در اروپای امروز مذهب نقش ندارد و نقش خود را در گذشته ایفا کرده است‌ ، نقش مذهب را در ایران نیز تمام شده تلقی نکند ، که نه ایران اروپا است و نه اسلام مسیحیت است ، روشنفکر ایرانی باید از این منبع عظیم‌ حرکت و انرژی برای نجات مردم خود بهره‌گیری نماید و البته شروطی دارد ، اولین شرط این است که از متولیان و پاسداران فعلی مذهب خلع ید نماید . در پاسخ این روشنفکران محترم باید عرض کنیم اولا اسلام در ذات خود یک‌ " حقیقت " است نه یک " مصلحت " ، یک " هدف " است نه یک " وسیله " و تنها افرادی می‌توانند از این منبع انرژی اجتماعی بهره‌گیری‌ نمایند که به اسلام به چشم " حقیقت " و " هدف " بنگرند نه به چشم " مصلحت " و " وسیله " . اسلام یک ابزار نیست که در مقتضیات قرن ١٦ مورد استفاده قرار گیرد و در مقتضیات قرن بیستم به تاریخ سپرده شود . اسلام صراط مستقیم انسانیت است . انسان متمدن به همان اندازه به آن‌ نیازمند است که انسان نیمه وحشی ، و به انسان پیشرفته همان اندازه نجات‌ و سعادت می‌بخشد که به انسان ابتدایی . آنکه به اسلام به چشم یک وسیله و یک مصلحت و بالأخره به چشم یک امر موقت می‌نگرد که در شرایط جهانی و اجتماعی خاص فقط به کار گرفته می‌شود ، اسلام را به درستی نشناخته است و با آن بیگانه است . پس بهتر آنکه آن را به همان کسانی وابگذاریم که به‌ آن به چشم حقیقت و هدف می‌نگرند نه به چشم مصلحت و وسیله ، آن را مطلق‌ می‌بینند نه نسبی . ثانیا اگر اسلام به عنوان یک وسیله و ابزار ، کار آمد باشد قطعا اسلام‌ راستین و اسلام واقعی است نه هر چه به نام اسلام قالب زده شود . چگونه‌ است که بهره‌گیری از هر ابزار و وسیله‌ای