آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٣
مأخذشناسى مصلح الدين مهدوى
زادهوش محمد رضا
مقدّمه
مرحوم استاد سيّدمصلح الدّين مهدوى (١٢٩٤ ـ ١٣٧٤ش) فرزند سيّدشهاب الدّين محمّدتقى نحوى از اصفهان شناسان و سرگذشت نگاران معاصر به شمار مى رفت. او در طى ّ شش دهه فعاليت در عرصه تراجم نگارى, مدخل هاى جديدى را فراروى پژوهشگران گشود. اگر همّت او نبود, اكنون از سرگذشت بسيارى از مفاخر و بزرگان, آگاهى نداشتيم.
حجم عظيم فيش ها و يادداشت هاى او, كارش را در حدّ و اندازه مؤسّسات و دستگاه هاى عريض و طويل ادارى با بودجه ها و هزينه كلان مطرح مى كند.
از استادان او مى توان به ملامحمد همامى, حاج ميرزا محمدباقر امامى, آقا كمال الدين خوانسارى, شيخ عبدالوهاب زاهدى, سيدحسن مدرس هاشمى, ميرزا محمدعلى معلم حبيب آبادى, محمدحسن داورپناه (قاضى عسكر), سيدصدرالدين كوپايى, محمدحسين فاضل تونى, محمدعلى جبل عاملى, سيدحسن حكيمى ها, سيدمحمود گلستانه, سيدابوالقاسم بدرى, محمّد كيوانفر, سيدمحمدحسين شوندى, اسداللّه ايزدگشسب, نصيرالدّين خواجوى نورى, ابوالقاسم زفره اى, عباس شيدا, عبدالحسين قدسى, سيدعلى زنجيره فروش, سيد آقاجان نوربخش, محمدعلى كرمانى, عسكر, سيدعلى اصغر مدرس برزانى, محمّدعلى مدرّس دزفولى اصفهانى, حاج آقا رحيم ارباب, سيدمحمدكاظم عصّار, بديع الزّمان فروزانفر, احمد آرام, عبّاس اقبال آشتيانى و دكتر رضازاده شفق اشاره كرد.
وى از آيات عظام آقابزرگ تهرانى, سيدشهاب الدين مرعشى نجفى, ميرسيدعلى علامه فانى, سيدمصطفى صفايى خوانسارى, محمدعلى اراكى, سيدضياءالدين علامه, محمدباقر كمره اى, سيدمحمد شيرازى, سيداسماعيل هاشمى, سيدمحمدعلى موحد ابطحى و سيدمحمدعلى روضاتى, صاحب اجازه روايت بود.
كتاب هاى چاپ شده
١. ابطال الصّفا فى ذكر اسماء الشّهدا (زير عنوان ياران باوفاى حسين(ع)); ترجمه عدنان طهماسبى; چ ١, اصفهان: گل بهار, ١٣٧٥, ٢١٠ ص, وزيرى.
٢. ارمغان اصفهان در شرح حال علامه بهبهان; چ ١, اصفهان: حسينيّه عمادزاده, ١٣٩٥ق, ٦٤ص, وزيرى, مصور. شرح حال آيت اللّه العظمى ميرسيدعلى موسوى بهبهانى (١٣٠٤ ـ ١٣٩٥ق) است.
٣. اصفهان دارالعلم شرق; با تصحيح, تحقيق و اضافات محمّدرضا نيل فروشان; چ ١, اصفهان: مركز اصفهان شناسى و خانه ملل وابسته به سازمان فرهنگى و تفريحى شهردارى اصفهان, ١٣٨٦, ٣٨٦ص, وزيرى, جدول, كتابنامه: ص ٣٨٣ ـ ٣٨٦, همچنين به صورت زيرنويس. اين اثر, معرفى ١٨٥ مدرسه از مدارس دينى اصفهان است.
٤. اعلام اصفهان; با تحقيق و اضافات غلامرضا نصراللّهى, به ويرايش محمّدرضا زادهوش; ج ١, چ ١, اصفهان: مركز اصفهان شناسى و خانه ملل وابسته به سازمان فرهنگى و تفريحى شهردارى اصفهان, ١٣٨٦, ٦٦٠ ص, وزيرى; ج ٢, ٩٢٨ ص, وزيرى. برگرفته از دوازده دفتر مؤلّف و فيش ها و يادداشت هاى پراكنده او كه خود مرحوم مهدوى, گاه آن را مردان نامى اصفهان و گاهى رجال اصفهان ناميده است. تا كنون دو جلد از آن انتشار يافته و ممكن است دست كم به پنج جلد برسد. جلد نخست, شامل تراجم اعلام اصفهان است كه نام آنها با (آ) و (الف) آغاز مى شود; اين مجلد از شرح حال (آدم مدينى) شروع, و به (ايّوب قرشى) ختم مى شود. ترتيب نيز بر اساس الفباى نام كوچك مشاهير است.
