى نورى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٥٠، ٦ « ١٤٨ « ٥.
٤٣. پرتوى از سیماى قرآن در حدیث، قرآن شناسى، مرتضى خسروى، کاظم مدیرشانه چى، کارشناسى ارشد، مشهد: دانشکده فردوسى، ١٣٦٩، ١٢٤.
٤٤. پژوهشى پیرامون ابتلا وامتحان در قرآن، اخلاق، مجتبى روحانى، محمود رجبى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، قم: مرکز آموزشى پژوهشى امام خمینى، ١٣٧٢، ١٦١.
٤٥. پژوهشى پیرامون تقلید در عقاید (از دیدگاه قرآن)، تقلید در عقاید، سید ولى اللّه موسوى، محمد هادى معرفت، کارشناسى ارشد، قم: مرکز آموزشى پژوهشى امام خمینى، ١٣٧٣، ٢٠ « ١٧٥.
٤٦. پژوهشى پیرامون دنیا از دیدگاه قرآن و روایات، اخلاق ـ دنیا، سید محمد طالقانى اصفهانى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٠، ١٢٩.
٤٧. پژوهشى در اهداف ومقاصد سوره هاى قرآن کریم (الم ها ـ مسبحات و حوامیم) اهداف ومقاصد سورهاى قرآن، حبیب اللّه حلیمى جلودار، سید محمد باقر حجتى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٤، ز « ٢٤٦.* (٩)
٤٨. پژوهشى در باره تناسب آیات و سور، تناسب آیات و سور ـ علوم قرآن، عبدالهادى فقیهى زاده، سید محمد باقر حجتى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٢، ١٠ « ٢٣٥.
٤٩. پژوهشى درباره ناسخ و منسوخ در قرآن و دیدگاه استاد علامه طباطبایى (ره)، ناسخ ومنسوخ، سید محسن موسوى شمس آباد، على حجتى کرمانى، مرتضى آیت اللّه زاده شیرازى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٤، ٢٨٥.
٥٠. پژوهشى در بیان عدم اختلاف و تعارض در قرآن کریم، قرآن شناسى، سید محمد هادى زبرجد، سید ابوالفضل میرمحمدى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٩، ٢١٧.
٥١. پژوهشى در تفسیر صافى ومؤلف آن، مفسران ـ بررسى تفاسیر ـ روشهاى تفسیرى، حسن صفرى نادرى، مرتضى آیت اللّه زاده شیرازى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٧، ٣١٣.
٥٢. پژوهشى در تفسیر العسکرى، مفسران ـ بررسى تفاسیر ـ روشهاى تفسیرى، محمد مسعود رهنماى منفرد، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٧، ٢٦١.
٥٣. پژوهشى درتفسیر مفاتیح الغیب و مؤلف آن (فخررازى)، مفسران ـ بررسى تفاسیر ـ روشهاى تفسیرى، اعظم پروانه ترکان، مرتضى آیت اللّه زاده شیرازى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ٢٠٨ « ط.
٥٤. پژوهشى در حکمت متشابهات در قرآن، محکم و متشابه، ماشاء اللّه مختارى، سید محمد باقر حجتى، محمد هادى معرفت، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧٣، ٤٠٣.
٥٥. پژوهشى در شیوه ها وعملکرد سیاسى ـ اجتماعى انبیاء در قرآن، پیامبران در قرآن ـ قصه هاى قرآنى، کاظم زارع، ابوالفضل شکورى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٤، ٢٢٨.
٥٦. تأویل در قرآن، تأویل، یعقوب قاسمى خوئى، احمد بهشتى، محمد هادى معرفت، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧٣، ٢٦٠.
٥٧. تاریخ تفاسیر ادبى تا قرن هشتم هجرى، تاریخ تفسیر ـ مفسران، زهرا رجب زاده، محمد على مهدوى راد، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرّس، ١٣٧٣، د « ١٩٧.
٥٨. تاریخ ومبانى ترجمه قرآن، تاریخ و فن ترجمه قرآن، عبدالکریم بى آزار شیرازى.
٥٩. تبلیغ در قرآن، معارف قرآن، على لطفى، سید جعفر سامى الدبونى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ٢٠٨.
٦٠. تجسم اعمال، معاد ـ تجسم اعمال، محمد على تجرى، رضا استادى، احمد بهشتى، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧١، ط « ٤٥٢.
٦١. تحقیق، تصحیح و تعلیق بخشى از نسخه خطى تفسیر (ذخیرة یوم الجزاء)، تفاسیر قرن، مهرداد صفرزاده، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٩، ١٩٤.* (١٠)
٦٢. تحقیق در اعلام قرآن، قصه ها و اعلام قرآن، محمد خزائلى، على اصغر حکمت، دکترا، تهران: ، ١٣٤١.* (١١)
٦٣. تحقیق درباره شخصیت ابن عباس و روش تفسیرى او، مفسران ـ روشهاى تفسیرى، سید ابراهیم میرباقرى، سید محمد باقر حجتى ـ نورى، دکترا، تهران: دانشکده الهیات،ع « ٣٧٩.
٦٤. تحقیق درباره نسخ در قرآن، ناسخ و منسوخ، سید مهدى حسینى نژاد نورى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٠، ١٣٠.
٦٥. تحقیق در تفسیر طبرى وکشاف زمخشرى (ترجمه بخشى ازکتاب مذاهب التفسیر الاسلامى)، مفسران ـ روشهاى تفسیرى ـ بررسى تفاسیر، على اشرف رضائى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٥٤، ب « ٤٥.
٦٦. تحقیق در فواتح سور یا حروف مقطعه قرآن مجید، علوم قرآن ـ حروف مقطعه، احمد فیلى حقیقى، عبدالمهدى یادگارى، کارشناسى ارشد، تهران، ، ١١٣.
٦٧. تحقیق در نخستین تفسیر فارسى موسوم به ترجمه تفسیر طبرى، بررسى تفاسیر، شاهرخ محمد بیگى، سید محمد باقر حجتى، محمد باقر محقق ـ على اکبر غفارى، دکترا، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٢، یب « ٣٥١ « ٤.* (١٣)
٦٨. تحقیق کتاب الوجوه والنظائر تألیف الشیخ ابوهلال العسکرى (درقرن چهارم)، وجوه و نظایر، کاظم عسکرى، سید محمد باقر حجتى، دکترا، تهران: دانشکده الهیات، ٦٤٦.
٦٩. تحقیقى پیرامون آیاتى که صرفاً بر محمد(ص) نازل شده و آیات مشترک با سایر انبیاء علیهم السلام، پیامبر شناسى ـ محمد(ص) در قرآن، اشرف بروجردى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧١، ١٣٢.
٧٠. تحقیقى درباره امثال و قصص قرآن واهمیت آن از نظر تعلیم و تربیت، امثال قرآن ـ قصص قرآن ـ تربیت، صدیقه زارعى محمود آبادى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ١٢٨.
٧١. تحقیقى درباره جن از دیدگاه قرآن، جن در قرآن، احمد جدیدى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٠، ١٩١.
٧٢. تحلیل وحى از دیدگاه اسلام و مسیحیت، وحى، محمد باقر سعیدى روشن، احمد احمدى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧٥، ٢٧٥.
٧٣. تربیت جسم از دیدگاه قرآن و حدیث، تربیت، محمد مهدى منصوریان، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٠، ١٦١.
