استاد مطهری و روشنفکران

استاد مطهری و روشنفکران - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٦

که آیه استضعاف به هیچ وجه در صدد بیان اصل کلی نیست و در نتیجه نه‌ بستر تاریخ را توضیح می‌دهد و نه درباره مکانیسم تاریخی اشاره‌ای دارد و نه‌ پیروزی نهایی تاریخ را از آن مستضعفان از آن جهت که مستضعف‌اند می‌داند .
این اشتباه که فرض شده این آیه یک اصل کلی را بیان می‌کند از آنجا پیدا شده که این آیه را که مرتبط و پیوسته به آیه قبل و آیه بعد است از آنها جدا کرده و " الذین " را ( « الذین استضعفوا ») مفید عموم و استغراق‌ گرفته‌اند و آنگاه از آن اصلی استنباط کرده‌اند که با اصل مستفاد از آیه‌ استخلاف معارض درمی‌آید . اینک مجموع سه آیه : « إن فرعون علا فی الأرض و جعل أهلها شیعا یستضعف طائفة منهم یذبح‌ أبنائهم و یستحیی نسائهم‌إنه کان من المفسدین ٠ و نرید أن نمن علی الذین‌ استضعفوا فی الأرض و نجعلهم أئمة و نجعلهم الوارثین ٠ و نمکن لهم فی‌ الأرض و نری فرعون و هامان و جنودهما منهم ما کانوا یحذرون »[١] .
این سه آیه به یکدیگر مرتبطاند و مجموعا یک مطلب را بیان می‌کنند ، معنی مرتبط سه آیه این است : فرعون در زمین برتری جویی کرد و مردم زمین را فرقه فرقه کرد ، گروهی از آنان را ذلیل و ضعیف می‌ساخت ، پسران آنها را سر می‌برید و ( تنها ) دخترانشان را باقی می‌گذاشت . او از مفسدان


[١] قصص / ٤ - [٦]