و احکام موضوع مفروض الوجودی را بیان کرده و وجود و چگونگی وجود آن را به جای دیگر ( حس یا برهان فلسفی ) احاله می‌نماید .
گفتار بالایی را در چند جمله زیر می‌توان خلاصه کرد :

&gt بحث از علة العلل و واجب الوجود بود " الهیات " می‌خواندند و در یونان باستان به مناسبت خاصی که در خاتمه همین مقاله گفته خواهد شد " متافیزیک " ( metaphysics ) خوانده می‌شد صرفا محصول قوه تعقل بشر است‌ و تجربه حسی در مسائل آن راه ندارد ، غالبا هر وقت " فلسفه " گفته شود مقصود همان است . ولی از قرن هفدهم به بعد گروهی از دانشمندان پدید آمدند که ارزش " برهان " و " قیاس عقلی " را به کلی انکار کردند و اسلوب تجربی را تنها اسلوب صحیح و قابل اعتماد دانستند . به عقیده این گروه فلسفه نظری‌ و تعقلی که مستقل از علم باشد پایه و اساسی ندارد و علم هم محصول حواس‌ است و حواس جز به ظواهر و عوارض طبیعت و فنومنها ( Phenomen ) تعلق‌ نمی‌گیرد ، پس مسائل " فلسفه اولی " که صرفا نظری و تعقلی و مربوط به‌ کنه واقعیات و امور غیر محسوسه است بی‌اعتبا ر است و این گونه مسائل‌ برای بشر نفیا و اثباتا درک نشدنی است ، آنها را باید از دایره بحث‌ خارج کرد و امور غیر قابل تحقیق نامید . اگوست کنت ( August Cont ) دانشمند معروف فرانسوی قرن نوزدهم یکی از کسانی است که منکر فلسفه عقلی و نظری است ولی در عین حال به یک فلسفه‌ حسی متکی به علوم معتقد است به این معنی که بیان روابط علوم را با یکدیگر و همچنین پاره‌ای از فرضیه‌های بزرگ را که در همه یا غالب علوم‌ مورد استفاده قرار می‌گیرد از لحاظ شباهتی که فی‌الجمله به فلسفه اولی از حیث کلی و عمومی بودن دارند " مسائل فلسفی " می‌خواند . امروز هم بیان‌ روشهای علوم و متدهایی که در هر یک از علوم به کار برده می‌شوند به نام‌ " فلسفه علمی " خوانده می‌شود . این فلسفه حسی که اگوست کنت قائل است و همچنین سایر سیستمهای فلسفی‌ حسی که از طرف فلاسفه امپیریست ( empirist ) یا حسیون ابراز شده متکی به‌ علوم حسی است و مانند خود آن علوم محدود است و از حدود توجیه عوارض و ظواهر طبیعت ( فنومنها ) تجاوز نمی‌کند . در این مقاله با فلاسفه حسی و کسانی که فلسفه اولی را از آن جهت که‌ صرفا &gt