آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١١ - معرفى هاى گزارشى

معرفى هاى گزارشى

; قرآن و حديث
u تحليلى بر نيايش هاى و نفرين هاى عاشورايى
سيدعباس رضوى, مهدى طرازنده, محمدصحتى سردرودى; چاپ اول, تهران: موسسه فرهنگى دين پژوهى بشرا, ٤٣٢ ص.
ايمان, منشأ عمل, عبادت و نيايش است. نيايش تقويت كننده باور و ايمان و روح عبادت همان ذكر و ياد خدا و مبارزه با غفلت و خودفراموشى است و نيايشگر از رهگذر توجه به مبدا هستى و گفت وگو با او, خود را باز مى يابد. دعا به انسان بيدارى, آگاهى و هوشيارى مى بخشد و او را به تنهايى و تأمل درخويش فرا مى خواند و اين سرآغاز حركت و خودسازى است. در اين ميان, دعاهاى سيد شهيدان امام حسين(ع) و ياران او, دايرة المعارفى از باورها, ارزش ها و تعاليم دين است و معارف ارزنده اى درباره توحيد, صفات خداوند, نبوت, امامت, ولايت, معاد و رستاخيز را در خود جاى داده است. كتاب حاضر, دربردارنده نيايش ها و ذكرهاى امام حسين(ع) و ياران او در جريان سفر به كربلا است. بخش مهم آن, دعاهاى خود امام و برخى ديگر دعاهايى است كه در حضور امام حسين و امام سجاد(ع) انجام يافته و تقرير امام را در پى دارد. در عين حال, اين كتاب, راه و رسم مبارزه با دشمن و ابزار بيدارى دشمنان دين را به ما مى آموزد و در لابه لاى اين دعاها, افشاگرى عليه سياست امويان, علل و فلسفه ضرورت قيام عليه آنان, رمزگشايى از هدف هاى نهضت كربلا, پاسخ به شبهه ها و ابهامات اين حركت الهى به برخى از احكام شريعت مانند نماز, آداب جهاد و مبارزه مشاهده مى شود.
u جايگاه حديث در مذهب حنفى
عبدالصمد مرتضوى; چاپ اول, تهران: احسان, ٢١٦ ص.
حديث مهم ترين مصدر استنباط, پس از قرآن است. از آن جا كه در عصر ابوحنيفه, از يكسو بسيارى از خلفا و فرمانروايان از حديث, استفاده ابزارى مى كردند و جعل و تحريف احاديث نبوى گسترش يافته بود و از ديگر سو پيامبر(ص) نيز تحذير نموده بود كه به دروغ, حديثى را به وى نسبت ندهند; ابوحنيفه در قبول احاديث, احتياط فراوان به خرج داد و تأكيد داشت كه احاديث نقل به الفاظ شود, اما از آن جا كه اغلب احاديث, نقل به معنا مى شد, وى روايت فقيه را بر غير فقيه ترجيح مى داد. ابوحنيفه خبر واحد و مرسل و حتى ضعيف را بر قياس ترجيح مى داد و شاگردانش (ابويوسف) و (محمد شيبانى) نيز در اين زمينه با او هم عقيده بودند. شايان ذكر است كه ابوحنيفه گاه ضمن پرداختن به روايت حديث به جرح و تعديل راويان حديث نيز مى پرداخت. نام وى را نه تنها در سلسله راويان حديثى اهل سنت بلكه در سلسله راويان شيعى نيز مى توان مشاهده كرد. كتاب حاضر پس از درج كلياتى درباره حديث و مفاهيم اهل حديث و اسباب اختلاف فرق مختلف درخصوص حديث به اين موضوعات اختصاص دارد: ابوحنيفه و مكتب فقهى او; جايگاه حديث نزد ابوحنيفه; ابوحنيفه و روايت حديث و بررسى چندى از شبهاتى كه درباره ابوحنيفه مطرح شده است.

; فقه و اصول
u تامين مالى مخارج دولت از ديدگاه اسلام
منور اقبال, طريق اللّه خان; ترجمه عبدالحسين جلالى, مسلم بمانپور; چاپ اول, تهران: دانشگاه امام صادق(ع), ١٦٨ ص.