٥. بيان المفاخر; ٢ ج (٤١٠ « ٤١٥ ص), چ ١, اصفهان: كتابخانه مسدجد سيد (ش ٩), ١٣٦٨, وزيرى, مصور. شرح حال سيدمحمدباقر حجت الاسلام شفتى و خاندان او است.
٦. تاريخچه ارزنان و مقبره علياجناب زينب خاتون معروف به زينبيه; چ ١, اصفهان: اداره كل اوقاف و امور خيريه اصفهان, ١٣٧٥, ٦١ ص, رقعى, كتابنامه: ص ٥٦ ـ ٥٧.
٧. تاريخچه شهر سامرّا و زندگى عسكريين (ع); به همراه وقف نامه و تاريخچه ساختمان حمام و حسينيه در سامراء و شمه اى از زندگانى و آثار آيت اللّه العظمى حاج آقاحسين بروجردى; اصفهان: چاپخانه فردوسى, ١٣٨١ ق, ٢٢٧ ص, وزيرى, مصور, جدول. تاريخ سامرا: ص ٣ ـ ٨٦; زندگانى امام هادى (ع): ص ٨٧ ـ ٩٤; زندگانى امام حسن عسكرى (ع): ص ٩٥ ـ ١٠٦; زندگانى آيت اللّه بروجردى: ص ١٠٧ ـ ١٩٥; بيلان و تاريخچه ساختمان حمام و حسينيه شهر سامرا كه به امر آيت اللّه بروجردى بنا شده است به قلم ابوالقاسم كوپايى: ص ١٩٦ ـ ٢٢٧.
٨. تاريخ علمى و اجتماعى اصفهان در دو قرن اخير يا بيان سبل الهداية فى اعقاب صاحب الهداية; ٣ ج (٥٤٦ « ٤٦٣ « ٣٩٩ ص), چ ١, [بى جا], نشر الهداية, ١٣٦٧, وزيرى, مصور. درباره اعقاب شيخ محمدتقى رازى صاحب هداية المسترشدين, يعنى خاندان نجفى مسجدشاهى در اصفهان است. فهرست اعلام اين سه جلد, به عنوان جلد چهارم به دست استاد مرتضى تيمورى فراهم شده, ولى به چاپ نرسيده است. اصل كتاب با دستخط مؤلف زير عنوان (تاريخ اصفهان) در سه جلد در كتابخانه آيت اللّه نجفى در اصفهان نگاهدارى مى شود.١
٩. تذكره شعراى معاصر اصفهان٢, اصفهان: كتاب فروشى تأييد, ١٣٣٤, ٥٦٨ ص, وزيرى, مصور, كتابنامه: ص٥٦٨. با حضور در انجمن هاى ادبى, شرح حال و نمونه اشعار ٤٨٦ نفر از شاعران اصفهان و حومه را از ١٣٥٠ق تا زمان چاپ كتاب, گرد آورده است.
١٠. تذكرة القبور يا دانشمندان و بزرگان اصفهان; چ ١, اصفهان: ثقفى, ١٣٤٨, كد « ٦٠٢ ص, وزيرى, مصور, كتابنامه به صورت زيرنويس. نيز: به تصحيح محمّدرضا نيل فروشان و رحيم قاسمى; ٢ ج (ص١١٤٤), چ ١, اصفهان: گلدسته, ١٣٨٤, وزيرى, مصور. شرح حال بيش از دوهزار تن از مشاهير اصفهان در ١٠٦٦ عنوان. ترتيب بر اساس الفباى نام كوچك مشاهير است.
١١. تعليمات دينى; ٥ ج. وزيرى. براى تدريس در دبيرستان ها, با همكارى ديگران.
١٢. خاندان شيخ الاسلام اصفهان; چ ١, اصفهان: گل بهار, زمستان ١٣٧١, ٢٤٨ ص, وزيرى, مصور, كتابنامه: ص ٢٣٥ ـ ٢٣٧. تاريخ چهارصد ساله خاندان شيخ الاسلام از محقق سبزوارى تا دكتر على شيخ الاسلام را بررسى كرده است.