٧٤. ترجمه، توضیح و تعلیق پنج مبحث ازکتاب مناهل العرفان فى علوم القرآن، علوم قرآن ـ نزول قرآن ـ اسباب نزول، محسن آرمین، سید محمد باقر حجتى، رجبعلى مظلومى ـ محمد باقر محقق، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٦٤، ١٤«١٤٧.* (١٤)
٧٥. ترجمه، نقد و تحقیق کتاب مقدمتان فى علوم القرآن (بخش اول)، علوم قرآن، مجید معارف، سید محمد باقر حجتى، رجبعلى مظلومى ـ محمدباقر محقق، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٦٤، ٦ « ٣٩٤.* (١٥)
٧٦. ترجمه، نقد و تحقیق کتاب مقدمتان فى علوم القرآن (بخش سوم)، علوم قرآن، سید محمد مهدى حاجى سید ابوترابى، سید محمد باقر حجتى، سید حسن مصطفوى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٥، هـ « ٣٤٢. * (١٥)
٧٧. ترجمه و تحقیق کتاب دراسات فى القرآن، روشهاى تفسیرى، گوهر الشریعه دستغیب، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، د « ١٣٢.* (١٦)
٧٨. ترجمه و تحقیق کتاب صیانة القرآن من التحریف، ردّ تحریف قرآن، محمد قنبر جلفائى، سید محمد باقر حجتى، عبدالمهدى یادگارى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٢٧.* (١٧)
٧٩. ترجمه و تحقیق (الامثال فى القرآن) ابن قیم الجوزیه، مرتضى ذى قیمت، سید محمد باقر حجتى، علیرضا فیض ـ على مهدى زاده، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٢، ٧٠ « ٢٣٦.
٨٠. ترجمه وتحقیق بخشى ازکتاب (مذاهب التفسیر الاسلامى) روشهاى تفسیرى، اسماعیل نوذریان، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٥٤، ١٢٤.* (١٨)
٨١. ترجمه و تحقیق (البرهان فى علوم القرآن) باب سى وچهارم مبحث نسخ، ناسخ و منسوخ ـ علوم قرآن، ناد على عاشورى، آذرتاش آذرنوش، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٩، ١٥٦.* (١٩)
٨٢. ترجمه و تحقیق تفسیر غریب القرآن، غریب القرآن، فرزینه فرمند، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ٣ « ٣٥٧.* (٢٠)
٨٣. ترجمه و تحقیق تنزیه الانبیاء (بخش انبیاء) تالیف سید مرتضى (م:٤٣٦)، پیامبرشناسى ـ عصمت انبیاء، محسن شایگان، آذرتاش آذرنوش، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٥، ٢٧٢.
٨٤. ترجمه و تحقیق تناسق الدرر فى تناسب السّور، تناسب آیات و سور ـ علوم قرآن، سید کاظم طباطبائى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٧، ح « ١٩٧.* (٢١)
٨٥. ترجمه و تحقیق (التیسیر فى القراءات السّبع)، قراءات قرآن، قاسم بستانى، سید جعفر سامى الدبونى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ل « ٢٤٨.* (٢٢)
٨٦. ترجمه و تحقیق رساله تفسیر آیه (واذ ابتلى ابراهیم ربّه…) (از ملا محمد رفیعا)، تفاسیر آیات، صدیقه نصیر اوغلى خیابانى، سید محمد باقر حجتى، علیرضا فیض ـ على مهدى زاده، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٢، ١٨٩.
٨٧. ترجمه و تحقیق شطرى ازکتاب تلخیص البیان فى مجازات القرآن، بلاغت قرآن، مرتضى پولاد، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ٩ « ٢١٩.* (٢٣)
٨٨. ترجمه و تحقیق قسمتى از الاتقان فى علوم القرآن، علوم قرآن ـ نزول قرآن، اسماعیل شجاعى استبرق، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد: تهران: دانشکده الهیات، ١٣٥٤، د « ١١٢.* (٢٤)
٨٩. ترجمه و تحقیق کتاب (التعریف و الاعلام، فیما ابهم من الاسماء والاعلام فى القرآن)، مبهمات قرآن، فروزان امینى، آذرتاش آذرنوش، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٣، ٢٣٠.* (٢٥)
٩٠. ترجمه و تحقیق کتاب (الحروف المقطعة فى القرآن الکریم)، حروف مقطعه ـ علوم قرآن، محسن علایى، على حجتى کرمانى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٤، ١٤ « ٢١٥.* (٢٦)
٩١. ترجمه و تحقیق کتاب (مذاهب التفسیر الاسلامى)، روشهاى تفسیرى، جواد دانش فر، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٠٧. * (٢٧)
٩٢. ترجمه و تحقیق کتاب (مفحمات الاقران فى مبهمات القرآن)، مبهمات قرآن، محسن قاسم پور، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، د « ٢٥٢. * (٢٨)
٩٣. ترجمه و تحقیق کتاب (المقنع فى معرفة مرسوم مصاحف اهل الامصار)، رسم الخط قرآن ـ علوم قرآن، محمد رضا حاجى اسماعیلى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٩، ٩ « ١٧٧. * (٢٩)
٩٤. ترجمه و تحقیق مقدمه المصحف المفسر، معارف مختلف قرآنى، اردشیر دیودل، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧١، ز « ٢٦٠. * (٣٠)
٩٥. ترجمه و تحقیق نصف اخیر کتاب (التحبیر فى علم التفسیر)، فن تفسیر ـ علوم قرآن، ابراهیم اقبال، سید مرتضى آیت اللّه زاده شیرازى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٤، ٢١ « ٢٣٥. * (٣١)
٩٦. ترجمه و تحقیق نوع ٤٣ تا ٤٧ الاتقان فى علوم القرآن سیوطى، علوم قرآن، سیدحسین شیخ الاسلامى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٥٥، ج « ٢٠٧.
٩٧. ترجمه و تحقیق نوع ٦٠ تا ٦٩ کتاب الاتقان سیوطى، علوم قرآن، اسرافیل حضرتى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٥٥، ج « ١٧٢.
٩٨. ترجمه وتحقیق و تعلیق بخش اول کتاب (کشف الارتیاب عن تحریف کتاب ربّ الارباب)، ردّ تحریف قرآن، امیر جودى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ٢٠٨. * (٣٢)
٩٩. ترجمه و تفسیر سوره کهف ازکشاف زمخشرى همراه با شرح حال و شیوه تفسیرى مؤلف، مفسران ـ بررسى تفاسیر ـ روشهاى تفسیرى، رضوان حاجى شرفى، سید محمد باقر حجتى، احمد احمدى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٠، ٢٠٤.
١٠٠. ترجمه و توضیح مبحث اعجاز القرآن مناهل العرفان، اعجاز ـ علوم قرآن، على اصغر کاملى، عبدالمهدى یادگارى، کارشناسى ارشد، تهران: ، ١٣٦٧، ٤ « ٣٢٤. * (٣٣)
١٠١. تسبیح در قرآن، دعا ـ تسبیح، مهرى میثاقى، محمد على مهدوى راد، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٢، ح « ٢٣٣.
١٠٢. تصحیح و بررسى ترجمه و توضیح تفسیر سوره اعلى از ابن سینا، تفاسیر سور ، سوسن آل رسول، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ٩٨.
١٠٣. تصحیف وتحریف قرآن یا عدم تحریف، ردّ تحریف قرآن، على مزارعى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٥٣، ٩٢.
١٠٤. تعدد زوجات در اسلام، ازدواج ـ تعدد زوجات، فریده فراهانى، احمد بهشتى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٣، ٨ « ٣٥٣. * (٣٤)
١٠٥. تعلیم و تربیت در قرآن، تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش)، محمدحسین متوسلى، اعرافى، کارشناسى ارشد، قم: مرکز آموزشى پژوهشى امام خمینى، ١٣٧٣.
١٠٦. تفاوت زن ومرد تکویناً وتشریعاً با نگرشى قرآنى و عملى، آفرینش زن ومرد، حسین محمدیان، محمود عبداللهى، کارشناسى ارشد، قم: مرکز آموزشى پژوهشى امام خمینى، ١٣٧٣، غ « ١١٣.