تامين مالى مخارج عمومى, يكى از مهم ترين چالش هايى است كه سياست گذاران بسيارى از كشورها با آن روبه رو هستند. اين مسأله در كشورهاى در حال توسعه جدى تر است. در چندين كشور عضو بانك توسعه اسلامى (IDB) دولت به حجم بسيار زيادى از منابع, براى تأمين مالى برنامه هاى اساسى مثل كاهش فقر, توسعه انسانى و اجراى قوانين و مقررات نياز دارد. بنابراين, كسرى بودجه سنگين, مشكلات بسيار جدى در اين كشورها به وجود مى آورد. بيشتر كشورهاى مسلمان براى پر كردن شكاف بودجه دولتى, به استقراض دولتى روى مى آورند. اين بدهى هاى دولتى افزايش زيادى داشته است. افزون بر آن, بازپرداخت بهره اين بدهى ها بخش عظيمى از كل مخارج دولت را به خود اختصاص مى دهد. در اسلام براى رفع نيازهاى مالى, راه هاى بسيارى براى دولت وجود دارد كه از جمله آنها پرداخت ماليات است. از سويى, زكات و اوقاف نيز, از لحاظ تاريخى نقش مهمى را در توسعه اقتصادى ـ اجتماعى جوامع اسلامى ايفا كرده اند. اين نهادها امروزه نيز مى توانند نقش پويايى را در جوامع كنونى ايفا كنند. كتاب حاضر, با رويكردى تاريخى, چالش هايى را در زمينه تامين منابع مالى مخارج دولت مطرح كرده است و به مرور ادبيات مربوط به حجم و اهداف و مخارج عمومى مى پردازد. همچنين پيشزمينه تجربى درباره تخصيص مخارج عمومى در كشورهاى عضو بانك توسعه اسلامى را فراهم آورده است و يك بررسى كلى از منابع سنتى و نوين تأمين مالى مخارج دولت از منظر اقتصاد اسلامى ارائه مى كند.

; فلسفه و كلام
u عذر تقصير به پيشگاه محمد و قرآن به ضميمه خاورشناسى و توطئه خاورشناسان
جان داونپورت, لورا واكسياواگلرى; مقدمه هادى خسروشاهى; ترجمه غلامرضا سعيدى; چاپ اول, تهران: اطلاعات, ٣٧٦ ص.
قرآن ستيزى و اسلام هراسى, پديده خاص عصر ما نيست, بلكه از بدو پيدايش اسلام و آغاز دعوت حضرت محمد(ص), رهبان و يهود و نصارا, به اين امر پرداخته و با تمام توان خود, در مبارزه بر ضد آيين نو, به پا خاستند و در اين راستا, علاوه بر پيمان شكنى هاى نخستين, در زمان پيامبر(ص), پس از آن, به جنگ هاى خونين و كشتار جمعى با مسلمانان, در هر نقطه اى از جهان پرداختند. آنها براى رسيدن به اين هدف, از همه وسايل و ابزار نامشروع, ضدانسانى و غيراخلاقى از جمله نشر اكاذيب و اتهامات عليه قرآن مجيد و پيامبر اكرم(ص) و تحريف حقايق انسان ساز بهره برده اند. هزاران كتاب و صدها هزار مقاله برجاى مانده از آنها در اين زمينه, گواه صادقى بر اين مدعاست. مجموعه حاضر, دربرگيرنده مطالب سه كتاب با عناوين: (عذر تقصير به پيشگاه محمد و قرآن), (خاورشناسى و توطئه خاورشناسان) و (پيشرفت سريع اسلام) است. اصلى ترين مباحث اين نوشتار به كتاب نخست اختصاص يافته, در آن ضمن بررسى زندگانى محمد(ص), به اتهامات وارده بر اسلام و رد آنها نيز پرداخته شده است.
u عقيدتنا بدايه العقيده
محمدامين مامقانى; چاپ اول, قم: دارالزهراء(س), ٢١٢ ص.