١٣. رجال اصفهان يا تذكرةالقبور٣; چ ١, اصفهان: ثقفى, ١٣٢٨, يو « ٢٦٠ ص, رقعى, مصور. اين اثر, تعليقات مهدوى, عبدالحجّت بلاغى, مرعشى نجفى و معلم حبيب آبادى بر كتاب ملاعبدالكريم گزى (١٢٦٠ ـ ١٣٣٩ق) است كه پيش تر به صورت مستقل نيز چاپ شده بود. اصل كتاب, شامل شرح حال نزديك به صدتن از مشاهير اصفهان مى شود. مرحوم مهدوى شمار شرح حال ها را به هفتصد رسانده است.
١٤. سيدمحمدحسن مولوى يزدى; رسالة فى اعجاز القرآن٤; به كوشش سيدمصلح الدين مهدوى; تهران: [بى نا], ١٣٦٥ ق, ٣٢ ص.
١٥. زندگى نامه علاّمه مجلسى; ٢ ج, اصفهان: حسينيه عمادزاده, ١٣٩٥ ـ ١٤٠١ ق, وزيرى. نيز: به ويرايش على اكبر مهدى پور و تعليقات آيت اللّه سيدمحمدعلى روضاتى; ٢ ج (٤٠٤ « ٥٦٨ ص), چ ١, تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى, ١٣٧٨, به مناسبت همايش بزرگداشت علامه مجلسى در اصفهان. به صورت مفصل به زندگى, خاندان, استادان, ١٨١ تن از شاگردان و نام آوران مدفون در بقعه علامه محمدباقر مجلسى و پدر بزرگوارش پرداخته شده است.
١٦. لسان الارض٥ يا تاريخ تخت فولاد اصفهان يا سيرى در تاريخ تخت فولاد اصفهان; چ ١, اصفهان: انجمن كتابخانه هاى عمومى, ١٣٧٠, [٢٧١]ص, وزيرى, مصور, كتابنامه: ص ٢٤٧ ـ ٢٥٠.
١٧. عطيّة الجواد (ع); چ ١, اصفهان: حسينيه و دارالشفاء حضرت جوادالائمه, ١٣٦٦, ١٥٨ ص, وزيرى. جلد يازدهم از مجموعه كلمات قصار معصومين (ع) است كه به شرح زندگانى حضرت امام محمد تقى (ع) و ترجمه و شرح كلمات قصار منقول از آن حضرت مى پردازد.
١٨. مختصرى از تاريخچه محلّه خواجو و وقف نامه حمّام شريف; چ ١, [اصفهان: چاپخانه محمدى], ١٣٤٥, ١٢٠ ص, وزيرى, مصور.
١٩. مزارات اصفهان; با تصحيح و اضافات اصغر منتظرالقائم; چ ١, اصفهان: دانشگاه اصفهان (ش ٣٤٠), ٦١٣٨٢. چاپ دوم, ١٣٨٤, ٥٦٣ص, وزيرى, مصور (رنگى), كتابنامه: ص ٤٨٢ ـ ٥٠٠; همچنين به صورت پانوشت, فهرست اعلام.
٢٠. مشاهير زنان اصفهان; به كوشش محمدحسين رياحى; چ ١, اصفهان: اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامى استان اصفهان, ١٣٧٥, ٢٧٦ ص, وزيرى, مصور, كتابنامه: ٢٦٩ ـ ٢٧٦; همچنين به صورت زيرنويس.
٢١. يادنامه فقيه اهل بيت عالم ربانى, عارف الهى آيت اللّه سيد بحرالعلوم ميردامادى (١٣٤٥ ـ ١٤١١ق), به همراه رساله سير و سلوك معظم له; به كوشش سيدمحمود ميردامادى (١٣٣٦ ـ ); اصفهان: مهديه ميرداماد, ١٤١٢ق / ١٣٧٠, ١١١ « ١٤ص, وزيرى, مصور, كتابنامه به صورت پانوشت.
