نشریه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٢ - سخنى از مقام رهبرى ، در زمينه تبليغ
سالهاى نبرد و ستيز با حاكميت طاغوت بود.
سالهايى كه عالمان متعهد و دين باوران مبارز روزهاى بسيارى از عمر خويش را يا در سلولهاى زندان مى گذرانيدند و يا در تبعيد و چون از زندان رهايى يافته و به ديار خويش باز مى گشتند به ارشاد و هدايت نسلها مى پرداختند. تا با لحظه هاى سنگين و دلگير آن روزگار تاريخ روشن آينده را رقم بزنند و با پرورش استعدادهاى نهفته در طلاب جوان حوزه ها هسته هاى اصلى نهضت بيدارگرى و خودآگاهى را شكل بخشند.
در بامداد يكى ازاين ايام بود كه آهنگ گرم و طنين سخنان شورآفرين استادى مبارز و نستوه كه امروز به شايستگى رهبرى نظام اسلامى را برعهده دارد و آن روز فضاى حوزه علمى مشهد را گرم مى داشت دل شوريده طالبان علم و حقيقت را مجذوب كرده بود.
استاد كتاب پرارج مكاسب شيخ اعظم انصارى رضوان الله عليه را تدريس مى فرمود. وى هرگز تعليم و تعلم را كافى نمى شمرد بلكه كتاب و درس را نردبان فقاهت راستين واسلام شناسى صحيح مى دانست و فقاهت را راهيابى به واقعيتها و مقدمه دستيابى به ارزشهاى اسلامى وانسانى مى شمرد.
بدين جهت او از لحظه ها براى هدايت وارشاد معنوى طلاب نيز بهره مى جست ما محرم فرا مى رسيد و طلاب عازم تبليغ بودند.استاد به اقتضاى مشى خويش و سنت نيكوى حوزه ها در پايان درس نكاتى را در زمينه تبليغ به شاگردان خويش متذكر گرديد كه اكنون به شكرانه اين بامداد روشن و به يادبود آن لحظه هاى شور واشتياق وانتظار آنچه از آن سخنان و رهنمودها را كه يادداشت شده و دراختيار داريم تقديم مى داريم .
بسم الله الرحمن الرحيم
در آستانه حركت تبليغى آقايان چند نكته را بايد تذكر بدهم زيرا در زمينه تبليغ رعايت چنداصل ضرورى است :
١. رعايت و به كارگيرى اخلاص
نخستين موضوع ضرورى درامرارشاد مردم رعايت و به كارگيرى اخلاص است . مبلغ بايد روى بازدهى فعاليتهاى تبليغى خود و ماحصل كارش بينديشد. فكر كند كه : هدف از تبليغ چيست ؟ واو چه هدفى را دنبال مى كند؟
مبلغ بايد نسبت به بازدهى كار خويش و ثمره واثر بخشى آن تكيه كند. و در صورتى كه كار خويش را داراى ثمره يافت ادامه دهد.
كسى كه منبر مى رود بايد محاسبه كند كه از بيست ساعت تبليغ چه نتيجه معنوى و فكرى و فرهنگى را عايد جامعه كرده است . كسى كه براى مردم سخن مى گويد بايد نسبت به عمر ديگران و مدت زمانى را كه مردم از عمر خويش دراختياراو قرار مى دهند احساس مسؤوليت داشته باشد.
فرمايش حضرت امير عليه السلام بسيار مهم است است كه :
حبذا عل نوم اكياس
خوش به خواب زرنگها.
جاهل از شام تا صبح ممكن است مشغول عبادت باشد ولى چون جاهلانه عمل كرده بى موقع و نابجا عبادت كرده شب زنده داريش هدر برود ولى انسان زرنگ و هوشيار كسى كه وظيفه را شناخته و بدان عمل كرده ممكن است شب را بخوابد ولى چون صبح شود كارش را روى برنامه صحيح والهى دنبال نمايد.انسان بيدار و هوشيار كار و خوابش فعاليت و استراحتش مفيد و سازنده است .
پس توجه به ثمردهى كار و ميزان آن امرى ضرورى مهم است .
اگر منظوراز تبليغ دستيابى بى دنيااز طريق دين باشد اين[ آتوا البيوت من طهورها]ست نه[ من ابوابها]!