نوشتار حاضر تحقيقى درباره كليات اعتقادى شيعه درباره توحيد, نبوت, امامت, عدل و معاد است. در اين اثر به صورت اجمالى و با استفاده از آيات و روايات كلياتى از عقايد كلامى شيعه مطرح شده, به اثبات عقلى و نقلى آنها پرداخته شده است. در ابتدا معرفت صانع و اثبات وجود آن و توحيد و صفات خداوند متعال مورد بحث قرار گرفته استو صفاتى مانند قدرت, اختيار, علم, وجود, حيات, غنا, اراده و تكلم او مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. آنگاه عدل الهى تفسير, افعال خداوند و ماهيت آن ها و نسبت بين افعال خدا و افعال بندگان تبيين شده است. مساله جبر و اختيار, امر بين الامرين و بدا نيز از فروع بحث عدل الهى است. در ادامه نويسنده به مساله نبوت و امامت و اثبات آن ها پرداخته و راه هاى تعيين امام و اثبات وجود امام مهدى(عج) بيان شده است. اثبات معاد جسمانى و روحانى, ايجاد بدن بعد از انهدام آن, اثبات حيات جاودانه روح, اثبات وجود عالم غيب و عالم برزخ و حساب و كتاب روز قيامت از مباحث پايانى كتاب است.
u علم امام (مجموعه مقالات)
محمدحسن نادم; چاپ اول, قم: دانشگاه اديان و مذاهب, ٨١٨ ص.
مجموعه مقالاتى درباره ديدگاه هاى انديشمندان شيعى درباره شروط بنيادين امامت به ويژه علم امامان معصوم(ع) و ويژگى هاى اين علم است. در اين نوشتار سعى شده است مهم ترين نگاشته هاى علماى شيعه درباره علم امام و شروط آن گزينش شود و احاطه امام معصوم به (علوم غيبى) و (عصمت) آنان و ساير صفات آنان در اين نوشته ها تبيين شده است. منابع علم امام, پاسخ به شبهات مطرح شده در مورد كيفيت و كميت (علم امام), دلالت برخى از آيات قرآن مبنى بر عصمت و علم امام, كتابشناسى علم امام, اختصاص علم غيبت به خدا, مراتب علم امامان, علم پيامبر(ص) و نسبت آن با علوم اهل بيت(ع), اقوال علما درباره علم ائمه, آيه تطهير و دلالت آن بر علم پيامبر, عقيده شيعه درباره علوم ائمه و علم امام از ديدگاه شيخ مفيد و شاگردان وى از مهم ترين عناوين مقالات و رساله هاى گردآورى شده در اين كتاب است.
u مدرسه امامت: پژوهشى در اثبات امام امام على(ع) از زبان امام على(ع)
مجيد حيدرى فر; چاپ اول, تهران: زائر, ٤٨٠ ص.
تحقيقى درباره اثبات (امامت) و ولايت امام على(ع) از زبان خود آن امام است. در اين اثر ضمن بيان چيستى و چرايى شناخت امام و مساله امامت و خاستگاه آن ها در نظام عقيدتى شيعه به استدلال ها و براهين امام على در اثبات امامت خويش پرداخته شده است. نگارنده رواياتى از آن امام و احتجاج ايشان به آياتى از قرآن و رواياتى از پيامبر اكرم(ص) در زمينه امامت خويش نقل كرده و به شرح و تبيين مفاد اين آيات و روايات از زبان حضرت على پرداخته است. استناد امام على به آياتى مانند آيه ولايت, آيه وسيله, آيه تطهير, آيه نبا و ديگر آيات مربوط به ولايت و امامت و استناد به رواياتى مانند حديث غدير, حديث ثقلين, حديث دار, حديث منزلت, حديث ولايت, حديث امامت, حديث وصايت و وزارت, حديث خلافت, حديث معراج و ساير احاديث مهم نبوى در اين زمينه از اصلى ترين مندرجات اين نوشتار است.
u زمان و سرمديت: جستارى در فلسفه دين
والتر ترنس استيس; ترجمه احمدرضا جليلى; چاپ اول, قم: دانشگاه اديان و مذاهب, ٢٤٨ ص.