آثار دستنويس
١. اربعين, در ذكر چهل حديث درباره علماء;
٢. اربعين در فضايل اميرالمؤمنين (ع);
٣. ارشاد النّاس, شرح حال شيخ عبّاس مصباح دستگردى;
٤. اشعرى هاى قم و اصفهان;
٥. اعراب كلمات مشكله قرآن مجيد;
٦. امام زادگان اصفهان و توابع;٧
٧. انيس الفارغين, جنگ اشعار و متفرّقات;
٨. بهشت و جهنّم;
٩. به ياد كربلا;
١٠. تاريخ تشيّع اصفهان و زندگانى حافظ ابونعيم محدّث اصفهانى;
١١. تاريخ كاظمين;
١٢. تحفة السّفر٨, سفرنامه به خوانسار, گلپايگان, خمين و سلطان آباد و شرح حال دانشمندان آن نواحى, نگارش در ١٣٥٩ ق;
١٣. تذكره شعراى اصفهان٩ (متقدّمين);
١٤. الحائريّون, مدفونان در كربلا و منسوبان به كربلا;
١٥. الحجّة البالغه, احاديث در فضايل على و اهل بيت (ع) از كتب اهل سنّت (تاريخ الخلفاء سيوطى, ميزان الاعتدال و ذكر اخبار اصبهان);
١٦. جغرافياى اصفهان, برگرفته از كتاب ذكر اخبار اصفهان;
١٧. خاندان تركه اصفهان (آل تركه);
١٨. خاندان خجنديان (آل خجند) و محدّثان شافعى اصفهان در قرن هاى پنجم و ششم;
١٩. خاندان شفروه اصفهان;
٢٠. خاندان ميرداماد;
٢١. خاندان نصيرى طوسى اصفهان;
٢٢. خوانين بختيارى;
٢٣. روزنامه نگاران و روزنامه هاى اصفهان;
٢٤. شجره طيّبه يا سادات اصفهان;
٢٥. شرح حال آقا سيّدابوالقاسم دهكردى;
٢٦. شرح حال آقا سيّدمحمّدباقر درچه اى;
٢٧. شرح حال ثقةالاسلام كلينى;
٢٨. شرح حال جهانگيرخان قشقايى;
٢٩. شرح حال حاج شيخ جعفر شوشترى;
٣٠. شرح حال حاج ميرزا يحيى مستوفى بيدآبادى;
٣١. شرح حال حاجيه خانم امين (بانوى ايرانى);
٣٢. شرح حال خواجه نصيرالدّين طوسى;١٠
٣٣. شرح حال دانشمندان قميشه اصفهان, (ناتمام);
٣٤. شرح حال سادات بهشتى اصفهان;
٣٥. شرح حال سادات دستغيب شيراز اصفهان;
٣٦. شرح حال سيّدابوالحسن مرتضوى كرونى;
٣٧. شرح حال سيّداسماعيل صدر;
٣٨. شرح حال سيّدمحمّد نجف آبادى;
٣٩. شرح حال شيخ مفيد;
٤٠. شرح حال ملاّمحسن فيض;
٤١. شرح حال ملاّ محمّدحسين فشاركى;
٤٢. شرح حال ميرزا على آقا شيرازى;
٤٣. شرح حال ميرسيّدحسن روضاتى;
٤٤. شرح حال ميرسيّدعلى مجتهد نجف آبادى;
٤٥. شرح حال و كلمات قصار چهارده معصوم (ع) (چهارده جلد كه جلد يازدهم آن زير عنوان عطيّة الجواد (ع) به چاپ رسيده است);
٤٦. صحيفه جواديّه يا صحيفة الجواد (ع). مجموعه دعاهاى منقول از حضرت جواد الائمة (ع);
٤٧. فدك و سير تاريخى آن;
٤٨. قرآن در احاديث, مجموعه احاديث با موضوع قرآن;
٤٩. كتاب شناسى قرآن مجيد;
٥٠. كتاب هايى كه خوانده ام;
٥١. كلمات المعصومين (ع), گفتار معصومان در صد موضوع;
٥٢. گنجينه, مجموعه كشكول مانند شامل مطالبى در تاريخ و ادب;
٥٣. گوهر گران بها در مادّه تاريخ وفيات علما و شعرا;١١
٥٤. مجموعه موضوعى آيات قرآن, هفتاد موضوع;
٥٥. مردان نامى اصفهان كه اكنون با نام اعلام اصفهان منتشر مى شود;
٥٦. المستبصرين, در شرح حال دانشمندان غير مسلمان و يا سنّى كه شيعه شده اند;
٥٧. معاريف اصفهان, نسخه تايپى كتابخانه شخصى دكتر لطف اللّه هنرفر (١٢٩٨ش ـ ١٣٨٥), بدون شماره;
٥٨. منطق و فلسفه;
٥٩. وفيات الاعوام (وفيات الاعلام), نام بزرگان علم و حكمت بر حسب سال وفات آنها;
مقالات
٦٠. (اصفهان در صحنه مبارزات سياسى و اقتصادى); در سده تحريم تنباكو (به مناسبت صدمين سالگرد وفات ميرزاى شيرازى و سالگرد قيام تحريم تنباكو فصل نوين تاريخ سياسى ايران); به كوشش موسى نجفى و رسول جعفريان; چ ١, تهران: اميركبير, ١٣٧٣, ص ١٨٥ ـ ٢١٣.
