نشریه معرفت - موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) - الصفحة ١ - سخن آغازين
عاشورا؛ الگوى بيدارى اسلامى
بيدارى اسلامى، خيزش و جنبش مردمى فرامذهبى، فراملى، قومى، نژادى و سرزمينى است كه در همه جا به چشم مىخورد. اين جنبش مردمى، كه به «بيدارى اسلامى» نامبردار است از آن تعابيرى ديگرى همچون «الصحوه الاسلاميه، الحركة الاسلامية، اليقظه الاسلامية، البعث الاسلامى، التيار الاسلامى» نيز شده است.[١] نهضت عاشورا مىتواند الگوى تمامعيار و كامل براى بيدارى اسلامى تلقى شود كه جوهره آن، مبارزه با بىعدالتى، تبعيض، فساد، تباهى اجتماعى و بدعتهاست كه هيچيك در قلمرو زمانى و يا جغرافيايى خاصى محدود نبوده است.
عاشورا بزرگترين درس حماسى، سمبل شهادتطلبى، ظلم ستيزى، عدالتخواهى و پاكسازى عقيده است؛ واقعهاى كه در طول تاريخ هيچگاه خاموش نشده، خيزشى كه آزادگى، آزادىخواهى، شهادتطلبى، ايثار، از خودگذشتگى، عبوديت، معرفت، عزّت نفس، كرامت، صبر، جوانمردى، بردبارى و جهاد در راه عقيده را به همه بشريت آموخته است و با گذشت زمان، ابعاد آن برجستهتر و شفافتر مىگردد.
قيام حسينى، حماسهاى بىنظير در طول تاريخ است كه الهامبخش نهضتها، جنبشهاى شيعى، بلكه ساير نهضتها در برابر كانونهاى ظلم و ستم، كفر و نفاق بوده است. عاشورا، صرفا يك تراژدى نيست، بلكه سمبل و نماد مقاومت و ايستادگى در برابر ظلم، طغيان و انحراف از مبانى و ارزشهاى اصيل دينى است كه امروزه محور وحدت مسلمانان جهان و حتى آزادىخواهان جهان در جنبشهاى ضدسرمايهدارى جوامع غربى شده است.
در جوامعى كه روح حماسى، بصيرت، خودآگاهى، ظلمستيزى، مقاومت و بيدارى مرده است، بزرگترين خاصيت قيام و ظلمستيزى و شهادتطلبى اين است كه اين روح مرده را بيدار مىكند. اين بيدارى، ملتى را آگاه و بيدار مىكند. حماسه حسينى، حماسه فرازمانى، فرامكانى، الگو و اسوه است؛ زيرا ارزشهاى مطرح در آن، ارزشهاى فراملى، فراسرزمينى و فرازمانى است. نهضت عاشورا، به همه مظلومان تاريخ درس ايستادگى، مبارزه، حماسه و مقابله با فساد و ظلم مىدهد. جالب اينكه اولين بار كه گاندى مصلح بزرگ هند وارد سازمان ملل شد، ٧٢ نفر از ياران خود را با خود به سازمان ملل آورد؛ به تعداد ياران امام حسين عليهالسلام در كربلا، تا الگو بودن نهضت حسينى را به جهانيان نشان دهد.
فوكوياما در كنفرانس اورشليم، در بحث از «بازشناسى هويت شيعه» مىگويد: شيعه پرندهاى است كه افق پروازش بسيار بالاتر از تيرهاى ماست. پرندهاى است كه دو بال دارد، بال سبز و بال سرخ. بال سبز اين پرنده «مهدويت و عدالتخواهى» است و بال سرخ آن «شهادتطلبى» است كه ريشه در حماسه كربلا دارد و آن را ماندگار كرده است.
بيدارى اسلامى، با الهام از حماسه حسينى، داراى ويژگىهاى ذيل است: اصلاحطلبى، عدالتخواهى، ظلمستيزى و آزادگى؛ يعنى دقيقا الگوگرفته از قيام حسينى و اهداف نهضت عاشورا. به نطر مىرسد آنچه امروز ما در جهان اسلام تحت عنوان «بيدارى اسلامى» شاهديم، مجموعه تحولات فكرى اجتماعى و سياسى جوامع اسلامى، با هدف بازگشت به حاكميت قرآن، سنت و ارزشهاى اسلامى در زندگى سياسى، اجتماعى و نوسازى تمدن اسلامى است. به عبارت ديگر، بيدارى اسلامى به معناى زنده شدن دوباره اسلام در پرتو اسلام اصيل است. تجديد حيات اسلام در كالبد فرد و جامعه كه در پرتو آن، استقلال، عدالت و ارزشهاى دينى، جانى دوباره مىگيرند. اين بيدارى، ارتباطى تنگاتنگ با نهضت عاشوراى امام حسين عليهالسلام دارد؛ نهضتى كه هرگز خاموشنشدنى است و حماسهاى جاودانه و ماندگار است.
[١]ـ عمر احمد عمر، يقظه المسلمين فى القرن العشرين، المؤتمر الدولى الثانى عشر للوحدة الاسلاميه، ١٤٢١، ص ٦٣ـ١٠٧.