تحقيقى در زمينه فلسفه دين و بررسى تعارض ادعاهاى دين و عقل است. در اين اثر به دشوارترين مساله فلسفه دين يعنى مساله ناسازگارى دعاوى دينى, به خصوص دعاوى دينى راجع به خدا با يافته هاى عقل آدمى پرداخته شده است. نگارنده از سويى نمى تواند اين ناسازگارى را نپذيرد و از سوى ديگر نمى تواند به يافته هاى عقل در معرفت شناسى و هستى شناسى دين بى اعتنايى كند و از سوى سوم نيز نمى تواند دعاوى دين را به صرف معارضه با احكام عقل نفى نمايد. از اين رو در طى فصول كتاب آراى كسانى را رد مى كند كه تعارض دين و عقل را قبول ندارند نيز آراى كسانى را تخطئه مى كند كه به مذمت عقل و تحقير دين پرداخته اند. بررسى ماهيت دين, تفسير الهيات سلبى و ثبوتى, بررسى مساله زمان و ابديت و نسبت بين منطق و عرفان از برجسته ترين مباحث اين كتاب به شمار مى آيد.

; ادبيات
u تاريخ زبانهاى ايرانى
حسن رضائى باغ بيدى; چاپ اول, تهران: مركز دايرة المعارف بزرگ اسلامى, ٢٦٠ ص.
(فرانكيسكوس راپلنگيوس) نخستين كسى بو دكه در اواخر سده شانزدهم ميلادى به وجود رابطه اى ميان زبان فارسى و يك زبان اروپايى يعنى آلمانى پى برد. پس از وى, كلاوديوس سالماسيوس در سال ١٦٤٣ ميلادى در كتابى با نام درباره يونان شناسى براى نخستين بار نظريه هندواسكيتى را مطرح كرد و مدعى شد كه (زبان هاى ژرمنى (گوتى و آلمانى), فارسى, لاتينى و يونانى بازماندگان زبانى واحدند كه ديگر موجود نيست). نگارنده در كتاب حاضر, سعى كرده است تا تصويرى كلى, اما دقيق از تاريخ زبان هاى ايرانى و ساخت دستورى آنها در اختيار خوانندگان قرار دهد. مباحث كلى كتاب از بررسى زبان هاى هند و اروپايى آغاز شده است ـ كه به بخشى از آنها اشاره شد ـ و با نگاهى به زبان هاى ايرانى نو به پايان رسيده است. پاره اى از عنوان فصل هاى كتاب عبارت اند از: زبان هاى آريايى, زبان ايرانى آغازين و زبان هاى ايرانى.

u تجدد ادبى در دوره مشروطه
ييعقوب آژند; چاپ اول, تهران: انتشارات انجمن قلم ايران, ٦٤٢ ص.
ادب مشروطه از به هم جوشيدن و درهم تنيدن عوالم گوناگون پديد آمد و با اينكه وسيله اى براى رساندن پيام هاى سياسى و اجتماعى زنده و تپنده زمانه بود, به كليتى تبديل شد كه دستگاه عاطفى و روانى ملتى را, در مقطعى خاص از زمان به نمايش گذاشت. در اين ادبيات, شيوه ادراك, طرز ديدن و حس كردن از نوعى ديگر شد. تجربه اى بود تازه و دليرانه و برخاسته از طبع نوطلب زمانه كه حكم هاى ديرينه و جزمى را به هم هليد و بر ذهنيت هاى سنتى چيره شد. كتاب حاضر, پژوهشى است درباره تحولات ادبيات از دوره مشروطه و بررسى تجدّد ادبى و تقابل آن با ذهنيت هاى سنتى كه در ادب مشروطه تماميت مى يابد. نويسنده در هفت بخش شامل: احوال سياسى, وضعيت شعر, شعر و تجدد, طنز, نقد ادبى, نمايش و داستان و سرآمدان و پيشگامان هر كدام را به طور مفصل تجزيه و تحليل و معرفى كرده است.

; تاريخ و شرح حال
u صداى دلريز سبلان: نكوداشت نويسندگان برتر استان اردبيل كانون پرورش فكرى كودكان و نوجوانان استان اردبيل
چاپ اول, تهران: كانون پرورش فكرى كودكان و نوجوانان, ١٨٤ ص.
(محمدرضا بايرامى) و (داوود غفارزادگان) دو تن از داستان نويسان اردبيلى هستند كه امروزه در عرصه هاى مختلف قلم مى زنند و از نويسندگان برتر كشور در عرصه ادبيات داستانى كودكان و نوجوانان به شمار مى آيند. كتاب حاضر, به منظور نكوداشت اين نويسندگان برتر استان اردبيل نوشته شده است. هدف نگارنده از نگارش كتاب, آشنايى و مطالعه آثار اين دو نويسنده, توسط كودكان و نوجوانان استانى است. برخى از عنوان هاى فصل هاى كتاب عبارت است از: كوه مرا صدا زد, صداى بچه هاى سبلان, آنها سه تا بودند و صداى كوه صداى مرگ نيست. مخاطبان اين كتاب گروه سنى (د) هستند.
u بحرين
وزارت امور خارجه, چاپ اول, تهران: مركز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه, ٢١٨ ص.
