نشریه معرفت - موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) - الصفحة ٢ - ماهيت حكومت دينى در انديشه سياسى آيت اللّه مصباح و شيخ فضلاللّه نورى
سال بيست و سوم ـ شماره ٢٠٠ (ويژه علوم سياسى)
ابوالفضل ذكائى : دانشجوى دكترى علوم سياسى دانشگاه آزاد اسلامى واحد شهرضا
دريافت: ١/٦/٩٢ پذيرش: ١١/١١/٩٢
چكيده
در باب افكار سياسى علماى جهان اسلام و لزوم پذيرش حكومت فقيه، مباحث
گوناگونى مطرح است. ازاينرو، برخى محققان فقيهى مانند شيخ فضلاللّه نورى
را متهم به حمايت از سلطنت مىكنند، و برخى ديگر نظريه «ولايت فقيه» را
ساخته عصر كنونى مىدانند. هدف اين پژوهش، كه با روش توصيفى ـ تحليلى و با
بهرهگيرى از مطالعات تاريخى و كتابخانهاى صورت گرفته، بازشناسى چگونگى
ماهيت حكومت دينى و حاكميت در جهان تشيع، از سوى دو فقيه مبارز جهان اسلام ـ
آيتاللّه مصباح و شيخ فضلاللّه نورى ـ است.
آيتاللّه مصباح بهعنوان ايدئولوگ فصل جديد
انقلاب اسلامى و شيخ فضلاللّه نورى بهعنوان مبتكر حكومت «مشروطه مشروعه»
در عصر قاجاريه، هر دو بر لزوم ولايت فقيه و برقرارى حكومت اسلامى و دولت
دينى تأكيد دارند. اما شيخ فضلاللّه نورى اعمال ولايت فقها را در عصر
مشروطه در حد مقدور ـ نه حد مطلوب ـ در قالب سلطنت مشروطه مشروعه ممكن
مىدانست، و آيتاللّه مصباح با توجه به شرايط زمانى عصر خود، اعمال حكومت
فقيه را در قالب نظام تفكيك قواى جمهورى اسلامى و با اختيارات بيشتر براى
ولىّفقيه مجاز مىشمارد.
كليدواژه ها: حكومت، دولت، دين، سلطنت، ولايت، فقيه.