٦١. (اصفهان يا دارالعلم شرق: (فهرست اجمالى مدارس دينى اصفهان); در محيط ادب, به كوشش حبيب يغمايى; چ ١, تهران: يغما, ١٣٥٧, ص ٩٤ ـ ١١١. مهدوى اين مقاله را تكميل كرد و پس از مرگش به صورت كتاب منتشر شد.
٦٢. (نامه اى اميدبخش); هفته نامه نويد اصفهان, ش ٧٢, س ١, چهارشنبه ٢٠ دى ١٣٦٨, ص ١ و ٣. درباره تخت فولاد است.
٦٣. (دو فقدان اسفناك; شرح حال سيّدكريم نيك زاد ميرحسينى); هفته نامه نويد اصفهان, ش ٩٨, س ٢, چهارشنبه ٣ مرداد ١٣٦٩, ص٣.
٦٤. (دو فقدان اسفناك; شرح حال حاج آقا حسين عمادزاده); هفته نامه نويد اصفهان, ش ٩٩, س ٢, چهارشنبه ١٠ مرداد ١٣٦٩, ص٢.
٦٥. (شرح حال آقاباقر خوراسكانى); به تصحيح اصغر منتظرالقائم و به كوشش رسول جعفريان; خورشيد جى, چ ١, خوراسكان: شوراى شهر خوراسكان و قم: كتابخانه تخصصى تاريخ اسلام و ايران, ١٣٨٤, ص ٣٦٥ ـ ٤٠٠.
٦٦. (شرح حال آقا شيخ محمّدرضا نجفى اصفهانى); مجلّه نور علم, دوره دوم, ش ٩ (پياپى ٢١), خرداد ١٣٦٦, ص ٧٨ ـ ٩١. ش ١٨ از (نجوم امت).
٦٧. (به ياد چهلمين روز ارتحال آيت اللّه العظمى مرعشى نجفى (١); هفته نامه نويد اصفهان, ش ١١٣, س ٢, چهارشنبه ١٦ آبان ١٣٦٩, صص ١ و ٣.
٦٨. (به ياد چهلمين روز ارتحال آيت اللّه العظمى مرعشى نجفى (٢); هفته نامه نويد اصفهان, ش ١١٤, س ٢, چهارشنبه ٢٣ آبان ١٣٦٩, صص ١ و ٣.
٦٩. (شرح حال ابراهيم سرّى پوده اي١٢), در مقدّمه ديوان اشعار مرحوم سيدابراهيم سرّى; تصحيح و گردآورى دكتر سيدابوالقاسم سرّى; چ ١, آبادان: پرسش, ١٣٨١, ٢٥٢ ص, وزيرى. سيدابراهيم پوده اى متخلص به سرى (١٢٦٨ ـ ١٣٢٧) يكى از شاعران فقيد اصفهان است كه فرزندش دكتر سرى اشعار او را چاپ كرده است.
٧٠. (زندگانى فقيه مجاهد حضرت آيت اللّه حاج سيد محمدباقر شفتى); مجلّه نور علم, دوره سوم, ش ١٠ (پياپى ٣٤), اسفند ١٣٦٨, ص ٥٦ ـ ٨١. ش ٣١ از (نجوم امت).
٧١. (به ياد درگذشت آيت اللّه مظاهرى); هفته نامه نويد اصفهان, ش ٤٨, س ١, چهارشنبه ٤ مرداد ١٣٦٨, ص ٨. شرح حال مرحوم حاج شيخ مرتضى مظاهرى نجفى است.
٧٢. (شرح حال حاج ميرزا ابوالحسن آل رسول موسوى شمس آبادى (شهيد اصفهانى) و خاندان او), در پايان جلد دوم تحفةالابرار الملتقط من آثار الائمة الاطهار از سيّد حجّت الاسلام شفتى; تحقيق سيدمهدى رجايى و به اهتمام آل رسول; چ ١, اصفهان: كتابخانه مسجد سيّد, ١٤٠٩ ق / ١٣٦٨.