جزاير بحرين از نظر ساختمانى دنباله فلات ايران بوده كه از زير آب هاى خليج فارس سربرآورده است. بحرين فاقد مرز زمينى است و مى توان گفت با احداث پلى به عربستان سعودى متصل مى شود و توانسته از طريق زمينى با كشور ديگرى مرتبط شود. منامه, ستره, مصفاه و سلمان از بنادر مهم بحرين هستند. جمعيت اين كشور آميزه اى از افراد بومى و مهاجران ساير كشورها است. اين كتاب در ادامه مجموعه نگاشته درباره آشنايى, چگونگى, سياست و فرهنگِ كشورها به بحرين پرداخته است و كشور بحرين را از جهات مختلف جغرافيايى, انسانى, اجتماعى, فرهنگى, اقتصادى, سياسى و بين المللى مورد بحث قرار داده است.
u گنجينه بهارستان (تاريخ ٣ ـ تاريخ و جغرافياى شبه قاره هند)
به اهتمام جمشيد كيان فر; چاپ اول, تهران: كتابخانه موزه و مركز اسناد مجلس شوراى اسلامى, ٤٨٤ ص.
سهم ما در كليت فرهنگ هند بسيار گسترده و همزمان عميق بوده, در بسيارى از لايه هاى فرهنگى و اجتماعى شبه قاره رسوخ كرده است. روزگار تسلط فرهنگ فارسى و به تعبيرى فرهنگ ايرانى, روزگارى دراز و طولانى است. روزگارى است سرشار از علم و انديشه و ادب و سياست, روزگارى كه هزاران ايرانى فرهيخته از ايران عازم شبه قاره شدند و در جاى جاى اين منطقه پهناور جاى گرفتند و به تقويت انديشه و تفكر و ادب در اين محيط پرداختند. برآورد كردن سهم فرهنگ ايرانى در شبه قاره هند, قدرى دشوار و نيازمند تحقيقات گسترده است; تحقيقاتى كه ايرانيان به دليل دور بودن از ميراث فارسى شبه قاره, طى سال هايى كه به پژوهش روى آورده اند, در آن ورود جدى نكرده اند. از سوى ديگر, هنديان علاقمند نيز بيش تر به دليل تغييرات شگرفى كه به لحاظ زبانى و فرهنگى در كشورشان رخ داده, هر روز فاصله شان با آن مقطع تاريخى و ميراث آن بيشتر شده است. كتاب حاضر, پژوهشى درباره شبه قاره در سه رساله است كه هر سه درباره تاريخ و جغرافياى بخش هايى از شبه قاره بوده اند و به جهت علاقه اى كه در دوره قاجار در اين بخش يعنى تحقيقات مربوط به شبه قاره بوده, به فارسى درآمده است. نويسنده, اين رساله ها را تصحيح كرده و شرحى درباره هركدام ارائه كرده است.
u داستان غريبان (شيعيان يمن)
چاپ اول, قم: بين الحرمين, ١٨٤ ص.
كتاب حاضر تحقيقى در زمينه وضعيت شيعيان زيدى و اثنى عشرى در كشور يمن است. در اين اثر نخست پيشينه اى تاريخى از زندگى شيعيان زيديه و اثنى عشرى يمن و مشتركات اين دو فرقه ارايه شده سپس به معرفى خاندان (الحوثى) كه جزو علما و سران نظامى و علمى شيعيان يمن مى باشند پرداخته شده است در ادامه اقدامات نظامى گروه الحوثى عليه حكومت مركزى يمن در منطقه صعده و موقعيت جبهه ها و جنگ هاى متعدد دولت يمن عليه شيعيان صعده به تصوير كشيده شده است. نگارنده به ابعادى از مظلوميت شيعيان منطقه صعده يمن اشاره كرده و علت درگيرى هاى متعدد آنان با دولت يمن و نقش وهابيان عربستان و آمريكا در تشديد درگيرى هاى آنان با دولت را بررسى كرده است.
u تأملى در نهضت عاشورا
رسول جعفريان; چاپ اول, تهران: نشر علم, ٤٩٠ ص.
