استاد مطهری و روشنفکران - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٤
استضعاف از وراثت و امامت ظاهر شده و خواهد شد مظهر " عدل الهی " است . اما آیه استخلاف و آیات مشابه آن از نظر جریان طبیعی ، مکانیسم دیگری از تاریخ ارائه میدهد و از وجهه الهی ، اصلی شاملتر و جامعتر از اصل عدل الهی که شامل عدل الهی نیز میشود بیان میکند . آن مکانیسمی که این آیه و آیات مشابه ارائه میدهد این است که در میان انواع مبارزاتی که در جهان وجود و ماهیت مادی و منفعتی داشته است مبارزهای " لله و فی الله " و ارزشخواهانه و مقدس و مبرا از منفعت جوییها و انگیزههای مادی که پیامبران و به دنبال آنها مؤمنان آن را رهبری میکردهاند بوده است و بشریت را در ناحیه تمدن انسانی ، این مبارزات پیش برده است . تنها این مبارزات است که شایسته است نام " جنگ حق با باطل " به آنها داده شود و این مبارزات بوده است که تاریخ را از نظر انسانیت و معنویتهای انسانی به پیش رانده است . نیروی محرک اصلی این مبارزه فشار طبقه دیگر نبوده است ، بلکه همان عامل غریزی و فطری گرایش به حقیقت و شناخت نظام وجود چنانکه هست و گرایش به عدالت یعنی ساختن جامعه چنانکه باید ، بوده است . احساس محرومیتها و مغبونیتها نبوده که بشر را به پیش رانده است ، بلکه احساس فطری کمال جویی بوده که بشر را به پیش رانده است . استعدادهای حیوانی انسان در انجام تاریخ همان است که در آغاز بوده است ، رشد و نمو علاوهای در طول تاریخ نصیبش نشده و نمیشود ، ولی استعدادهای انسانی انسان تدریجا شکوفاتر میشود تا آنجا که در آینده بیش از آنچه هست خود را از قیود مادی و اقتصادی