اعلم أنّه قال رسول اللّه (صلّى اللّه عليه و آله): «طلب العلم فريضة على كلّ مسلم و مسلمة»[١]، و المراد من العلم هنا، علم الحال أي‌ آنان راه تحصيل را اشتباه رفته و از راه آن نرفته‌اند، يعنى شرطهاى آن را واگذار كرده و به‌كار نبسته‌اند، و پيداست كه كسى كه راه را اشتباه كند گمراه شده و به سرمنزل مقصود نخواهد رسيد، و براى پيشگيرى از اين زيان بود كه: خواستم راه فراگيرى دانش را به‌طور اختصار بيان و روشن نمايم، «بنابر آنچه كه در كتابها ديده‌ام و آنچه را كه از استادان دانشمندم شنيده‌ام» و خداى متعال توفيق‌دهنده و يارى‌كننده است، بنابراين مقصود خود را در فصلهاى گوناگونى بيان مى‌كنم (دوازده فصل).

نخستين فصل: مربوط به حقيقت علم و فضيلت آن است‌

بدان‌كه رسول خدا كه درود خداوند بر او و خاندانش باد، فرموده است كه:

جستجوى دانش بر هر مسلمانى (مرد، زن) فريضه و واجب است، و مقصود از علم در اين‌جا، علم حال است، يعنى علمى كه در زندگى دينى مورد نياز بوده و بهره‌بردارى صحيح از آن وسيله نفع و بهره‌بردارى در عالم آخرت است، همانگونه كه گفته مى‌شود «برترين علم، علم و دانش حال، و برترين عمل، حفظ و نگهدارى مآل و زندگى آخرت است» بنابراين بر هر طالب و جوينده‌اى واجب است كه: آنچه را كه زندگى دينى او را صالح و

[١] بحار الأنوار: ج ١ ص ٣٢ س ١.

جامع المقدمات (جامعه