دیگر زیر بنا قرار گرفته ، این محال است ، بلکه به معنی اینکه عامل جبری‌ زیر بنا تغییر شکل داده و به همین مناسبت رو بناها عوض شده است . در ص ٦٦ برهمان اساس توضیحاتی می‌دهد .
ادوار مارکس عبارت است از : . ١ دوره اشتراک اولیه که جامعه‌ برادروار با صید و شکار زندگی می‌کرد و مالکیت فردی در کار نبود ، ٢.
دوره بردگی و تقسیم به خواجه و بنده که مالکیت بر انسانها نیز تعمیم‌ می‌یابد ، . ٣ دوره سرواژی که برده تبدیل می‌شود به سرو که وابسته به زمین‌ است نه مملوک ، . ٤ دوره فئودالیته یا تیولداری و ملوک الطوایفی که‌ نظام تولیدی ، کشاورزی و زمینداری است . در دوره سوم همین بود با این‌ تفاوت که مالک ، خان و حکومت هم هست [١] و دارای امتیازات ذاتی و نجابت خانوادگی . . ٥ دوره بورژوازی که بر اساس کسب و تجارت و صناعت‌ دستی و مبادله پول است . در این دوره طبقه کاسب و صنعتگر به عنوان طبقه‌ وسط میان خان و دهقان رشد می‌کند و تدریجا جای خان را پر می‌کند و منتهی به‌ لیبرالیسم و دموکراسی می‌شود . . ٦ دوره رشد بورژوازی و صنعت . در این‌ دوره دکان ، سوپر و حجره ، کمپانی و کارگاه کوچک ، کارخانه صنعتی و صرافی ، بانک و کاروانسرا ، بورس و تاجر ، سرمایه‌دار می‌شود و به جای‌ مبادله پول ، چک و سفته و سهم و اعتبار قرار می‌گیرد . . . در عوض‌ دهقانان از مزارع و کارگران از بازارها و کارگاهها و دکانها به کارخانه‌ها و قطبهای معین تولید صنعتی جلب می‌شود و در آنجا هر روز فشرده‌تر و نیرومندتر می‌گردند ، و چون وسیله تولید و ابزار کار هم که دیگر بیل و کلنگ و اره و تیشه و گاو و الاغ و خیش نیست ، ماشین است و یکسره در اختیار سرمایه دار است ، کارگر با

[١] یعنی معنی " مالک " سائس هم هست ، و لهذا می‌گویند دوره ملوک‌ الطوایفی .