نشریه معرفت - موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) - الصفحة ١ - سرمقاله

(رَبَّنَا آتِنَا فِي‌الدُّنْيَا حَسَنَةً وَ فِي‌الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ) (بقره: ٢٠١)

دين اسلام، نقطه عطفي در ميان اديان و تفكرات الهي و غيرالهي به شمار مي‌رود. برخي از مكاتب جانب افراط گرفته، دنيا را نقطه آغاز و پايان زندگي مي‌دانند و بهره‌مندي هرچه بيشتر از آن را نشانه كمال و برتري مي‌شناسند. برخي ديگر بهره‌مندي از امتيازات مادي دنيا را موجب ناكام ماندن از آخرت مي‌پندارند و بر گوشه‌گيري و عزلت تأكيد مي‌ورزند.

اما اسلام، دين دنيا و آخرت است، زيرا در نگاه اسلام دنيا و آخرت مكمل يكديگر شمرده شده‌اند و سعادتمند به كسي عنوان شده است كه در دنيا و آخرت سعادتمند باشد. بر اساس برخي از روايات، آيه شريفه (رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ)، دعاي هر صبح پيامبر اسلام(ص) بود كه مي‌فرمود: خدايا دنيا و آخرت ما را آباد ساز و ما را از خسران و عذاب آتش مصون دار.

بديهي است كه بهره‌مندي از دنيا در راستاي آباداني آخرت، نيازمند نگاه ويژه اسلام به لوازم آن است. از اين‌رو، به يقين مي‌توان اظهار داشت كه اقتصاد به عنوان يكي از اصلي‌ترين ابزار مورد استفاده بشر در راه سعادت دنيوي، مورد توجه اسلام و معصومين: بوده است و بي‌ترديد نوع نگاه اسلام به اين ابزار، با ديدگاه رايج بشر تفاوت ماهوي و جوهري دارد.

از سوي ديگر، مجموعه تعاليم اسلامي، تأثير غيرقابل انكاري در رفتارهاي يك فرد مسلمان بر جاي مي‌گذارد. رفتارهاي اقتصادي انسان نيز از اين تأثير و تأثر مستثني نمي‌باشد. بدين ترتيب، علمي كه به تبيين و بررسي مجموعه رفتارهاي اقتصادي انسان مي‌پردازد، با علمي كه به بررسي رفتارهايي متمايز مي‌پردازد، مي‌تواند تفاوت بنيادين داشته باشد.

آنچه تاكنون به بركت پيروزي انقلاب اسلامي ايران، در اين حوزه انجام شده است، پذيرش وجود همين جريان علمي با ماهيت اسلامي در حوزه‌هاي مختلف علوم اسلامي و از جمله اقتصاد است كه بسيار چشمگير تلقّي گرديده است، هرچند گام‌هاي بعدي به كُندي و در عين حال، زنده و با نشاط، در حال طي شدن مي‌باشد.

اميد است با تلاش شايسته و مؤثر فرهيختگان، انديشمندان و پژوهشگران اقتصاد در حوزه و دانشگاه در زمينه اسلامي كردن اقتصاد و تغيير رفتارهاي ديني و اقتصادي افراد جامعه اسلامي گام‌هاي بلندي برداشته شود.

آنچه در اين شماره در برابر خوانندگان محترم قرار دارد، تلاشي ناچيز در همين راستاست.

والسلام

دبير گروه