اصول فلسفه و روش رئالیسم 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٤
میباشد منتهی به کوهستانی است که قلههای وی مانند دندانههای شانه صف
کشیده و منظره را مانند یک تابلو نقاشی که در کنار کودکی قرار گیرد در
دامنه خود گسترده و قلههای سربلند وی پشت سرهم صف کشیده و سرگرم تماشا
میباشند .
در یک گوشه این چمن بساطی پهن شده و مردی که سیمای وی تقریبا چهل سال
را نشان میدهد با بچگانی چند که قرائن مهر و عطوفت شهادت میدهد که
فرزندان خودش میباشند نشسته و طبقی از سیب در برابر دارند .
در این حلقه که تشکیل یافته یکی سرگرم خوردن سیبی است که در دست دارد
و یکی سیب خود را میبوید و یکی با اینکه سیبی در دست گرفته مانند بوته
گلی به کنار پدر یازیده و باز هم سیب میخواهد و یکی با اینکه محرومیتی
ندارد درصدد است خود را روی طبق انداخته و دیگران را محروم سازد ،
کشمکش است .
این یک نظری است که " نظر اول " مینامیم .
دوباره به همین قطعه عکس برگشته و خواهید دید که یکپارچه مقوای سفیدی
است که لکههای سیاهی در سطحش قرار گرفته و با اشکال مختلفی برخی نسبتا
بزرگ و برخی نسبتا کوچک و برخی نسبت به برخی دور یا نزدیک یعنی
فواصلشان نسبتا بزرگ یا کوچک میباشد و بس ، و این نظر دیگری است که
" نظر دوم " مینامیم .
اکنون اگر از شما بپرسند که آیا این منظره پهناور با همه خصوصیاتی که
توصیف شد ( و البته هرچه بیشتر تماشا کرده و تعمق نمایید معلومات
تازهتری دستگیرتان خواهد شد ) واقعا در دست شما بوده و در این سطح ١٢ در
٨ سانتیمتر گنجیده و در وی میباشد ، چه پاسخی خواهید داد ؟ البته خواهید
گفت نه .
هیچگاه یک منظره پانزده کیلومتری با محتویات زیاد خود با همه طول و
عرض و عمق و مسافتهای مختلف و خواص جسمی و روحی گوناگون که در وی
پیداست نمیتواند در یک صفحه ١٢ ضربدر ٨ بگنجد و هم نمیتوان گفت .
بلکه این عکس ، منظره را " نشان میدهد " وگرنه روی صفحه مقوا بجز
لکههای سیاه و سفید چندی که دوربین عکاسی تهیه کرده دیگر چیزی نیست .
ببین تفاوت ره از کجاست تا به کجا .
> صدرالمتألهین معتقد شد که قوه خیال ، بلکه همه قوای باطنه ، از ماده مجرد هستند و تجرد آنها را نیز از راه عدم تطبیق خواص آنها با خواص عمومی ماده که در این مقاله شرح آن رفته است به اثبات رسانید .