نشریه معرفت - موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) - الصفحة ٣ - بررسى تطبيقى بخشودگى بينفردى در آموزههاى اسلامى و متون روانشناختى

سال بيست و سوم ـ شماره ٢٠١- شهريور ١٣٩٣ (ويژه فلسفه اخلاق)

سيده‌فاطمه موسوى : استاديار گروه روان‌شناسى پژوهشكده زنان دانشگاه الزهراء عليهاالسلام.  mosavi٢٠٠٨@gmail.com

دريافت: ١١/٧/٩٢               پذيرش: ٢٩/٣/٩٣

بخشودگى، به‌منزله يك سازه روان‌شناختى و فضيلتى اخلاقى، به دليل مزاياى آن در حوزه‌هاى فردى و خانوادگى، مدتى است موضوع مطالعات گسترده ميدانى در غرب قرار گرفته و خاستگاه آن، باورهاى دينى قلمداد شده است. در اسلام، اين سازه از ابعاد مختلفى مورد توجه قرار گرفته است. اين نوشتار، با روش توصيفى ـ تحليلى، به بررسى بخشودگى در ادبيات اسلامى و روان‌شناسى مى‌پردازد. همچنين با مقايسه كيفيت پرداختن اين دو حوزه به مقوله مزبور، به ارائه الگويى نظرى از رويكرد اسلام به بخشودگى همت گمارده است. نتايج نشان داد بخشودگى در آموزه‌هاى اسلامى با توجه به مقتضيات زمان و موقعيت، چند بعدى بوده، سطوح بخشودگى با توجه به درجات ايمان و تقوا در افراد متفاوت مى‌باشد. نيز با توجه به گستره خطا، انگيزه فرد خاطى و پيامد بخشودگى، از دو بعد ممدوح و مذموم برخوردار است. مطالعه ابعاد و سطوح بخشودگى در آموزه‌هاى اسلامى و تبديل آن به يك الگوى نظرى مى‌تواند زمينه‌اى براى كاربرد و آزمون آن در مطالعات تجربى در بستر فرهنگ ايرانى-اسلامى فراهم نمايد.

كليدواژه‌ها: بخشودگى، الگوى اسلامى، ادبيات روان‌شناختى.