١٠٧. تفسیر اثرى شیعه و تطور آن، روشهاى تفسیرى (تفسیر مأثور)، محمدعلى سلمانى مروست، جعفر خضیر.
١٠٨. تفسیر سوره اعلى از دیدگاه ملاصدرا ومفسران دیگر، تفاسیر سور، سکینه ثالث نجار، سیدمحمد باقر حجتى، علیرضا فیض ـ على مهدى زاده، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٢، ١٥٨.
١٠٩. تفسیر الشهرستانى المسمى (مفاتیح الاسرار ومصابیح الابرار) دراسة و تحقیق، روشهاى تفسیرى ـ مفسران ـ بررسى تفاسیر، محمد على آذرشب، سید محمد باقر حجتى، سید جعفر سامى الدبونى، دکترا، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٥، ٨٠٥. * (٣٥)
١١٠. تقدّم و تأخیر در قرآن، بلاغت قرآن، ملیحه پورستارى مهادى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧١، ٢١٩. * (٣٦)
١١١. تناسب آیات و سور، تناسب آیات و سور ـ علوم قرآن، معصومه کفاشان، سید محمد باقر حجتى، علیرضا فیض ـ على مهدى زاده، کارشناسى ارشد، نجف آباد: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٢، ١١٩.
١١٢. تواضع و تکبر ومصادیق آنها در قرآن وحدیث، اخلاق ـ تواضع ـ تکبر، فاطمه ایزدى، سید محمد باقر حجتى، علیرضا فیض ـ على مهدى زاده، کارشناسى ارشد، نجف آباد: دانشگاه آزاد اسلامى، ٢٦٠ « ٧.
١١٣. توحید ربوبى از دیدگاه قرآن، خداشناسى، ولى اللّه شورگشتى، احمد بهشتى، محمد هادى معرفت، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧٣، ٢١٢.
١١٤. جدال در قرآن، جدل در قرآن، مهدى اکبرنژاد، محمدهادى معرفت، سید مصطفى محقق داماد، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧٤، ٢٤٢.
١١٥. جمع قرآن، نوع هجدهم الاتقان، تاریخ قرآن، مریم ایمانى خوش خو، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ١٤٨.
١١٦. جمع و تدوین قرآن، تاریخ قرآن، احمد فغانى، سید جعفر سامى الدبونى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٨، ١٧ ـ ٣٢١.
١١٧. جمع و تدوین قرآن، تاریخ قرآن، سید داود مصطفوى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٢٥٤، ج « ١٠٨ « ج.
١١٨. جمع و تدوین قرآن، تاریخ قرآن، غلامرضا علیرضائى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٥٠، ٤ « ٣٦.
١١٩. جمع و تدوین قرآن، تاریخ قرآن، نادر مجتبى ثمرین، آذرتاش آذرنوش، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٩، ١١٢. * (٣٧)
١٢٠. حج در قرآن، احکام قرآن، ناصر شکریان، محمود رجبى، کارشناسى ارشد، قم: مرکز آموزشى پژوهشى امام خمینى، ١٣٧٣، ٢٩٦.
١٢١. حق وباطل ازنظر قرآن وحدیث، جامعه شناسى، محمد رضا احمدى، سید محمد باقر حجتى، علیرضا فیض، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٢، ١٠١.
١٢٢. حیات از دیدگاه قرآن و نظرات افلوطین و صدرالمتألهین پیرامون آن، حیات ازنظر قرآن ـ مباحث فلسفى ـ کلامى، سید محمود فاطمى، احمد بهشتى، محمد هادى معرفت، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه، ١٣٧٤، ٢٦٨.
١٢٣. الخطاب فى الکتاب (خطاب در قرآن) ٣٨، علوم قرآن، محمد جواد قاسمى نیک آبادى، آذرتاش آذرنوش، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ١٠ « ٣٩٩. * (٣٨)
١٢٤. دنیا از دیدگاه قرآن، اخلاق، محمد حسن ناصحى، احمد بهشتى، حسین توفیقى، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه، ٢٤٨.
١٢٥. ذکر و موانع آن در قرآن و حدیث، ذکر و دعا، فاطمه نژاد فاضل، محمد على مهدوى راد، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران، دانشکده الهیات دانشگاه تهران، ١٣٧٥، ٢٤٧.
١٢٦. رابطه الفاظ قرآن کریم با تأویلات، تأویل، محمد کاظم شاکر، محمد على آذرشب، سید محمد باقر حجتى ـ صادق آینه وند، دکترا، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٤، یا « ٢٤٤. * (٣٩)
١٢٧. رابطه نهج البلاغه با قرآن، معارف مختلف، جواد مصطفوى، محمد مشکوة، کارشناسى ارشد، تهران، ١٣٤٣. * (٤٠)
١٢٨. راهها و شیوه هاى مبارزه با تهاجم فرهنگى از دیدگاه قرآن و حدیث، تهاجم فرهنگى، حبیب اللّه رسولى، محمد على لسانى فشارکى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه تربیت مدرس، ١٣٧٥، ١٥٠.
١٢٩. روش استدلالى قرآن کریم در اثبات صانع، خداشناسى، محمد صادق شجاعیان، مهدى دهباشى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٢، ز« ٣٨١.
١٣٠. روش شناسى تفاسیر موضوعى و تحقیق درمبانى آن، روشهاى تفسیرى ـ تفسیر موضوعى، سید هدایت جلیلى شریفى، مرتضى آیت اللّه زاده شیرازى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٩، ن « ٢٤١. * (٤١)
١٣١. روش شیخ طوسى در تبیان، روشهاى تفسیرى ـ مفسران، اکبر ایرانى قمى، سید عبدالوهاب طالقانى، محمد هادى معرفت ـ جعفر مرتضى عاملى ـ سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه امام صادق(ع)، ١٣٦٨، ١٩٦. * (٤٢)
١٣٢. روشهاى هدایتى قرآن، اخلاق، تقى جاویدان، عمید زنجانى.
١٣٣. سبک وخصوصیات دستورى و لغوى تفسیر ابوالفتوح رازى، مفسران ـ روشهاى تفسیرى، عسکر حقوقى، دکترا، تهران:١٣٣٥. * (٤٣)
١٣٤. سوگندهاى قرآن، قسمهاى قرآن، حسینعلى ترکمانى، سید جعفر سامى الدبونى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٩، ٢٩٦.
١٣٥. سیره ابراهیم خلیل در قرآن کریم، قصه هاى قرآن، مجید فلاح پور، احمد بهشتى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٢، ب « ٢٠٨.
١٣٦. سیرى در تدوین کتب اعجاز قرآن از آغاز تا عصر حاضر یا (کتاب شناسى اعجاز قرآن) کتابشناسى اعجاز قرآن، محمد على رضائى کرمانى، سید ابوالفضل میرمحمدى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٣، ٢٠٣.
١٣٧. سیماى امر به معروف و نهى از منکر در قرآن، امر به معروف و نهى از منکر، حسن زارع، ابوالقاسم وافى یزدى، کارشناسى ارشد، قم: مرکز آموزشى پژوهشى امام خمینى، ١٣٧٣، ق « ١٧٤.
١٣٨. سیماى حضرت مریم از دیدگاه قرآن، قصه هاى قرآن، نرجس دستغیب، احمد بهشتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٢، ١١٥.
١٣٩. سیماى رسول اکرم صلى اللّه علیه وآله در قرآن (ابعاد رسالت)، پیامبرشناسى ـ محمد (ص) در قرآن، علیرضا حلم زاده، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧١، د « ١٥٧.
