باب افتعال: اين باب براى مطاوعه فعل است؛ چون جمعته فاجتمع و نشرته فانتشر و معنى مطاوعه آن است كه آن چيز آن فعل را قبول كند و ممتنع نشود، چون «كسرت الكوز فانكسر» يعنى شكستم من كوزه را پس او قبول شكستن كرد. و شايد كه بين اثنين باشد چون باب تفاعل چون «اختصم زيد و عمرو» و به معنى فعل باشد چون «جذب فاجتذب».

مثال واوى «الاتّهاب: قبول هبه كردن» اتّهب يتّهب اتّهابا المتّهب المتّهب اتّهب لا تتّهب».

اصل اوتهب يوتهب، اوتهابا بود واو را قلب به تاء كردند و تاء را در تاء ادغام نمودند، و گاه باشد كه گويند ايتعد ياتعد ايتعادا.

مثال يايى ايتسر ياتسر ايتسارا و اتّسر يتسر اتّسارا اتّسر لا تتّسر

اجوف واوى «الاجتياب: قطع كردن بيابان» اجتاب يجتاب اجتيابا، اسم فاعل و اسم مفعول مجتاب، لكن اسم فاعل در اصل مجتوب بود و اسم مفعول مجتوب بود. امر حاضر اجتب اجتابا اجتابوا، لفظ ماضى و امر با هم مشتبه شدند در تثنيه و جمع، لكن اصل ماضى اجتوبا اجتوبوا و اصل امر اجتوبا اجتوبوا.

جامع المقدمات (جامعه