٧٣. (شرح حال سه نفر از خاندان عالم زاهد جليل حاج محمّدابراهيم كلباسى), در مقدّمه حقوق زن در اسلام و ارث از محمد كلباسى; چ ١, تهران: عمادزاده, ١٣٥٢, ٢٥ ص.
٧٤. (غاية الآمال و الامانى: شرح حال سيّدهاشم بحرانى), در مقدّمه اللّوامع النّورانيّه, چاپ اول.
٧٥. (محمدعلى معلم حبيب آبادى), يادنامه حبيب آبادى, به ضميمه جلد پنجم مكارم الآثار; چ ١, اصفهان: اداره كل فرهنگ و هنر استان اصفهان و نشر نفائس مخطوطات, ١٣٥٥, ص ٧٤ ـ ٧٨.
٧٦. (مسجد سيّد اصفهان پايگاه مشروطيّت و انقلاب اسلامى); هفته نامه نويد اصفهان, ح ١٣٦٧.
٧٧. (قصيده تاريخى ـ سياسى دخانيه از عصر تنباكو); در سده تحريم تنباكو (به مناسبت صدمين سالگرد وفات ميرزاى شيرازى و سالگرد قيام تحريم تنباكو فصل نوين تاريخ سياسى ايران); به كوشش موسى نجفى و رسول جعفريان; چ ١, تهران: اميركبير, ١٣٧٣, ص ١٠٩ ـ ١٢٠.
٧٨. مقدمه بر لمعات حسينى از حسين شمس; ج ٤, چ ١, اصفهان: كتاب فروشى ثقفى و شمس, ١٣٣٩, ج ٤, ص ٣.
٧٩. (همدم مردم (يادنامه علاّمه مجلسى); روزنامه رسالت, ٢٥/٨/١٣٦٨, ص ٢٠ ـ ٢١. نيز چاپ شده در: شناخت نامه علامه مجلسى; گردآورده مهدى مهريزى و هادى ربانى; ج ١, چ ١, تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى, ١٣٧٨, ص ٩٧ ـ ١٠٠.
٨٠. (يادى از تخت فولاد); هفته نامه نويد اصفهان, ش ٢٠, س ١, چهارشنبه ١٤ دى ١٣٦٧, ص ١ ـ ٣.
مصاحبه ها
١. مصاحبه با فصل نامه تاريخ و فرهنگ معاصر; زير نظر سيدهادى خسروشاهى و رسول جعفريان; ج ١, چ ١, قم: بخش تاريخ مركز بررسى هاى اسلامى, مهر ١٣٧٠, ج ١, ص ٢١١ ـ ٢٢٧. همان, اصفهان يا دارالعلم شرق; با تصحيح, تحقيق و اضافات محمّدرضا نيل فروشان; چ ١, اصفهان: مركز اصفهان شناسى و خانه ملل وابسته به سازمان فرهنگى و تفريحى شهردارى اصفهان, ١٣٨٦, ص ٣٤٦ ـ ٣٦٦.
٢. به صورت زندگى نامه خودنوشت; در گاه نامه آيين فرزانگى, به ويرايش محمود حسن نژاد; ج ١, چ ١, اصفهان: اداره كل آموزش و پرورش استان اصفهان, بهار ١٣٧١, ص ١٠٩ ـ ١١٣. با غلطهاى بسيار چاپى به ويژه در نام كتاب ها.
٣. محقق, جواد; (ياد ماندگار: گفت وگو با سيد مصلح الدين مهدوى پژوهشگر غيور تاريخ و فرهنگ اصفهان); مجلّه رشد معلم, شماره ٤ (پياپى ٩٧), دى ١٣٧٢, ص ٤ ـ ١١. همان, چاپ در ياد ماندگار (گفت وگوهاى جواد محقق با معلمان صاحب نام ايران); چ ١, تهران: مدرسه, تابستان ١٣٧٨, ص ١٥٣ ـ ١٦٦.
٤. مصاحبه با راديو سراسرى جمهورى اسلامى ايران, برنامه سيماى فرزانگان.
٥. مصاحبه درباره شيخ على يزدى; هفته نامه نداى يزد, تابستان ١٣٦٩.
درباره
١. انصارى قمى, ناصرالدين; (درگذشت دانشمند فقيد استاد سيدمصلح الدين مهدوى); دوماه نامه آيينه پژوهش, ش ٣٢, س ٦, خرداد و تير ١٣٧٤, ص ١١١ ـ ١١٣.