كتاب حاضر, تأملى دوباره در نهضت عاشورا است. در بخش نخست كتاب به معرفى كهن ترين و مهم ترين متون تاريخى عاشورا يعنى مقتل الحسين اثر ابومخنف, مقتل الحسين اثر بلاذرى و… پرداخته شده است. پس از آن, زمينه هاى اجتماعى, سياسى, طايفه اى و دينى حادثه كربلا شرح داده مى شود. در ادامه, در دو بخش تاريخ كربلا مرور مى شود. گفتارهايى درباره اربعين امام حسين(ع), حكمت شهادت ايشان, آثار نهضت امام حسين(ع) و مرور بر محتواى كتاب (كامل الزيارات, ابن قولويه (٣٢٩ ـ ٣٤٤). ابعاد شكلى و شعارى نهضت امام حسين(ع), تاريخ عزادارى اهل سنت براى امام حسين(ع), تحريفات عاشورا و بررسى و نقد كتاب (روضة الشهدا) اثر ملاحسين كاشفى, بخش هاى ديگر اين كتاب است).
u حضرت على(ع) قهرمان غدير
محمد جواد مغنيه; چاپ اول, قم: موسسه توسعه فرهنگ قرآنى, ١١٠ ص.
تحقيقى درباره ابعاد شخصيت امام على(ع) و اعتقاد شيعيان به آن امام است. در اين پژوهش نخست به اهميت محبت اهل بيت(ع) و لزوم اعتقاد به مقام والاى آنان اشاره شده است, سپس شبهاتى در مورد مقام معنوى امام على و اهل بيت مطرح و پاسخ داده شده است. بيان ابعادى از شجاعت على, سخاوت آن امام, پرهيز شديد ايشان از مظاهر دنيوى مانند استفاده از غذا, لباس, منزل و رعايت شديد بيت المال, گوشه هايى از عبادت على, علم والاى آن حضرت و دلاورى هاى ايشان در جنگ بدر, احد, احزاب, خيبر, حنين, جمل, صفين و نهروان بخش هاى ديگر كتاب هستند. پيشگويى هاى على و تحليلى از داستان غدير از ديگر مباحث اين كتاب است.
u عالمان شيعه سده چهارم (حسين بن ابراهيم ـ على بن عباس)
زهرا اخوان صراف; چاپ اول, قم: شيعه شناسى, ٣٨٤ ص.
كتاب حاضر شامل معرفى (عالمان شيعه) در قرن چهارم هجرى به ترتيب حروف الفباست. در اين كتاب از حرف (ح) و اسم حسين به معرفى عالمان شيعه و شرح احوال و آثار علمى آن ها پرداخته شده است. نگارنده ديدگاه هاى علماى رجال و شرح حال نويسان را در مورد شخصيت مورد نظر بيان كرده است و محل زندگى, شخصيت علمى و مدح ساير علما را درباره او نقل مى كند. پس از شرح حال هريك از عالمان شيعه, منابع مورد استفاده در معرفى هر يك از آن ها در پايان شرح حال وى ذكر شده است. ويژگى هاى ادبى, فقهى, كلامى و تفسيرى عالم موردنظر, رابطه اش با علماى همعصر خويش, سفرهاى علمى او, نظر دانشمندان همعصر او درباره وى و چگونگى مرگ او از مهم ترين جنبه هاى معرفى علماى شيعه در اين مجموعه است.
u عزت شيعه: تاريخ شفاهى زندگى فرهنگى, اجتماعى و سياسى امام موسى صدر
محسن كماليان, على اكبر رنجبر كرمانى; چاپ اول, قم, ٣٣٤ ص.
