حدیث در آگاهی شیعه، بیشتر در قالب جدلی پدیدار شد، تا قالب‌های ادبی دیگر. شیعیان از طریق احادیثشان بود که نگرش خود را درباره محیط پیرامون خود به‌ روشنی بیان کردند، آداب و اعتقاداتشان را پی‌ریزی کردند و خودشان را به‌ عنوان موجودیتی که به‌ روشنی قابل دفاع است، مورد تأکید قرار دادند. اگرچه حدیث انعکاس قدیمی‌ترین مرحله شناخته‌شده فعالیت‌های ادبی شیعی است، در ادامه نیز به ‌خوبی موقعیت مرکزی و مهمی را در نسل‌های بعدی برای خود حفظ کرد. نتیجه شواهد موجود، نشان‌دهنده آن است که پیکره حدیث شیعه به ‌طور کامل در آغاز غیبت کبرا تولید شده است و همه احادیثی که امروزه تنها از طریق آثار متأخر شناخته می‌شوند، در حقیقت بازآفرینیِ قابل ‌اعتمادی از محتوای کهنی است که ریشه در دوره امامان دارد. در حقیقت اکثر احادیث باقی‌مانده شیعه، در قالب سامان‌مندی که توسط علمای شیعه دوره آل‌بویه تکمیل شده، به دست ما رسیده است. این علما تمایل داشتند محتوای موجود را طبقه‌بندی کنند تا در نتیجه آن را در دسترس‌تر عرضه کنند. برای رسیدن به این مقصود آن‌ها غالباً مجموعه‌های حدیثی اولیه (اصول اربعمائه) را به اجزائی تقطیع می‌کردند و سپس تک‌حدیث‌های برگرفته از آثار مختلف را بر اساس موضوع طبقه‌بندی می‌کردند. این فرایند به این معنا بود که مجموعه‌های اولیه، در شکل اصلی خود، کم‌کم موقعیت برجسته پیشین خود را از دست داده و دستخوش تسامح فزاینده‌ای شدند. در همین زمان، در نتیجه تلاش چشم‌گیر علما در ویرایش احادیث، پیکره حدیث شیعه قالب نهایی و روشن خود را به دست آورد.

در گردآوری احادیث شیعه، موارد مرتبط با فضایل و امتیازات ویژه امام، از جایگاه خاصی برخوردار است. بصائر الدرجات محمد بن حسن صفار قمی (م. ٩٠٣/٢٩٠) یکی از کتاب‌های کهن در این زمینه است.[٣٨٣] این کتاب در دو نسخه وجود دارد که یکی از آن‌ها ممکن است خلاصه دیگری باشد. در اخبار شیعه آمده است: «صفار» بسیاری از

[٣٨٣]. تمام آثار ذکرشده در این بخش منتشر شده‌اند؛ برخی تنها در قالب چاپ سنگی و عمدتاً در قالب نسخه‌های چاپی. این نسخه‌ها نتیجه تلاش‌های عمده اخیر توسط علما در عراق و قم است.