جامع المقدمات( جامعه مدرسين) - جمعى از علما - الصفحة ٥٩
و آن شش كه مخاطب را بود: سه مذكّر را بود و سه مؤنّث را. آن سه كه مذكّر را بود: تضرب، تضربان، تضربون.
تضرب: يعنى مىزنى تو يك مرد حاضر در زمان آينده. صيغه واحد مذكّر مخاطب است از فعل مضارع، صحيح و ثلاثى و مجرد و معلوم.
تضرب در اصل ضرب بود (مفرد مذكّر مغايب بود از فعل ماضى) خواستيم مفرد مذكّر مخاطب بنا كنيم از فعل مستقبل، تاء كه علامت استقبال بود در اولش درآورديم، و فاء الفعل را ساكن و عين الفعل را مكسور و لام الفعل را مضموم كرديم تضرب شد بر وزن تفعل. ضاد فاء الفعل، راء عين الفعل، باء لام الفعل، و ضمير منفصلش انت است كه در وى مستتر است به استتار واجبى، محلّا مرفوع است تا فاعلش بوده باشد.
تضربان: يعنى مىزنيد شما دو مردان حاضر در زمان آينده. صيغه تثنيه مذكّر حاضر است از فعل مضارع صحيح و ثلاثى و مجرد و معلوم.
تضربان در اصل تضرب بود (مفرد بود) خواستيم تثنيه بنا كنيم، الف كه علامت تثنيه و هم ضمير فاعل بود با نون عوض رفع در آخرش درآورديم تضربان شد بر وزن تفعلان، ضاد فاء الفعل، راء عين الفعل، باء لام الفعل، و الف علامت تثنيه و هم ضمير فاعل و نون عوض رفعى است كه در واحد بوده، و ضمير منفصلش انتماست.
تضربون: يعنى مىزنيد شما گروه مردان حاضر در زمان آينده. صيغه جمع مذكّر مخاطب است از فعل مضارع، صحيح و ثلاثى و مجرد و معلوم.
جامع المقدمات (جامعه