این دانشمندان می‌گویند نظر به فرمول زیر از پذیرفتن مغایرت میان علم و واقعیت خارج ناچاریم .
اگر معلوم را که جزئی از واقعیت خارجی است " الف " فرض کنیم و جزئی از مغز را که از تأثیر معلوم متأثر است " ب " فرض کنیم اثر که‌ فکر و ادراک می‌باشد با " الف به‌اضافه ب " مساوی بوده و هیچگاه مساوی‌ " الف " تنها و یا مساوی " ب " تنها نخواهد بود .

پاسخ

معلوم را " الف " و جزء مغزی را " ب " و اثر مادی مفروض را " ک " و صورت علمیه را " ج " فرض می‌کنیم ، فرمول مزبور وقتی می‌تواند درست بوده باشد که ( ج = ک ) اثبات شود وگرنه ارزشی نخواهد داشت .
و خلاصه این مطلب به لسان فلسفی این است که موجود ذهنی با موجود خارجی‌ در ماهیت یکی هستند نه در وجود ، و آنچه محال است اتحاد دو موجود مستقل‌ در وجود است نه اتحاد دو موجود در مهیت با اختلاف در وجود که یکی وجود خارجی منشأ آثار بوده باشد و دیگری وجود ذهنی ( غیر خارجی ) غیر منشأ آثار .

اشکال

صورت علمی یا فکر و ادراک اگرچه برخی از خواص ماده را - مانند انقسام و

&gt حاضر سازیم تا بتوانیم حکم کنیم که این شی تصور شده در خارج وجود دارد ، و اگر بنا شود آنچه در ذهن ما پیدا می‌شود از هر جهت غیر از خارج‌ باشد محال است که خاطره خارج در ذهن ما پیدا شود و خلاصه بیان اینکه روی‌ فرضیه غلط مادیین درباب حقیقت علم و ادراک باید هیچگاه هیچکس به هیچ‌ نحو التفات به عالم خارج پیدا نکند .