&gt و اما شکاکان هر چند منکر واقعیتهای خارجی نیستند اما برای علوم و ادراکات ارزش قطعی قائل نیستند و می‌گویند ممکن است اشیاء خارجی چگونگی‌ خاصی داشته باشند و ما طور دیگری که قوای ادراکی ما اقتضا می‌کند و متناسب با شرایط زمانی و مکانی است ادراک نماییم و ما نمی‌دانیم‌ معلومات ما حقیقت است یا خطا و میزانی هم که بتوان حقیقت را از خطا تشخیص داد دردست نیست . پیرهون ( Pirron ) ( ٣٧٠ - ٢٨٠ قبل از میلاد ) مؤسس مکتب شکاکان ، ده‌ سبب را یادآور شده است و گفته است این علل ده‌گانه ارزش قطعی معلومات‌ را از بین می‌برد . پس به عقیده " سوفسطائی " حقیقتی ( ادراک مطابق با واقع ) در کار نیست و به عقیده " شکاک " نمی‌دانم علوم ما حقیقت است یا نیست . مسلکهای دیگری در قرون جدیده پیدا شده است و همه آنها با اختلافات‌ جزئی که در این مسأله دارند نتیجتا با مذهب شکاکان ( سپتیسیسم ) یکی‌ می‌شود ، مانند مسلک انتقادی کانت آلمانی " گریتی سیسم " ( griticism ) و مسلک اصالت عمل " پراگماتیسم " ( Pragmatism ) ویلیام جیمز امریکایی . در مقاله چهارم که مستقلا از ارزش معلومات بحث خواهیم کرد بیان هر یک از این مسلکها خواهد آمد . از این دو دسته که بگذریم ( سوفسطائیان و شکاکان ) به کسانی برمی‌خوریم‌ که " اصحاب جزم و یقین " خوانده می‌شوند ، یعنی برای معلومات ارزش‌ قطعی قائل هستند ( می‌دانم علم و ادراکات با واقع مطابق است ) . این‌ گروه معتقدند که اگر فکر با اسلوب منطقی صحیحی راهنمایی شود به حقایق‌ غیر قابل تردیدی نائل می‌شود که با واقع مطابقت دارد . لکن این گروه نیز دو دسته‌اند : دسته اول پیروان فلسفه اولی ( متافیزیک‌ ) که افلاطون و ارسطو و پیروانشان از یونانیان قدیم و همه فلاسفه اسلامی و دکارت ( Descartes ) و لایب نیتس ( Leibniz ) و اسپینوزا ( Spinoza ) و بعضی دیگر از اروپائیان جدید از آن جمله‌اند . &gt