سلف و بيع و عن بيعين فى بيع و عن بيع ما ليس عندك و عن ربح ما لم ١ يضمن. و اصحاب تفسير كردهاند موثقه را به آنچه تفسير كردهاند به او روايت سليمان بن صالح را و تفسير ايشان همين معنى هست كه نزاع در او است.
و استدلال كردهاند قائلين به جواز و صحت، به روايت سكونى عن ابى جعفر عن ابيه عن ابائه (ع) ان عليا (ع) قضى فى رجل باع بيعا و اشترط شرطين بالنقد كذا و بالنسية كذا فاخذ المتاع على ذلك الشرط. فقال هو باقل الثمنين وابعد الاجلين يقول ليس له الا اقل النقدين الى الاجل الذى اجله ٢ نسية. و حسنة محمد بن قيس عن ابى جعفر (ع) قال: قال امير المؤمنين (ع): من باع سلعة فقال ان ثمنها كذا و كذا يدا بيد او ثمنها كذا و كذا نظرة فخذها باى ثمن شئت، و جعل صفقتهما واحدة، فليس له الا اقلهما و ان ٣ كانت نظرة. و اين حديث در تهذيب و كافى وفقيه روايت شده ودر كافى بعد از آن مذكور است كه: قال:
قال: من ساوم بثمنين احدهما عاجلا والاخر نظرة فليسم احدهما قبل ٤ الصفقة، و حسنهء ديگر محمد بن قيس عن ابى جعفر (ع) قال: قضى امير المؤمنين (ع) فى رجل امره نفر ليبتاع لهم بعيرا بنقد و يزيدونه فوق ذلك نظرة فابتاع لهم بعيرا و معه بعضهم فمنعه اين ياخذ منهم فوق ٥ ورقه نظرة.
و جواب از اين روايت بعد از تضعيف اول و اغماض از بعضى اشكالات كه در سند دو تاى ديگر هست، هر چند اظهر عدم اشكال است به جهت آنكه ظاهر آن است كه محمد بن قيس، (خصوص هر گاه عاصم بن حميد، از او روايت كند و او از حضرت باقر (ع)) خصوصا قضاياى امير المؤمنين (ع) همان بجلى ثقه، است و ابراهيم بن هاشم ممدوح ٦ است به مدحى
جامع الشتات (فارسي)
(١)
استدراك
١ ص
(٢)
كتاب التجارة من المجلد الأول
٣ ص
(٣)
كتاب التجارة من المجلد الثاني
٧٢ ص
(٤)
كتاب التجارة من المجلد الثالث
٢١٥ ص
(٥)
كتاب الرهن
٤٣٠ ص
(٦)
كتاب الحجر والتفليس من المجلد الأول
٤٥٢ ص
(٧)
كتاب الحجر والتفليس من المجلد الثاني
٤٦٦ ص
(٨)
كتاب الحجر والتفليس من المجلد الثالث
٤٩٢ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
جامع الشتات (فارسي) - الميرزا القمي - ج ٢ - الصفحة ١١ - كتاب التجارة من المجلد الأول
١: همان مرجع باب ٧ ح ٢ ٢: همان مرجع باب ٢ ح ٢.
٣: وسائل: ج ١٢ ص ٣٦٧، ابواب احكام العقود باب ٢ ح ١.
٤: فروع كافى: ج ١ ص ٣٨٧، من لا يحضر: ج ٢ ص ٩٢، تهذيب: ج ٢ ص ١٣١.
٥: وسائل: ابواب احكام العقود، باب ٣ ح ١.
٦: ابراهيم بن هاشم پدر على بن ابراهيم: مرحوم ميرزا (مانند گروهى از دانشمندان) در اينجا يك برخورد كاملا فنى خشك با چگونگى شخصيت ابراهيم بن هاشم مىنمايد. يعنى تنها سخنانى را كه اهل رجال در مورد او گفتهاند معيار قرار مىدهد و نتيجه مىگيرد كه او توثيق نشده تنها مدح شده است.
بطورى كه گروهى از دانشمندان همين روش را در مورد صدوق به كار مىگيرند و طورى سخن مىگويند كه گويا مثلا وى هم توثيق نشده است اما حقيقت اين است كه بزرگان رجال شخصيتهائى مانند صدوق و ابراهيم بن هاشم را بىنيازتر از آن مىدانند كه در مقام شرح جزئيات و ثاقت آنها بيايند. سلسله " كلينى، على بن ابراهيم، ابراهيم بن هاشم " از سرمايههاى مهم و پر ارج و يكى از پايههاى حياتى منابع حديثى ماست... و همينطور نام اين پدر و پسر در سلسلههاى ديگر. در مورد ابراهيم همين قدر كافى است كه از اصحاب كوفيين بوده و به قم آمده و از غربال سختگير قميين سالم در آمده است
٣: وسائل: ج ١٢ ص ٣٦٧، ابواب احكام العقود باب ٢ ح ١.
٤: فروع كافى: ج ١ ص ٣٨٧، من لا يحضر: ج ٢ ص ٩٢، تهذيب: ج ٢ ص ١٣١.
٥: وسائل: ابواب احكام العقود، باب ٣ ح ١.
٦: ابراهيم بن هاشم پدر على بن ابراهيم: مرحوم ميرزا (مانند گروهى از دانشمندان) در اينجا يك برخورد كاملا فنى خشك با چگونگى شخصيت ابراهيم بن هاشم مىنمايد. يعنى تنها سخنانى را كه اهل رجال در مورد او گفتهاند معيار قرار مىدهد و نتيجه مىگيرد كه او توثيق نشده تنها مدح شده است.
بطورى كه گروهى از دانشمندان همين روش را در مورد صدوق به كار مىگيرند و طورى سخن مىگويند كه گويا مثلا وى هم توثيق نشده است اما حقيقت اين است كه بزرگان رجال شخصيتهائى مانند صدوق و ابراهيم بن هاشم را بىنيازتر از آن مىدانند كه در مقام شرح جزئيات و ثاقت آنها بيايند. سلسله " كلينى، على بن ابراهيم، ابراهيم بن هاشم " از سرمايههاى مهم و پر ارج و يكى از پايههاى حياتى منابع حديثى ماست... و همينطور نام اين پدر و پسر در سلسلههاى ديگر. در مورد ابراهيم همين قدر كافى است كه از اصحاب كوفيين بوده و به قم آمده و از غربال سختگير قميين سالم در آمده است
(١١)