١٤٠. سیماى زن در تفسیرالمیزان، زن در قرآن، رؤیا برادر، عباس حرّى، سید محمد باقر حجتى ـ نوش آفرین انصارى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده علوم تربیتى ـ کتابدارى ـ اطلاع رسانى، ١٣٧١، هـ « ١٤٦.
١٤١. سیماى على ابن ابى طالب (ع) در قرآن از دیدگاه اهل سنت، اهل بیت در قرآن، بهجت السادات کسائى فر، سید محمد باقر حجتى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧١، ٣٩ « ٦٦٤.
١٤٢. سیماى قرآن دراندیشه حضرت امام خمینى (قدس سره)، قرآن شناسى، معصومه ربیعان، محمد على مهدوى راد، اکبریان، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٢، ج « ٢٣٢.
١٤٣. سیماى مریم(س) در اسلام ومسیحیت، قصه هاى قرآن، شهرزاد هوشمند زاده، على مهدى زاده، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٠، ٢٢٧.
١٤٤. سیماى ملائکه در قرآن، ملائکه در قرآن، انیسه نصراللهى زاده، سید محمد باقر حجتى، على اکبر غفارى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧١، ک « ٥١٠ « ١٠.
١٤٥. سیماى نیکبختان و نگونبختان در قرآن، اخلاق، محمد محمدى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٧، ب « ١١٨.
١٤٦. شأن نزول و نقش آن درتفسیر، شأن نزول، نجف نجفى روحانى، احمد بهشتى، سید ابوالفضل میرمحمدى، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه، ١٣٧٢، ٢٣١.
١٤٧. شرح حال راغب اصفهانى و تحقیق در آثار او، مفسران ـ روشهاى تفسیرى، سید على میرلوحى فلاورجانى، اساتید گروه فرهنگ عربى و علوم قرآنى دانشکده الهیات تهران، دکترا، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٥٣، ج « ٢١٩.
١٤٨. شرح شواهد التبیان فى تفسیر القرآن (از سوره حمد تا آیه ٦٠ سوره بقره)، بررسى تفاسیر، على رضا دل افکار، مرتضى آیت اللّه زاده شیرازى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٩، ٢٠٠.
١٤٩. شرح شواهد التبیان فى تفسیر القرآن سوره هاى یونس ـ هود ـ یوسف، بررسى تفاسیر، نصرالدین جوادى، آذرتاش آذرنوش، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ح « ١٧٣.
١٥٠. شرح واژه هاى سوره فاتحه و بقره بوسیله روایات، مفردات قرآن، فهیمه جمالى راد، عبدالمهدى یادگارى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٧، د « ١٢٦.
١٥١. شرک در قرآن، عقاید ـ شرک، اسداللّه جمشیدى، محمد هادى معرفت، کارشناسى ارشد، قم: مرکز آموزشى پژوهشى امام خمینى، ١٣٧٣، ١٢٩.
١٥٢. شفاعت در قرآن و حدیث معصومین علیهم السلام، شفاعت ـ معاد، نهلا غروى نائینى، ابوالقاسم خزعلى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٨، ١٧٢.
١٥٣. شناخت اعجاز قرآن ازکتاب البرهان، اعجاز قرآن، منصور ربیعه، على حجتى کرمانى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ١٤ « ١٩٤. * (٤٤)
١٥٤. شناخت جریان علمى نگرى به قرآن (روش تفسیر علمى)، روشهاى تفسیرى، فروغ پارسا، محمد على مهدوى راد، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٢، یا « ٣٤٩.
١٥٥. شناخت مکاتب و روشهاى تفسیرى، روشهاى تفسیرى، سید على محمد رفیعى.
١٥٦. شیخ طبرسى و تفسیر مجمع البیان، حسین کریمان، دکترا، تهران: ١٣٤٤. * (٤٥)
١٥٧. شیطان در قرآن، شیطان در قرآن، سید حسن موسوى احمد آبادى، احمد بهشتى، محمد هادى معرفت، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧٥.
١٥٨. صوفیه: مکتب و روش آنها در تفسیر ومعرفى اهم کتب تفسیرى آنها، مفسران ـ روشهاى تفسیرى، سید نورالدین ابطحى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: ١٣٦٩، ١٦٤.
١٥٩. ظرائفى از نحو و لغت واثر آن در فهم ترجمه قرآن، فن ترجمه، حمید رضا مستفید.
١٦٠. عصمت انبیاء از دیدگاه عقل و قرآن، عصمت انبیا ـ پیامبرشناسى، رضا الهامى، محمد هادى معرفت، احمد بهشتى، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧٥، ٢٥٣.
١٦١. عصمت انبیا در قرآن کریم، عصمت انبیا ـ پیامبرشناسى، بى بى سادات رضى بهابادى، سید محمد باقر حجتى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٣، ٥ « ٣٧٦.
١٦٢. عقل گرایى درتفاسیر قرن چهاردهم برمبناى المیزان، المنار، فى ظلال القرآن و الجواهر، مفسران ـ روشهاى تفسیرى(روش عقلى)، شادى نفیسى، محمد على مهدوى راد، محمد على لسانى فشارکى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٣، و « ٣٦٧.
١٦٣. علل انحطاط تمدنها از دیدگاه قرآن کریم، جامعه شناسى ـ سقوط تمدنها، احمد على قانع عزآبادى، زین العابدین قربانى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه امام صادق(ع)، ١٣٦٩. * (٤٦)
١٦٤. علم مناسبت، بحثى در ترتیب آیات و سور، ترتیب آیات و سور ـ علوم قرآن، ایرج گلجانى امیرخیز، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: ١٣٦٧، ٢٨٣ « ١٨.
١٦٥. علوم قرآن در تفسیر المیزان، علوم قرآن، عباس فضلى، محمد على مهدوى راد، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٥، ٢٠٨.
١٦٦. علوم قرآن ومنابع آن، علوم قرآن ـ کتابشناسى، عبدالوهاب طالقانى اصفهانى، عبدالمهدى یادگارى، دکترا، تهران: ١٣٦٩. * (٤٧)
١٦٧. عناصر مساعد توسعه درفرهنگ قرآن با تکیه بر بینش جامعه شناختى، توسعه ـ جامعه شناسى، رمضانعلى شریفى فر، رحمت اللّه صدیق، کارشناسى، تهران: دانشکده علوم اجتماعى، ١٣٧١، ٦١.
١٦٨. عناصر منفى فرهنگ جاهلى از دیدگاه قرآن، فرهنگ جاهلیت، نیمتاج قاسمى، سید محمد باقر حجتى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات دانشگاه تهران، ١٣٧٥، ٢١٦.
١٦٩. فضیلت اعتدال درقرآن، اخلاق ـ اقتصاد ـ اعتدال، زهره نادرى نژاد، سید محمد باقر حجتى، علیرضا فیض ـ على مهدى زاده، کارشناسى ارشد، نجف آباد: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٢، هـ « ٢٦١.
١٧٠. فقر و غنا در قرآن وحدیث، اقتصاد، محمد کاظم شاکر، سید جعفر سامى الدبونى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ٢٥١.
١٧١. فلاح و فوز در قرآن وحدیث، اخلاق، على اکبر شایسته نژاد، احمد بهشتى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٢، هـ « ٢٤٤.
١٧٢. فواتح سور و حروف مقطعه قرآنى، حروف مقطعه ـ علوم قرآن، فرانک جلالى کوشکى، سید محمد باقر حجتى، علیرضا فیض ـ على مهدیزاده، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٢ د « ٧٤.
