استاد مطهری و روشنفکران

استاد مطهری و روشنفکران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٨

فنون غربی ، از هر گونه غربگرایی و شیفتگی نسبت به " ایسم " های غربی‌ ، مسلمانان را بر حذر می‌داشت . اقبال می‌گوید : " مثالیگری اروپا هرگز به صورت عامل زنده‌ای در حیات آن درنیامده ، و نتیجه آن پیدایش " من " سرگردانی است که در میان دموکراسیهای‌ ناسازگار با یکدیگر به جستجوی خود می‌پردازد که کار منحصر آنها بهره‌کشی از درویشان به سود توانگران است . سخن مرا باور کنید که اروپای امروز بزرگترین مانع در راه پیشرفت اخلاق بشریت است . از طرف دیگر مسلمانان‌ مالک اندیشه‌ها و کمال مطلوب‌های نهایی مطلق مبتنی بر وحیی می‌باشند که‌ چون از درونی‌ترین ژرفای زندگی بیان می‌شود ، به ظاهری بودن آن رنگ باطنی‌ می‌دهند " . [١] مزیت دیگر اقبال این است که در ذهن خود درگیریهایی که محمد عبده‌ گرفتار آنها بوده داشته است ، یعنی یافتن راه‌حلی که مسلمانان بدون آنکه‌ پا روی حکم یا اصلی از اصول اسلام بگذارند مشکلات سیاسی و اقتصادی و اجتماعی زمان خود را حل کنند ، از این رو درباره مسائلی از قبیل اجتهاد ، اجماع و امثال اینها زیاد می‌اندیشیده است . اقبال ، اجتهاد را موتور حرکت اسلام می‌شمارد .
از جمله مزایای اقبال این است که بر خلاف سایر پرورش یافتگان فرهنگ‌ غرب شخصا معنویت گراست و از بعد روحی عرفانی و اشراقی نیرومندی بر خوردار است ، از این رو برای عبادت و ذکر و فکر و مراقبه و محاسبة النفس و بالأخره سیر و سلوک و معنویت و آنچه امروز آن را " درونگرایی‌ " می‌خوانند و احیانا تخطئه


[١] احیای فکر دینی ص [٢]٠٤