استاد مطهری و روشنفکران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٥
همه است ؟ و امثال اینها ، اینها و مانند اینها که در قرآن مطرح است پرسشهایی است که پاسخ آنها را مطالعه در طبیعت نمیدهد . پس یا باید بگوییم بشر راهی به درک و معرفت این گونه مسائل ندارد و صرفا باید در برابر اینها کورکورانه معتقد باشد و یا اگر راهی هست آن راه غیر راه دقت و مطالعه در طبیعت است . قرآن اینها را به عنوان یک سلسله درسها القا کرده است و از طرف دیگر به تدبر و تفکر در آیات قرآنی امر کرده است و از طرفی هم مطالعه طبیعت برای حل این معماها کافی نیست ، پس ناچار راهی دیگر برای فهم این سلسله مسائل هست که مورد تأیید قرآن است . مؤلف دانشمند کتاب راه طی شده که معتقد است راه خداشناسی منحصرا همان راه حس و طبیعت است ، در بحث توحید پس از توضیح نارسایی درباره تاریخ دین و پرستش و نتایج علم و فلسفه و اشاره به اینکه راههای عقلی و فلسفی بیراهه بود و علم امروز که حسی و تجربی است اساس توحید را احیا نمود ، میگویند : " میخواهیم ببینیم علم چگونه توحید را احیا نمود ؟ اگر از یک دانشمند بپرسید علم چیست ؟ بالاخره خواهد گفت : علم یعنی روابطی که در طبیعت میان علل و معلولهای مشهود وجود دارد . هر محققی که در آزمایشگاه سرگرم تجربیات میشود و متفکری که در اوضاع اجتماع غور مینماید هدفی جز این ندارد که اولا حوادث و قضایای طبیعت را موشکافی کرده دقیقا بشناسد و ثانیا ریشه این حوادث و قضایا و ارتباطی را که مابین آنها وجود دارد کشف کند . هیچ دانشمندی نیست که کوچکترین شیء یا حادثهای را مستقل و اتفاقی دانسته به یک شیء دیگر یا