٢. خليليان, حميد; (يادمان آيينه فرهنگ اصفهان); فصل نامه فرهنگ اصفهان, ش ٣٦, ص ١١, تابستان ١٣٨٦, ص ٥٥ ـ ٧١. گزارش بزرگداشت مهدوى در تيرماه ١٣٨٦ در اصفهان است.
٣. [دفتر نشريه], (استاد سيدمصلح الدين مهدوى); فصل نامه فرهنگ اصفهان, ش ١, س ١, پاييز ١٣٧٤, ص ٩٥ ـ ٩٦.
٤. [دفتر نشريه], (برگزارى مراسم اولين سالگرد درگذشت استاد مهدوى); هفته نامه نويد اصفهان, ش ٤٠٩, س ٩, ٣٠ خرداد ١٣٧٥, ص ٤.
٥. رياحى, محمدحسين; (خاموشى استاد سيد مصلح الدين مهدوى); ماه نامه كيهان فرهنگى, ش ١٢٦, س ١٣, فروردين و ارديبهشت ١٣٧٥.
٦. رياحى, محمدحسين; (طلايه دار تاريخ نگارى اصفهان در عصر حاضر); ويژه نامه همشهرى, ٢٥ مرداد ١٣٧٤.
٧. معتمدى, اسفنديار; اصفهان, مدارس نوين و مفاخر آن; چ ١, اصفهان: مركز اصفهان شناسى و خانه ملل وابسته به سازمان فرهنگى و تفريحى شهردارى اصفهان, تابستان ١٣٨٦, ص ٢١٤ ـ ٢٢٢. به تفصيل به زندگى, استادان و معرفى چهار كتاب از آثار مهدوى (رجال اصفهان, دانشمندان و بزرگان اصفهان, تذكره شعراى معاصر اصفهان و سيرى در تاريخ تخت فولاد) پرداخته است.
٨. نصراللّهى, غلام رضا; (غروب غم انگيز محقق سترگ استاد مهدوى (ره); هفته نامه نويد اصفهان, ش ٣٥٧, س ٨, ١٤ تير ١٣٧٤, ص ٣.
٩. نصراللهى, غلام رضا; (يادكردى از سيدمصلح الدين مهدوى); ماه نامه كيهان انديشه, ش ٦١, مرداد و شهريور ١٣٧٤, ص ١٨٥ ـ ١٨٦.
١٠. نصراللهى, غلام رضا; (اولين سال هجران, يادى از زنده ياد استاد حاج سيدمصلح الدين مهدوى); هفته نامه نويد اصفهان, ش ٤٠٩, س ٩, چهارشنبه ٣٠ خرداد ١٣٧٥, ص ٤.
١١. نصراللهى, غلام رضا; مقدّمه اعلام اصفهان; به ويرايش محمّدرضا زادهوش; ج ١, چ ١, اصفهان: مركز اصفهان شناسى و خانه ملل وابسته به سازمان فرهنگى و تفريحى شهردارى اصفهان, ١٣٨٦, صص ٢٣ ـ ٤٨.
١٢. هادوى, مصطفى (شهير اصفهانى); (شعرى در سوگ دانشمند جليل القدر محقق گران مايه حاج سيدمصلح الدين مهدوى); هفته نامه نويد اصفهان, ش ٣٥٧, س ٨, ١٤ تير ١٣٧٤, ص ٣.
١٣. هدايت, محمّدعلى; فهرست نسخه هاى خطى اهدايى سيدمصلح الدين مهدوى اهدايى به گنجينه نسخ خطى اصفهان; چ ١, قم: مجمع ذخاير اسلامى, ١٣٨٦, ١٧٢ ص, وزيرى, مصور.
نقد آثار
١. استادى, رضا; (نگاهى به تاريخ علمى و اجتماعى اصفهان); ماه نامه كيهان انديشه, ش ٢٦, مهر و آبان ١٣٦٨, ص ١٤٤ ـ ١٤٦. نيز: چاپ در چهل مقاله; قم: كتابخانه مرعشى, چاپ اول ١٤١٣ق / ١٣٧١, ص ٢٣١ ـ ٢٣٦.
٢. [دفتر نشريه], (بيان المفاخر); دوماه نامه آيينه پژوهش, ش ١, س ١, خرداد و تير ١٣٦٩, ص ٨١.