١٧٣. قراء سبعه وگزارش و بررسى قراءات ایشان، قراءت قرآن، محمد على لسانى فشارکى، سید محمد باقر حجتى، سید مرتضى آیت اللّه زاده شیرازى ـ آذرتاش آذرنوش، دکترا، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٢، ٧٤٨.
١٧٤. قرآن از دیدگاه قرآن، قرآن شناسى ـ علوم قرآنى، على محمد رستگارى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، نجف آباد: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٢، ٤ « ٢٤٩.
١٧٥. قرآن در صحیفه سجادیه، دعا، مصطفى محمدى عراقى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ١٦١.
١٧٦. قرآن وبه گزینى فرهنگها، جامعه شناسى ـ قصه هاى قرآن، رقیه صادقى نیرى، محمد باقر بهبودى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٣، د « ٢٣١.
١٧٧. قصه در قرآن، قصه هاى قرآن ، ناصر شمس بخش، سید محمد باقر حجتى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٣، د « ٣٦٦.
١٧٨. قصه در قرآن، روشهاى واهداف آن، قصه هاى قرآن، مینا هراتیان، سید محمد باقر حجتى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٣، ٢١٦.
١٧٩. قلب سلیم در صحیفه سجادیه، اخلاق، بى بى فاطمه مظلوم، مشائى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٣، ١٤٤. * (٤٨)
١٨٠. کاوشى پیرامون اهمیت قراءت عاصم (دراسات فى اهمیة قراءة عاصم)، قراءت قرآن، احمد زرنگار، سید محمد باقر حجتى، على اکبر غفارى ـ محمد على تسخیرى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه امام صادق(ع)، ١٣٦٩، ٢١١.
١٨١. گامى در سوى شناخت سوره مکى ومدنى، علوم قرآن، ناهید مشائى، محمد على مهدوى راد، سید محمد باقرحجتى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٢، خ « ٢٣٨.
١٨٢. مباحث تفسیرى سید مرتضى علم الهدى، سوره هاى حمد و بقره، تفاسیر قرن پنجم، محسن صمدانیان، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٩، ٢٦ « ٣٧٦. * (٤٩)
١٨٣. مباحث تفسیرى سید مرتضى علم الهدى، سوره هود تا سوره کهف، تفاسیر قرن پنجم، رضا شکرائى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٩، ح « ٣٦٩. * (٥٠)
١٨٤. مباحث علوم قرآنى در المیزان، علوم قرآن،اصغر زاهدى تیر، محمد على لسانى فشارکى، محمد على مهدوى راد ـ ابوالقاسم امامى، کارشناسى ارشد، کرج: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٤، ١٠ « ٤٠٣.
١٨٥. مبانى جهان شناسى، جهان شناسى ـ عقاید، عبداللّه نصرى، ابراهیم دینانى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات. * (٥١)
١٨٦. مبانى و روش علامه طباطبایى در المیزان، مفسران ـ روشهاى تفسیرى، سید شهاب الدین حسینى، سید محمد باقر حجتى، احمد بهشتى، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧٣، ٢٢٢.
١٨٧. مثل در قرآن کریم (تحلیلى از امثال قرآن) امثال قرآن، سید احمد میرخلیلى، محمد هادى معرفت، احمد بهشتى، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧٢، ٢٤٤.
١٨٨. محکم ومتشابه در قرآن، محکم و متشابه، علیرضا سبزیان، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٦٨، ٨٤.
١٨٩. محکم و متشابه قرآن، محکم ومتشابه، طیبه یزدى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٥، ٢٤٧.
١٩٠. معیار تقسیم قرآن براساس علوم تجربى، روشهاى تفسیر ـ تفسیر علمى، محمد على رضائى اصفهانى، محمد هادى معرفت، احمد بهشتى، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه قم، ١٣٧٤، ٣٨٦. * (٥٢)
١٩١. مقدمتان فى علوم القرآن (قسمت دوم)، ترجمه، نقد و بررسى، علوم قرآن، عبدالوهاب شاهرودى، سید محمد باقر حجتى، سید حسن مصطفوى ـ حسین الهى قمشه اى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٦٦، ١٥ « ٢٦٢.
١٩٢. منشأ اختلاف قراءات در قرآن، قراءت قرآن، سیده فاطمه هاشمى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامى، ١٣٧٢، ٢١٩.
١٩٣. منهج تفسیرى اهل بیت(ع)، روشهاى تفسیرى، محمد شریفانى، سید محمد باقر حجتى، احمد بهشتى، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه، ١٣٧٣، ٢٦٨.
١٩٤. منهج الطبرسى فى تفسیر مجمع البیان، مفسران ـ روشهاى تفسیرى، عبدالزهراء کاظم سمحاق الحجاج، حازم سلیمان مرزة الحلبى، کارشناسى ارشد (ماجستر) کوفه: دانشگاه کوفه، بخش فقه، ١٤١٠ ق، ٣٤١.
١٩٥. مواجهه قرآن با فرهنگ مسیحیت، قرآن و ادیان آسمانى، اعظم پویا زاده سید محمد باقر حجتى، محمد على مهدوى راد، دکترا، تهران: دانشگاه تربیت مدرس، ١٣٧٥، ٢٢٨.
١٩٦.موضع گیرى طبقاتى در قرآن ملاء ـ مترف، جامعه شناسى، داود سلیمانى، على حجتى کرمانى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧١، ١٠ « ١٦٨.
١٩٧. میثاق فطرت اللّه در قرآن، اخلاق ـ عقاید، فتح اللّه نجارزادگان، احمد بهشتى، محمد هادى معرفت، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧٢، ز « ٢٢٧.
١٩٨. میزان در قیامت، معاد، علیجان کریمى، محمد هادى معرفت، حسین توفیقى، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧١.
١٩٩. ناسخ و منسوخ درقرآن، ناسخ ومنسوخ، سید حسین سجادى، سید محمد باقر حجتى، سید حسن مصطفوى ـ محمد هادى معرفت، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه امام صادق(ع)، ١٣٧١، ٢١٣.
٢٠٠. نقد و بررسى آراء مختلف درجمع و تدوین قرآن، تاریخ قرآن، جهانگیر امیرى، سید محمد باقر حجتى، محمد هادى معرفت ـ سید عبدالوهاب طالقانى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه امام صادق(ع)، ١٣٧٠، د « ١٧٣.
٢٠١. نقد و بررسى تفسیر منهج الصادقین فى الزام المخالفین، مفسران ـ روشهاى تفسیرى ـ بررسى تفاسیر، اصغر معظم، آذرتاش آذرنوش، کارشناسى ارشد، تهران: ، ١٣٦٩، ١٩٨. * (٥٣)
٢٠٢. نقد و بررسى درباره کاتبان وحى، تاریخ قرآن، ابراهیم فتح اللهى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٨، ٩٦.
٢٠٣. نقد و بررسى روشهاى تبیین حقانیت قرآن، اعجاز قرآن ـ اعجاز بلاغى، محمد حسین برومند، سید مرتضى آیت اللّه زاده شیرازى، سید محمد باقر حجتى، دکتراى تخصصى (P.H.D )، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٤، ٢٥٩.
