ميزان، در شناختن حروف اصلى از حروف زوايد، فاء و عين و لام است پس هر حرفى كه در مقابل يكى از اين حروف ثلاثه باشد اصلى بود؛ چون رجل كه بر وزن فعل است و نصر كه بر وزن فعل است. و هر حرفى كه در مقابل اين حروف نباشد زايد بود، چون ضارب و ناصر كه بر وزن فاعل است و ينصر و يطلب كه بر وزن يفعل است.

و در بناى رباعى، اسم و فعل، لام يكبار مكرّر مى‌شود و در خماسى، اسم، لام دو بار مكرّر مى‌شود چنانچه معلوم گردد- انشاء اللّه تعالى.

فصل: [صيغه‌هاى اسم ثلاثى مجرد]

اسم ثلاثى مجرد را ده صيغه است چون:

فلس فرس كتف عضد حبر عنب قفل صرد ابل عنق‌[١].

و مزيد فيه اسم ثلاثىّ بسيار است و اسم رباعى مجرد را پنج صيغه‌

[١]

اسماء ثلاثى ده بود اى عاقل‌

يك‌يك شمرم نگار بر صفحه دل‌

فلس و فرس و كتف عضد حبر و عنب‌

قفل و صرد و دگر عنق‌دان و ابل‌