٣. زادهوش, محمّدرضا; (نقد اعلام اصفهان); فصل نامه كتاب هاى اسلامى, ش ٣٢ و ٣٣, س ٩, بهار و تابستان ١٣٨٧, ص ٩ ـ ١٨. نيز: انتشار در سايت هاى islamic data bank, I-B-Q و daneshvarcomputer.
٤. سعيديان جزى, مريم; (مزارات اصفهان); فصل نامه فرهنگ اصفهان, ش ٣٥, س ١١, بهار ١٣٨٦, ص ١٠٠ ـ ١٠٩.
٥. عقيلى, احمد; (مقدمه اى درباره ويژگى ها و محتواى كتاب تاريخ مزارات اصفهان); دوماه نامه آيينه پژوهش, ش ١٠٩, س ١٩, فروردين و ارديبهشت ١٣٨٧, ص ٤٠ ـ ٤٧. نيز: انتشار در سايت هاى shareh و Ayeney Paguhesh.
٦. قنبرى, بخشعلى; (زندگى نامه علامه مجلسى); كتاب ماه (دين), ش ١٠ (پياپى ٣٤), س ٣, مرداد ١٣٧٩, صص ٣ ـ ٩.
٧. منتظرالقائم, اصغر; (مرحوم سيدمصلح الدين مهدوى و كتاب مزارات اصفهان از قرن سوم هجرى تا زمان حاضر); فصل نامه وقف ميراث جاويدان, ش ٣ و ٤ (پياپى ١٩ و ٢٠), س ٥, پاييز و زمستان ١٣٧٦, ص ١٨٨ ـ ١٩١.
٨. ميرمحمّدى, حميدرضا; ([جلد نخست] اعلام اصفهان); دوماه نامه آيينه پژوهش, ش ١١٠ و ١١١, س ١٩, خرداد تا شهريور ١٣٨٧, ص ٩٣ ـ ٩٤. نيز: همان انتشار در سايت هاى shareh و Ayeney Paguhesh .
بزرگداشت ها
١ . در زمان حيات او در سالن اداره برق اصفهان, آذر ١٣٧٣.
٢ . به عنوان نخستين سالگرد درگذشت او در ١٣٧٥.
٣ . در كتابخانه مركزى شهردارى اصفهان, ١٤ تير ١٣٨٦.
١. سيداحمد حسينى اشكورى; (فهرس مخطوطات مكتبة آيت اللّه النجفى); ضميمه قبيله عالمان دين از هادى نجفى, ص٢٢٧.
٢. آقابزرگ تهرانى; الذريعه; ج ١١, ص ١٢٤ و ج ٢٦, ص ١٨٢, ش ٩١٢, زير عنوان (تذكره شعراى اصفهان).
٣. همان, ج ١٠, ص ٩٦ ـ ٩٧, ش ١٩٣; ج ١١, ص ١٢٤ و ج ٢٦, ص ١٨٤, ش ٩٢١.
٤. همان, ج ١١, ص ٩٤, ش ٥٧٦ و پدربزرگ سيدمصلح الدين مهدوى, ج ١١, ص ٣١٥.
٥. گفته اند در روز الست, كره زمين نيز به عهد الهى پاسخ بلى داد و ناحيه اى كه اين سخن از آن جا شنيده شد, تخت فولاد اصفهان بود; از اين رو اين ناحيه را لسان الارض (زبان زمين) مى نامند.
٦. در فيپا: ١٣٨١.
٧ .آقابزرگ تهرانى; الذريعه; ج ١١, ص ١٢٤, ش ٧٧٧, زير عنوان (رسالة فى اولاد الائمة المدفونين باصفهان).
٨. همان, ج ٢٦, ص ١٦٨, ش ٨٣٥ و ج ٢٦, ص ١٨٢; نيز ر. ك به: احمد منزوى; فهرستواره كتاب هاى فارسى; ج ٣, ص ١٨٨١.
٩. همان, ج ١١, ص ١٢٤ و ج ٢٦, ص١٨٢, ش٩١٢. نيز ر. ك به: احمد منزوى, فهرستواره كتاب هاى فارسى; ج ٥, ص ١٨٨١.
١٠. همان, ج ٧, ص ٢٦٩, ش ١٢٩٧ و ج ٢٤, ص ١٨٥.
١١. همان, ج ١٨, ص ٢٥٠, ش ٢٥٦. زير عنوان (گوهر گران بها فى تاريخ وفيات العلما).
١٢. پوده روستايى است از توابع سميرم سفلى در اصفهان.