كتاب حاضر در دو جلد به معرفى كامل حيات سياسى, فرهنگى و اجتماعى امام موسى صدر مى پردازد. جلد اول مجموعه گفتگوهايى در باب زندگى و فعاليت هاى (امام موسى صدر) است. در اين جلد بعد از مقدمه كوتاهى در حوادث زندگى امام موسى صدر متن ده گفتگو با نزديكان و ياران او آورده شده است. در اين گفتگوها موضوعات مختلف زندگى امام موسى صدر, فعاليت ها, مبارزات, روابط او با افراد و حكومت هاى زمان خود و… بررسى شده است. سيدحسين موسوى, زكريا حمزه, ابوالفضل موسوى, يوسف حسين, شيخ نعيم قاسم, شيخ اديب حيدر, شيخ مصطفى مصرى, على حسين, نجيب سيد على خلف و حسين حجازى افرادى هستند كه در فعاليت هاى امام موسى صدر با او همكارى داشتند و در اين كتاب خاطرات خود را بيان كرده اند. تعدادى تصوير از مصاحبه شوندگان و امام موسى صدر در پايان كتاب به چاپ رسيده است.
جلد دوم كتاب نيز شامل عكس ها, اسناد, حوادث زندگى امام موسى صدر و نمايه فنى است.
u مجموعه مقالات ابن خلدون و دنياى معاصر
چاپ اول, تهران: موسسه تحقيقات و توسعه علوم انسانى, ٦٠٠ ص.
(ابن خلدون) نخستين كسى است كه علمى را ـ كه امروز جامعه شناسى خوانده مى شود ـ, با عنوان علم عمران در نوشته هاى ارزشمند خود به كار برد. آثار او مانند ديگر علوم رشد يافته در تمدن اسلامى, از قرن چهاردهم ميلادى به لاتين ترجمه شد و در اروپا نشر يافت و از قرن نوزدهم ميلادى, انديشمندانى به تدوين علم جامعه شناسى پرداختند و اغلب گزاره ها را كه ابن خلدون وضع كرده بود, در دانش خود به كار گرفتند. باديه نشينى و شهرنشينى به جامعه شناسى ايلات و عشاير و روستايى و شهرى تبديل شد و بحث درباره عصبيت خويشاوندى و عصبيت دينى, تحت عنوان مشروعيت حاكميت, به انواع تازه اى از مشروعيت انجاميد. مجموعه حاضر كه به قلم گروهى از استادان و صاحب نظران علوم اجتماعى, تاريخ فلسفه و علوم سياسى فراهم آمده, بازخوانى انديشه هاى اين انديشمند مسلمان در قالب گزاره هاى علمى و اجتماعى دنياى معاصر است. عنوان برخى از مقالات عبارت اند از: مفهوم نسل از ديدگاه ابن خلدون, صادق آيينه وند; جايگاه تحولات نسلى در انديشه ابن خلدون, تقى آزاد ارمكى; ابن خلدون; سنت و تجدد در تاريخ نگرى و تاريخ نگارى, داريوش رحمانيان و ميراث ابن خلدون و مشكل ناكارآمدى علوم اجتماعى در ايران, جواد افشار كهن.
u تحفة العالم در اوصاف و اخبار شاه سلطان حسين
ابوطالب بن ميرزا بيك موسوى فندرسكى; به اهتمام رسول جعفريان; چاپ اول, تهران: كتابخانه, موزه و مركز اسناد مجلس شوراى اسلامى, ١٦٠ ص.
(تحفة العالم) نوشته ميرزا ابوطالب ميرفندرسكى, از دانشوران اواخر دوره صفوى و شاگرد علامه مجلسى, در سال هاى ١١٠٦ ـ ١١٠٧ ق است. فندرسكى در اين اثر, در شش جزء صفات چهارده گانه سلطان حسين صفوى (١١٠٦ ـ ١١٣٥ ق) را شامل صله رحم, شجاعت, جود و سخا, عفت و عصمت و حلم و بردبارى را با نثرى آميخته به نظم و آراسته به آرايه هاى بلاغى بيان كرده است. اين كتاب از نظر اشتمال بر اطلاعات پراكنده اى از تاريخ دوره صفوى, بيان جايگاه صفويه در عرصه سياست ايران و آگاهى هاى متفرقه ديگر از جمله گونه هاى پوشاك در دوره صفوى, اثرى قابل توجه است. از اين كتاب دو نسخه خطى با شماره ٢٤٦٥ متعلق به كتابخانه مركزى دانشگاه تهران و نسخه شماره ٩٥٥٤ متعلق به كتابخانه مجلس شوراى اسلامى باقى مانده است و با تصحيح رسول جعفريان به چاپ رسيده است.
u تشكيلات قضايى صفويه
فرشته طبيب; چاپ اول, دزفول: دارالمؤمنين, ٦١٠ ص.