٢٠٤. نقد و بررسى ساختمان معنایى مفاهیم اخلاقى ـ دینى در قرآن، اخلاق، سید حبیب اللّه احمد پناه، آذرتاش آذرنوش، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ١٥٩. * (٥٤)
٢٠٥. نقد و بررسى واژه هائى ازکتاب وجوه قرآن حبیش تفلیسى همراه با پژوهشى در ترجمه مرحوم الهى قمشه اى، وجوه ونظائر ـ نقد ترجمه هاى قرآن، اعظم پرچم، سید محمد هادى حجتى ـ رضا هادى زاده، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٠، ج « ٢٨٩. * (٥٥)
٢٠٦. نقدى بر (التفسیر والمفسرون) پیرامون سه تفسیر شیعى، روشهاى تفسیرى ـ بررسى تفاسیر، محمد حسین برومند، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٦٨، ٢٨٥. * (٥٦)
٢٠٧. نگاهى به بعد اجتماعى کعبه و حج از دیدگاه قرآن، حج در قرآن، سید محمد حسینى کشکوئیه، سید محمد باقر حجتى، محمدعلى تسخیرى ـ على اکبر غفارى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه امام صادق(ع)، ١٣٦٨، ک « ٣١١. * (٥٧)
٢٠٨. نگرشى به جنگهاى صدر اسلام در قرآن، جهاد ـ تاریخ اسلام، محمد ابراهیمى، کارشناسى ارشد، قم: مرکز آموزشى پژوهشى امام خمینى، ١٣٧٣، ٥ « ١٢٥.
٢٠٩. نگرشى به زن از دیدگاه قرآن و بررسى تطبیقى آن، زن در قرآن، الهیه وکیلى محلاتى، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: ، ١٣٦٩. * (٥٨)
٢١٠. نوح از دیدگاه قرآن و عهدین، قصه هاى قرآن ـ پیامبران، سید على سادات فخر، احمد بهشتى، حسین توفیقى، کارشناسى ارشد، قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧٢، ٢٠٠.
٢١١. النور المبین فى تفسیرامیرالمؤمنین علیه السلام، تفاسیر قرن اول ـ تفاسیر مأثور، نادر فضلى، سید محمد باقر حجتى، سید ابوالفضل میرمحمدى ـ سید مرتضى آیت اللّه زاده شیرازى، دکترا، تهران: دانشکده الهیات، ١٣٧٤، ٣٥٥. * (٥٩)
٢١٢. وجدان اخلاقى و شیوه هاى پرورش آن، اخلاق، فاطمه حسینى دولت آبادى، سید محمد باقر حجتى، سید احمد احمدى ـ محمد رضا شریفى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٠، ج « ٣٨٣.
٢١٣. ویژگیهاى بنى اسرائیل در قرآن و مقایسه آن با صهیونیستها، یهود درقرآن، امیر نصرتى، سید محمد باقر حجتى، سید جواد علم الهدى، کارشناسى ارشد، تهران: دانشگاه امام صادق(ع)، ١٣٧١، ١٧٤.
٢١٤. هدایت از دیدگاه قرآن کریم، اخلاق ـ هدایت، بتول علامت ساز، محمد باقر محقق، سید محمد باقر حجتى، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧١، و « ٢٢٤.
٢١٥. هدایت و ضلالت از دیدگاه قرآن و روایات، اخلاق ـ هدایت، محمد على رستمیان، سید محمد باقر حجتى، محمد هادى معرفت، کارشناسى ارشد ـ قم: تربیت مدرس حوزه علمیه، ١٣٧٣، ٢٢٣.
٢١٦. هدایت و ضلالت در قرآن، کلام و فلسفه، اخلاق ـ هدایت، منیره سیار اطوش لنگرودى، غلامحسین ابراهیمى دینانى، کارشناسى ارشد، تهران: ١٣٦٩. * (٦٠)
٢١٧. یهود در قرآن، بازشناسى اندیشه وعمل بنى اسرائیل در زمان موسى(ع)، یهود در قرآن، سهیلا جلالى کندرى، سید محمد باقر حجتى، محمد على مهدوى راد، کارشناسى ارشد، تهران: تربیت مدرس، ١٣٧٢، ح « ٥٠٧.

* نوشته اى که در پیش دارید، فهرست پایان نامه هاى دانشگاهى موجود در کتابخانه مرکز فرهنگ و معارف قرآن، وابسته به دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم است.
١. مفسرانى که دیدگاه آنان دراین اثر مورد مقایسه قرار گرفته، عبارتند از: ١. فراء درمعانى القرآن، ٢. سید رضى درحقایق التأویل، ٣. شیخ طوسى در تبیان، ٤. زمخشرى در کشاف، ٥. طبرسى در مجمع البیان، ٦. طباطبائى در المیزان.
٢. این اثر ترجمه و تحقیق کتاب المبادئ العامة لتفسیر القرآن الکریم، دراسة مقارنة، تألیف محمد حسین على الصغیر که از سوى مؤسسه الجامعیه منتشر شده مى باشد، همچنین این کتاب به همراه دوکتاب دیگر مؤلف (تاریخ القرآن والمستشرقون و الدراسات القرآنیة) تحت عنوان (دراسات قرآنیة) از سوى دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم منتشر شده است.
٣. ابومسلم محمد بن بحراصفهانى معروف به ابومسلم اصفهانى، (٢٥٤ ـ ٣٢٢) یکى از مفسران بزرگ معتزله به شمار مى آید. وى تفسیر ارزشمندى در چندین جلد (ظاهراً ٣٠ جلد) تألیف کرده که متأسفانه اینک در دسترس نیست. ازاین رو این اثر که جمع آورى بخشى از نظریات و دیدگاههاى تفسیرى ابومسلم ازکتابهاى مختلف تفسیرى مى باشد، حائز اهمیت است. این اثر درسال ١٣٧٤ درقم منتشر شده است.
٤. این اثر در تهران، از سوى سازمان تبلیغات اسلامى،سال ١٣٦٩ در ١٢٠ صفحه منتشر شده است.
٥. جلال الدین محمد بن اسعد الدین دوانى (٨٣٠ ـ ٩٠٨) فیلسوف قرن نهم مى باشد. این اثر ترجمه و تحقیق دواثر تفسیرى جلال الدین دوانى شامل تفسیر سوره کافرون و تفسیر آیه سرف (آیه ٣١ سوره اعراف) وشرح حال مؤلف مى باشد.
٦. تفسیر تبیان تألیف شیخ طوسى (٣٨٥ ـ ٤٠٦) بارها درنجف و ایران و بیروت چاپ شده. این اثر بررسى شواهد یک صد وبیست شعر در سوره هاى انفال و توبه مى باشد.
٧. عبداللّه یوسف على از مترجمین معاصر است. ترجمه وى بارها از جمله درآمریکا: شرکة امانة، ١٤٠٩ و نیز بیروت: دارالفکر منتشر شده است.
٨. کتاب فصل الخطاب تألیف حسین بن محمد بن تقى النورى الطبرسى (١٢٥٤ ـ ١٣٢٠) مى باشد. فصل الخطاب در رابطه با تحریف قرآن است واین اثر، نقد روایاتى است که مورد استناد فصل الخطاب درباره تحریف قرآن مى باشد.
٩. این اثر با عنوان نظم قرآن، درتهران، انتشارات جهاد دانشگاهى، ١٣٧٤ منتشر شده است.
١٠. تفسیر ذخیرة یوم الجزاء تألیف ابوالقاسم حسن سمنانى درقرن ١١ مى باشد. این اثر تحقیقى بخشى ازآن (از اول قرآن تا آخر سوره نساء مى باشد.)
١١. این اثر در تهران از سوى انتشارات امیرکبیر براى چهارمین بار درسال ١٣٧١ منتشر شده است.
١٢. مذاهب التفسیر الاسلامى، تألیف مستشرق آلمانى گلدزیهر است که متن آلمانى آن توسط عبد الحلیم نجار به عربى برگردانده شده و در قاهره، مکتبة الخانجى، در سال ١٣٧٤ قمرى منتشر شده است. این اثر ترجمه پنجاه صفحه ازمتن عربى (ترجمه عبدالحلیم نجار) مى باشد. کتاب گلدزیهر قبل ازآن توسط على حسن عبدالقادر به طور ناقص ازآلمانى به عربى ترجمه شده بود که در قاهره: مطبعة العلوم، ١٣٦٣ منتشر شده است.
