از سه است " را با شیشه بریدن الماس نسبت داده و بسنجیم ، پای صواب‌ و خطا به میان نخواهد آمد ، و نظر به شرط سوم اگر دو چیز قابل تطابق را گرفته ولی حکم به مطابقت نکردیم باز صواب و خطایی پیدا نخواهد شد .

&gt ما سابقا روشن کردیم که توسعه تدریجی معلومات ربطی به تغییر و تکامل‌ حقیقت ندارد . راه چهارم : یک مطالعه اجمالی در تاریخ علوم روشن می‌کند که علوم در حال تحول و تکامل می‌باشند ، هیچیک از رشته‌های علوم و فلسفه به یک حال‌ باقی نمانده ، به تدریج کامل‌تر شده‌اند . ما می‌دانیم قوانین علمی که امروز بشر آنها را در علوم به رسمیت می‌شناسد با قوانین علمی هزار سال قبل فرق‌ دارد ، منطقی که امروز به کار می‌برد غیر از منطق هزار سال پیش است ، فلسفه امروز بشر با فلسفه هزار سال پیش فرق دارد . آیا منطق و فلسفه و علوم هزار سال قبل " حقیقت " نبود ؟ چرا ، اما منطق و فلسفه و علوم‌ امروز درجه حقیقی بودنشان بالا رفته و کامل‌تر شده ، پس علوم که در حقیقت‌ بودن آنها شکی نیست متحول و متکامل می‌باشند . ما در مقدمه این مقاله جواب این مغلطه را نیز آشکار کردیم و گفتیم در فلسفه و منطق و سایر علوم دو نوع تکامل وجود دارد و هیچیک از دو نوع‌ ربطی به تغییر و تکامل حقیقت که مدعای مادیین است ندارد ، در اینجا نیازی به تکرار نداریم . مادیین در مسأله " تکامل مفاهیم حقیقی " که خوانندگان محترم بی‌اساس‌ بودن آن را به خوبی دریافتند هو و جنجال راه می‌اندازند و می‌گویند " عامل‌ ترقی و توسعه علوم ، تکامل مفاهیم است " ولی از بیاناتی که تاکنون شده‌ به خوبی روشن می‌شود که ترقی و تکامل علوم هیچ‌گونه ارتباطی با فرض موهوم‌ مادیین درباب تکامل حقیقت ندارد ، بلکه اساس ترقی و تکامل علوم دو چیز دیگر است که ما قبلا در مقدمه این مقاله توضیح داده‌ایم .

اجتماع صحیح و غلط ، و حقیقت و خطا

این مطلب را مکرر گوشزد کرده‌ایم که ایده‌آلیستها و سوفسطائیان ارزش‌ معلومات را به کلی نفی می‌کنند ، تمام ادراکات و علوم بشر را از لحاظ واقع نمایی هیچ &gt