با رسمى شدن مذهب تشيع توسط سلسله صفويه, نظام حقوقى قضايى ايران كه تا آن زمان براساس فقه اهل سنت بود, بر محور فقه اماميه قرار گرفت و منجر به تغيير و تحولات مهمى در نظام قضايى آن دوره شد. شاه نيز به عنوان عالى ترين مرجع قضايى, از قدرت و نفوذ زيادى برخوردار شد. در عهد صفويه نظام قضايى بر مبناى دو نوع نظام يعنى نظام شرع و عرف اداره مى شد و وظايف و اختيارات حاكم شرع و عرف تا حدودى از هم تفكيك شده بودند. نگارنده در كتاب حاضر تشكيلات قضايى و نحوه دادرسى در ايران عهد صفوى را بررسى كرده است. نفوذ و جايگاه پادشاهان صفوى در امور قضايى, مقامات روحانى در دستگاه قضايى ايران در حكومت صفوى و وظايف آنها, اوقاف, انواع مجازات, سازمان كارگزاران و وظايف آنها از جمله مطالب كتاب است.
u اسناد نويافته از تاريخ مراغه (مجموعه اسناد شرعى در دوره قاجاريه)
گردآورنده: مسعود غلاميه, يوسف بيگ باباپور; چاپ اول, تهران: مجمع ذخائر اسلامى, ٢٦٤ ص.
كتاب حاضر مجموعه اى از اسناد شرعى مربوط به دوره قاجاريه از شهر تاريخى و باستانى مراغه است. در اين نوشتار مجموعه اى از بيع نامه ها, مصالحه نامه ها, عقدنامه هاى ازدواج, اسناد اجير شرعى, استفتائات, اقرارنامه ها, تعيين قيم شرعى, وصيت نامه ها, صيغه نامه ها, وقف نامه ها, ضمانت نامه ها, نامه ها و ساير اسناد و قراردادهاى شرعى مربوط به شهرستان مراغه در عصر قاجاريه گردآورى شده است. مؤلف تصويرى از اين اسناد ارايه كرده, توضيحى اجمالى از مفاد اين اسناد بيان كرده است. هدف وى معرفى فرهنگ و آداب و رسوم اجتماعى و اقتصادى و دينى مردم مراغه در اين عصر است.
u درآمدى تحليلى بر جايگاه صلح و جنگ در قرآن و سيره نبوى(ص)
امير ذوقى; چاپ اول, تهران: دانشگاه امام صادق(ع), ٢٣٢ ص.
اهميت صلح و همزيستى بر هيچ كس پوشيده نيست. در شرايط صلح و آرامش اقوام و ملت ها در ارتباط و تعامل سازنده با يكديگر قرار مى گيرند و فرهنگ هاى مترقى زمينه ساز پيشرفت و تعالى فرهنگ هاى ديگر مى شوند. به يقين فرهنگ مترقى دينى كه انسان و جهان را در جايگاه اصلى خود قرار داده است, از اين اصل اجتماعى مستثنا نيست. اما در فرهنگ اسلامى سه عنصر وجود دارد كه نظر با اصل صلح و همزيستى در روابط بين الملل تعارض دارند. نخست, تأكيد زياد اسلام و قرآن بر استمرار كلمه توحيد; ديگر, عنصر قتال كه در نگاه عموم, به خطا معاد و مساوى جهاد تلقى شده است و نصوص فراوانى اعم از آيات و روايات در تأكيد و فضيلت آن وارد گشته است و در نهايت, عنصر مهم سلطه ناپذيرى نسبت به كافران كه در زبان فقها, از آن به قاعده (نفى سبيل) تعبير شده است. نگارنده, در پژوهش حاضر كه به صورت تطبيقى صورت گرفته, تعارضات احتمالى يا ظاهرى ميان سه عنصر مذكور با اصالت صلح و همزيستى در روابط بين الملل را بررسى كرده است, همچنين درباره عنصر جهاد در معناى متداول آن, يعنى پيكار و قتال كه مورد بدفهمى غربيان قرار گرفته, بحث جداگانه و مفصلى ارائه كرده است.
m