١٣. ترجمه تفسیر طبرى که در زمان سلطنت منصوربن نوح سامانى (٣٥٠ تا ٣٦٥) فراهم آمده با تصحیح و اهتمام حبیب یغمائى در تهران: انتشارات توس، در سالهاى ١٣٤٤ ـ ١٣٦٧ در ٧ جلد در ٤ مجلد منتشر شده است.
١٤. مناهل العرفان فى علوم القرآن تألیف محمد عبدالعظیم زرقانى (م ١٣٧٢) یکى ازکتب ارزشمند علوم قرآنى این عصر مى باشد و بارها ازجمله در قاهره، داراحیاء الکتب العربیه و بیروت: دارالکتب العلمیه (با تحقیق) چاپ شده است.
١٥. این اثر ترجمه و تحقیق پنج مبحث اول کتاب (نزول و اسباب نزول قرآن) تا صفحه ١٣٧ جلد نخست کتاب مى باشد.
١٥. کتاب مقدمتان فى علوم القرآن، شامل دوکتاب، یکى با عنوان المبانى که مؤلف آن مشخص نیست (صفحه اول که نام مؤلف ذکر شده مفقود گردیده) ودیگر از عبدالحق بن ابى بکر بن عبدالملک غرناطى معروف به ابن عطیه اندلسى (م ٥٤٣) صاحب تفسیر محور الوجیز مى باشد. این دو اثر تحت عنوان مقدمتان فى علوم القرآن با تصحیح مستشرق ایتالیایى آرتور جفرى درقاهره، مکتبة الخانجى، ١٣٩٢قمرى منتشر شده است.
١٦. این اثر ترجمه و تحقیق باب دوم (ص ١٠٥ تا ١٥٨) کتاب دراسات فى القرآن، تألیف سید احمد خلیل است که در قاهره: دارالمعارف، ١٩٧٢ منتشر شده است، مى باشد. متأسفانه مترجم این اثر، با آن که کتاب معروفى نیست، هیچ گونه اشاره اى به مشخصات کتاب، مؤلف، ناشر، ترجمه بخش مورد نظر ننموده و استاد راهنماى وى نیز این مطلب را که از اصول اولیه ترجمه و تحقیق مى باشد، به وى یادآورى نکرده است.
١٧. کتاب صیانة القرآن من التحریف، تألیف استاد محمد هادى معرفت از قرآن پژوهان معاصر مى باشد. این کتاب در قم، دارالقرآن الکریم، ١٤٠١ ونیز قم: مؤسسة النشر الاسلامى(جامعه مدرسین حوزه علمیه قم)، ١٤١٣ منتشر شده است. این اثر ترجمه حدود ٨٠ صفحه آن کتاب است.
١٨. این اثر ترجمه و تحقیق صفحه ٣١٤ تا ٣٧١ کتاب مذاهب التفسیر الاسلامى گلدزیهر مى باشد (براى اطلاع ازاین کتاب به پاورقى شماره ١٢ رجوع شود).
١٩. کتاب البرهان فى علوم القرآن، تألیف بدرالدین زرکشى (م ٧٤٩) یکى ازمهم ترین کتابهاى علوم قرآنى است که بارها چاپ شده وبهترین چاپ آن چاپ دوم دارالمعرفة بیروت درسال ١٤١٠ مى باشد. درپاورقى این چاپ، کتابشناسى موضوعى با عناوین چهل و هفت گانه علوم قرآن آمده است.
٢٠. تفسیر غریب القرآن تألیف عبداللّه بن مسلم بن قتیبه دینورى (٢١٣ ـ ٢٧٦) مى باشد که در بیروت: دارالکتب العلمیه، ١٣٩٨ با تحقیق سید احمد صقر منتشر شده است واین رساله ترجمه و تحقیق دو سوره حمد و بقره ازآن کتاب مى باشد.
٢١. تناسق الدرر فى تناسب السور التألیف جلال الدین سیوطى (٨٤٩ ـ ٩١١) مى باشد این کتاب در سوریه: دارالکتاب العربى، ١٤٠٤ با تحقیق عبداللّه محمد درویش ونیز در بیروت: دارمکتبة الهلال، ١٩٨٦ با عنوان ترتیب سور القرآن وبا تحقیق سید جمیلى منتشر شده است.
٢٢. کتاب التیسیر فى القراءات السبع تألیف امام ابى عمرو عثمان بن سعید الدانى (٣٧١ ـ ٤٤٤) مى باشد. این کتاب با تصحیح اوتوپرتزل بارها چاپ شده است از جمله در بیروت: دارالکتاب العربى ، ١٤٠٦، استانبول: ١٩٣٠، ایران، ١٣٦٢، مؤلف چندین کتاب دیگر در زمینه قراءت و تجوید تدوین نموده است.
٢٣. تلخیص البیان تألیف شریف رضى (م ٤٠٦) بارها از جمله در بیروت: دارالاضواء، ١٤٠٦ با تحقیق محمد عبدالغنى حسن و نیز تهران: وزارت ارشاد اسلامى، ١٤٠٧ ق منتشر شده است. این رساله ترجمه ١٠٥ صفحه اول چاپ تهران (پانزده جزء قرآن) مى باشد.
٢٤. کتاب الاتقان فى علوم القرآن، تألیف جلال الدین سیوطى (٨٤٩ ـ ٩١١) بارها در قاهره: بیروت، دمشق وایران چاپ شده این رساله ترجمه پانزده نوع اول الاتقان مى باشد.
٢٥. کتاب التعریف والاعلام… تألیف عبدالرحمن بن خطیب السهیلى (٥٠٨ ـ ٥٨١) مى باشد. این کتاب در بیروت: دارالکتب العلمیه، ١٤٠٧ منتشر شده است.
٢٦. کتاب الحروف المقطعه تألیف عبدالجبار حمد شراره، از نویسندگان معاصر است. چاپ دوم این اثر درقم: دفترتبلیغات اسلامى، ١٤١٤ق منتشر شده است.
٢٧. این اثر ترجمه و تحقیق ٤٨ صفحه اول کتاب مذاهب التفسیر الاسلامى مى باشد (نیز به پاورقى شماره ١٢ رجوع شود).
٢٨. کتاب مفحمات الاقران فى مبهمات القرآن، تألیف جلال الدین سیوطى (٨٤٩ ـ ٩١١) بارها از جمله در بیروت: مؤسسة الرّسالة، ١٤٠٦ با تحقیق ایادخالد الطباع وقاهره: مکتبة القرآن با تحقیق محمد ابراهیم سلیم منتشر شده است.
٢٩. کتاب المقنع، تألیف ابوعمرو عثمان بن سعید الدانى (٣٧١ ـ ٤٤٤) مى باشد. این کتاب در بیروت: دارالفکر المعاصر، دوم، ١٤٠٤، منتشر شده است.
٣٠. کتاب المصحف المفسر، تألیف محمد فرید بن مصطفى وجدى (١٢٩٢ ـ ١٣٧٣) صاحب دائرة المعارف القرن العشرین) است. درمقدمه این کتاب تفسیرى که در حاشیه قرآن چاپ شده، مباحث مختلفى درباره موضوعات قرآنى نگاشته شده است. این تفسیر به همراه مقدمه در قاهره: دارالمعارف، ١٩٨٦ ونیز مقدمه جداگانه آن با عنوان مقدمه صفوة العرفان فى تفسیرالقرآن درقاهره، ١٣٢٥ منتشر شده است.
