اصول فلسفه و روش رئالیسم 1
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص

اصول فلسفه و روش رئالیسم 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥١

" علوم فیزیکی و شیمیایی مانند ریاضیات محصل یقین و قطعیت مطلق‌ نمی‌شود زیرا مبدأ آنها محسوسات است و حس هم خطاکار می‌باشد " . تا آنجا که می‌گوید : " هر چند یقینی بودن علوم فیزیک و شیمی نسبی و اضافی است ، این‌ نسبیت به هیچ وجه از ارزش آن نمی‌کاهد زیرا این علوم ، هم عقل ما را که‌ خواستار نظم و همسازی است خرسند می‌سازد و هم اینکه استفاده‌هایی که از آنها در عمل می‌شود بسیار شایان اهمیت است " . درباب قطعیت و فایده ریاضیات می‌گوید : " ریاضیات چون از اصل مسلم شروع کرده به وسیله قیاسهای ضروری بسط و توسعه می‌یابد ، علمی است کاملا متیقن ، مثلا اینکه "دو به اضافه دو مساوی‌ است با چهار" حکمی است کاملا مفهوم و محقق و مسلم و در این باب - و به‌ عقیده بعضی از دانشمندان فقط در این باب - است که می‌توان از یقین مطلق‌ گفتگو کرد " . ما درباره این دلیل ( خطای حس ) در آینده بحث خواهیم کرد . ممکن است برای خواننده محترم ابتدا تعجب‌آور باشد اگر بشنود علوم‌ طبیعی امروز با همه پیشرفتها و توسعه فوق‌العاده و با آنهمه اکتشافات و صنایع عظیم و آنهمه اختراعات بر پایه آن اکتشافات ، ارزش قطعی و یقینی‌ خود را از دست داده است و تنها دارای ارزش عملی است . ولی با بیانی که در بالا شد مبنی بر اینکه قوانین علمی طبیعی معمولا گواهی بر صحت خود ندارند غیر از نتیجه عملی دادن ، و نتیجه دادن هم دلیل‌ بر صحت و مطابقت با واقع نمی‌شود ، و با مطالعه آراء و عقاید دانشمندان‌ - که مختصری از آن را در ضمن بیان سیر عقاید و آراء نقل خواهیم کرد - این‌ تعجب رفع خواهد شد . در علوم طبیعی جدید فرضیه جاویدانی وجود ندارد . هر فرضیه به طور موقت‌ در عرصه علم ظاهر می‌شود و صورت قانون علمی به خود می‌گیرد و پس از مدتی‌ جای خود را به فرضیه دیگری می‌دهد . علم امروز در مسائل طبیعیات یک‌ قانون علمی ثابت و لا یتغیر که تصور هیچ‌گونه اشتباهی در آن نرود نمی‌شناسد و اعتقاد به چنین قانونی را