آن كسى كه دين را وسيله دنياطلبى قرار دهد خون صالحان را فروخته است مبلغى كه چنين باشد سخنش حركتش و پيامش در جامعه تاثير نمى گذارد زيرا شرط تاثيرگذارى صحيح و سازنده اخلاص است .
٢. داشتن خط مشى صحيح
دومين نكته اى كه بايد در كار تبليغ مورد توجه قرار گيرد داشتن خط مشى صحيح در تبليغ و روشنگرى است .
تا حركتهاى منفى را نمى توان دفع كرد.
براى اصلاح يك محيط نخست بايد خط مشى صحيح را نشان داد و مردم را در جهت اين قرارداد وارزشهاى مكتب را در معرض ديد مردم گذارد.
اين صحيح نيست كه قبل از راهنمايى به معارضه و جدال پرداخت . انبياى عظام اگراز آغاز به نبرد و مبارزه مسلحانه و قتال مى پرداختند حقشان از بين مى رفت و
فتنه ها شروع مى شد و باطل بر سر كار باقى مى ماند.
انبياءازاول ارزشها را نماياندند و ضدارزشها را به مردم معرفى كردند و به آنان فهماندند كه باطل چيست و حق كدام است .
مثلا برده دارى وقتى ارزش انسان را به مردم نشان دادند مى بينيم برده دارى بالاترين گناه شناخته مى شود و بدين جهت برده دارى در كشورهاى اسلامى زودتراز ساير ممالك از بين رفت .
٣. شناخت محيط
مبلغ بايد محيط و نيازها و مسائل ضرورى مردمى را كه مى خواهد براى آنان سخن بگويد يا فعاليت تبليغى ديگرى داشته باشد بشناسد. مطالبى را طرح كند و توضيح دهد كه مورد نياز باشد چه اين كه طرح مسائل غيرضرورى و بى مورد زمينه طرح و تاثير مطالب لازم را هم از ميان مى برد.
بسيارى از تبليغها كه تاثير نمى گذارد به دليل اين است كه مسير ندارد. مبلغ بايد ميزان افكار و عقول را دريابد:
كلم الناس على قدر عقولهم .
مطالب بايد در خور فهم وادارك مستمعان ارائه شود و مراتب علم و آگاهى مردم رعايت شود.
مبلغ بايد نسبت به علومى كه در كار تبليغ مواجهه با مرد موثر است آگاهى كافى داشته باشد فرهنگ مردم واصطلاحات و مثالهاى رايج را بشناسد واز آغاز با مردم تماس فكرى داشته باشد و واكنش مردم را نسبت به گفتار خويش بسنجد و برآورد كند.
مبارزه ريشه اى باانحرافات و مفاسد .٤
مبلغ بايد براى مبارزه باانحرافها به تحليل عوامل اصلى و ريشه يابى امور بپردازد و
ببيند چه عواملى باعث انحراف فرد در جامعه شده است زيرا پرداختن به فروع شاخه ها هرگاه به اصل تنه و ريشه مفاسد آسيبى وارد نسازد هدر دادن نيرو و تلف كردن وقت است چه اين كه تا هرزمان ريشه و تنه مفاسد و عوامل انحراف باقى باشد شاخه هاى جديدى از آن خواهد روييد و مبارزه به سرانجام مطلوب نمى انجامد..
٥.استناد واعتقاد بر آيات و روايات
مبلغ بايداساس تبليغ خويش رااز آيات و روايات برگيرد و سخن خدا و معصومان عليه السلام از محوراصلى اراشدگرى خود قرار دهد.
روح دين را به مردم بگويد واز عرضه واقعيات به دور نباشد.
دراستفاده از آيات و روايات بايد دقت شود كه برداشتها سطحى و مبتنى بر پيش داورى و خودرائى نباشد. نظر و فكر خود را بر آيات و روايات تحميل نكند بلكه در فهم معناى حقيقى آن تدبر و تفكر كند.
ما واسطه بين ميراثهاى دينى و علمى و مردم هستيم و بايداين ميراث گران را باامانت به مردم برسانيم .
[قال الصادق] گفتن شمااثر دارد.
مردم خون و پوستشان با ياد و عشق معصومان عليهم السلام عجين شده است و بهره گرفتن از قرآن و سخنان اهل بيت عليهم السلام تاثير بى شائبه و عميقى را به دنبال دارد.