٣١. کتاب التحبیر… تألیف سیوطى بارها از جمله در بیروت: دار الکتب العلمیه، ١٤٠٨، قاهره: دارالمنار، ١٤٠٦، طرابلس: کلیه الدعوة الاسلامیه، ١٩٩٢ منتشر شده این رساله ترجمه نیمه دوم کتاب (التحبیر) مى باشد.
٣٢. کتاب کشف الارتیاب… تألیف محمود بن ابوالقاسم تهرانى مى باشد. وى این کتاب را درسال ١٣٠٢ هـ در ردّ فصل الخطاب محدث نورى تدوین نمود. این رساله ترجمه بخش اول کشف الارتیاب است.
٣٣. مناهل العرفان… تألیف محمد عبدالعظیم زرقانى (م ١٣٧٢) مى باشد. این اثر ترجمه مبحث هفدهم کتاب (ج ٢، ص ٣٣٣ ـ ٢٢٧) شامل بحث اعجاز قرآن است.
٣٤. دراین اثر تعدد زوجات از دیدگاه آیات، روایات وتاریخ بحث شده است.
٣٥. تفسیر مفاتیح الاسرار… تألیف محمد عبدالکریم شهرستانى (٤٦٩ ـ ٥٤٨) دو جلد این تفسیر درتهران، از سوى انتشارات نسخ خطى، ١٣٦٨ منتشر شده است و چاپ تازه آن از سوى آقاى محمد على آذر شب تحقیق شده و جلد اول آن منتشر شده است.
٣٦. این اثر ترجمه و تحقیق بخش چهل وچهارم کتاب الاتقان سیوطى مى باشد.
٣٧. این اثر ترجمه و تحقیق فصل دوم مقدمه تفسیر آلاء الرّحمن محمد جواد بلاغى (١٢٨٢ ـ ١٣٥٢) به همراه شرح حال مؤلف مى باشد.
٣٨. بخشى ازاین اثر، ترجمه و تحقیق (وتکمله) نوع چهل ودوم کتاب البرهان زرکشى مى باشد.
٣٩. این اثر درقم: دفترتبلیغات اسلامى حوزه علمیه درحال چاپ مى باشد.
٤٠. این اثر در تهران: بنیاد نهج البلاغه، ١٣٥٩ در ١٨٦ صفحه منتشر شده است.
٤١. این اثر در تهران: انتشارات کویر، ١٣٧٢ منتشر شده است.
٤٢. این اثر در تهران: انتشارات سازمان تبلیغات اسلامى، ١٣٧١ منتشر شده است.
٤٣. این اثر با اصلاحات و اضافاتى درتهران: انتشارات دانشگاه تهران، ١٣٤٦ درسه جلد تحت عنوان تحقیق در تفسیرابوالفتوح رازى منتشر شده است.
٤٤. این اثر ترجمه و تحقیق نوع سى وهشتم البرهان زرکشى مى باشد.
٤٥. این اثر درتهران: انتشارات دانشگاه تهران، ١٣٦٢ در دو مجلد تحت عنوان طبرسى ومجمع البیان… منتشر شده است.
٤٦. این اثر درتهران: سازمان تبلیغات اسلامى، ١٣٧١ در ٣٨٢ صفحه منتشر شده است.
٤٧. این اثر در قم: دارالقرآن الکریم، ١٣٦١ در ٤٢٨ صفحه منتشر شده است.
٤٨. عنوان این اثر اگر چه قلب سلیم در صحیفه سجادیه است ، ولى پیش از صحیفه سجادیه، از دیدگاه قرآن بررسى شده است.
٥٠ ـ ٤٩. على بن حسین بن موسى معروف به سید مرتضى (٣٥٥ ـ ٤٣٦) از بزرگان شیعه مى باشد. وى داراى تألیفات متعدد در موضوعات وعلوم مختلف است. ایشان در بسیارى از کتابهاى خویش به مباحث تفسیرى پرداخته اند که این دو رساله با توجه به مباحث متفرقه تفسیرى در کتب مختلف از جمله کتاب (غرر الفرائد و درر القلائد) معروف به امالى مرتضى و (تنزیه الانبیاء) و (رسائل الشریف المرتضى)، به جمع آورى آن مباحث تفسیرى پرداخته است که رساله اول، شامل سوره حمد و بقره (وشرح حال سید مرتضى) و رساله دیگر، شامل سوره هود تا سوره کهف مى باشد. بجاست بقیه مباحث تفسیرى ایشان گردآورى و چاپ گردد.
٥١. این اثر در تهران: انتشارات امیرکبیر، ١٣٧٣ در ٢٣٢ صفحه منتشر شده است.
٥٢. این اثر با عنوان درآمدى برتفسیر علمى قرآن، در قم: انتشارات اسوه، چاپ اول، ١٣٧٥ در ٥١٥ صفحه منتشر شده است.
٥٣. تفسیر منهج الصادقین، تألیف ملا فتح اللّه کاشانى از اعلام قرن دهم مى باشد. تفسیر وى یک بار با تصحیح علامه میرزا ابوالحسن شعرانى وبار دیگر با تصحیح آقاى على اکبر غفارى (هردو چاپ) درتهران انتشارات اسلامیه در ١٠ جلد وخلاصه آن در ٦ جلد از سوى همان ناشر منتشر شده است.
٥٤. کتاب ساختمان معنایى مفاهیم اخلاقى دینى در قرآن ،تألیف توشیهیکو ایزوتسو (متولد ١٩١٤) در ژاپن مى باشد، این کتاب توسط آقاى فریدون بدره اى ترجمه و در تهران: انتشارات قلم منتشر شده است.
٥٥. کتاب وجوه قرآن، تألیف ابوالفضل حبیش بن ابراهیم بن محمد تفلیسى از قرن ششم هجرى مى باشد. این کتاب بارها به کوشش دکتر مهدى محقق چاپ شده است.
٥٦. کتاب التفسیر والمفسرون، تألیف محمد حسین ذهبى از نویسندگان معاصر (م ١٩٧٧) بارها از جمله در قاهره: دارالکتب الحدیثه در ٢ جلد و نیز در مکتبة وهبه در سه جلد منتشر شده است. جلد سوم این کتاب که پیرامون (التفسیر والمفسرون عند الشیعة الاثنى عشریه والاسماعیلیة) مى باشد پس از فوت مؤلف چاپ شده و در زمان حیات وى فقط دو جلد اول منتشر شد. لذا چاپهاى دیگر به صورت ناقص و در دو جلد مى باشد وتنها چاپ قاهره: مکتبه وهبة، ١٤٠٩ در سه جلد و کامل مى باشد. درکتاب التفسیر والمفسرون، دیدگاههاى تند ومغرضانه اى علیه شیعه وجود دارد که رساله مورد نظر به نقد برخى از دیدگاههاى ذهبى درباره تفسیر منسوب به امام حسن عسکرى(ع)، تفسیر مجمع البیان مرحوم طبرسى و تفسیر صافى فیض کاشانى پرداخته است.
٥٧. این اثر با عنوان نگرشى اجتماعى به کعبه و حج از دیدگاه قرآن در تهران: انتشارات سازمان تبلیغات اسلامى، ١٣٧٠ در ١٩٢ صفحه منتشر شده است.
٥٨. این اثر با عنوان نگرشى تطبیقى زن در آینه قرآن و زرتشت، یهود و مسیحیت در تهران: سازمان تبلیغات اسلامى، ١٣٧٠ در ١٩٢ صفحه منتشر شده است.
٥٩. این اثر گردآورى مباحث تفسیرى مولى امیرالمؤمنین، ازکتب مختلف روائى از اول قرآن تا آخر سوره نساء مى باشد.
٦٠. این اثر در تهران: سازمان تبلیغات اسلامى ١٣٧١ در ٢٢٤ صفحه منتشر شده است.