معترك الاقران في اعجاز القران
(١)
٢ ص
(٢)
٣ ص
(٣)
٣ ص
(٤)
٩ ص
(٥)
١٠ ص
(٦)
١١ ص
(٧)
١٤ ص
(٨)
١٦ ص
(٩)
٢١ ص
(١٠)
٢٥ ص
(١١)
٢٦ ص
(١٢)
٣٠ ص
(١٣)
٣٧ ص
(١٤)
٤٢ ص
(١٥)
٤٢ ص
(١٦)
٤٤ ص
(١٧)
٤٦ ص
(١٨)
٤٧ ص
(١٩)
٤٨ ص
(٢٠)
٥٢ ص
(٢١)
٥٥ ص
(٢٢)
٥٦ ص
(٢٣)
٦٠ ص
(٢٤)
٦١ ص
(٢٥)
٦٦ ص
(٢٦)
٦٨ ص
(٢٧)
٦٨ ص
(٢٨)
٧٤ ص
(٢٩)
٧٦ ص
(٣٠)
٨٠ ص
(٣١)
٨١ ص
(٣٢)
٨٣ ص
(٣٣)
٨٩ ص
(٣٤)
٩٠ ص
(٣٥)
٩٢ ص
(٣٦)
٩٣ ص
(٣٧)
٩٤ ص
(٣٨)
٩٦ ص
(٣٩)
٩٨ ص
(٤٠)
١٠٠ ص
(٤١)
١٠٢ ص
(٤٢)
١٠٣ ص
(٤٣)
١٠٤ ص
(٤٤)
١٠٦ ص
(٤٥)
١٠٧ ص
(٤٦)
١٠٨ ص
(٤٧)
١٠٩ ص
(٤٨)
١١٠ ص
(٤٩)
١١٣ ص
(٥٠)
١١٤ ص
(٥١)
١١٥ ص
(٥٢)
١١٦ ص
(٥٣)
١١٧ ص
(٥٤)
١١٧ ص
(٥٥)
١١٨ ص
(٥٦)
١٢٢ ص
(٥٧)
١٢٣ ص
(٥٨)
١٢٦ ص
(٥٩)
١٢٦ ص
(٦٠)
١٣٠ ص
(٦١)
١٣٠ ص
(٦٢)
١٣١ ص
(٦٣)
١٣٣ ص
(٦٤)
١٣٣ ص
(٦٥)
١٣٤ ص
(٦٦)
١٣٥ ص
(٦٧)
١٣٥ ص
(٦٨)
١٣٦ ص
(٦٩)
١٣٧ ص
(٧٠)
١٣٨ ص
(٧١)
١٣٨ ص
(٧٢)
١٣٨ ص
(٧٣)
١٣٩ ص
(٧٤)
١٣٩ ص
(٧٥)
١٤٠ ص
(٧٦)
١٤١ ص
(٧٧)
١٤٤ ص
(٧٨)
١٤٦ ص
(٧٩)
١٥٥ ص
(٨٠)
١٥٦ ص
(٨١)
١٥٧ ص
(٨٢)
١٦٣ ص
(٨٣)
١٦٤ ص
(٨٤)
١٦٧ ص
(٨٥)
١٧٠ ص
(٨٦)
١٧١ ص
(٨٧)
١٧٤ ص
(٨٨)
١٧٨ ص
(٨٩)
١٨٠ ص
(٩٠)
١٨١ ص
(٩١)
١٨٣ ص
(٩٢)
١٨٣ ص
(٩٣)
١٨٤ ص
(٩٤)
١٨٤ ص
(٩٥)
١٩٢ ص
(٩٦)
٢٠٤ ص
(٩٧)
٢٠٥ ص
(٩٨)
٢٠٧ ص
(٩٩)
٢٠٨ ص
(١٠٠)
٢٠٨ ص
(١٠١)
٢٠٩ ص
(١٠٢)
٢١٠ ص
(١٠٣)
٢١١ ص
(١٠٤)
٢١٢ ص
(١٠٥)
٢١٩ ص
(١٠٦)
٢٢٣ ص
(١٠٧)
٢٢٤ ص
(١٠٨)
٢٢٥ ص
(١٠٩)
٢٢٦ ص
(١١٠)
٢٢٦ ص
(١١١)
٢٢٧ ص
(١١٢)
٢٣١ ص
(١١٣)
٢٣١ ص
(١١٤)
٢٣٢ ص
(١١٥)
٢٣٤ ص
(١١٦)
٢٣٦ ص
(١١٧)
٢٣٧ ص
(١١٨)
٢٤١ ص
(١١٩)
٢٤١ ص
(١٢٠)
٢٤١ ص
(١٢١)
٢٤٢ ص
(١٢٢)
٢٤٣ ص
(١٢٣)
٢٤٧ ص
(١٢٤)
٢٤٨ ص
(١٢٥)
٢٤٨ ص
(١٢٦)
٢٤٩ ص
(١٢٧)
٢٤٩ ص
(١٢٨)
٢٥٠ ص
(١٢٩)
٢٥٢ ص
(١٣٠)
٢٥٢ ص
(١٣١)
٢٥٢ ص
(١٣٢)
٢٥٢ ص
(١٣٣)
٢٥٢ ص
(١٣٤)
٢٥٣ ص
(١٣٥)
٢٥٣ ص
(١٣٦)
٢٥٣ ص
(١٣٧)
٢٥٣ ص
(١٣٨)
٢٥٤ ص
(١٣٩)
٢٥٤ ص
(١٤٠)
٢٥٤ ص
(١٤١)
٢٥٨ ص
(١٤٢)
٢٥٨ ص
(١٤٣)
٢٦٠ ص
(١٤٤)
٢٦٣ ص
(١٤٥)
٢٦٣ ص
(١٤٦)
٢٦٥ ص
(١٤٧)
٢٦٦ ص
(١٤٨)
٢٦٧ ص
(١٤٩)
٢٦٧ ص
(١٥٠)
٢٦٨ ص
(١٥١)
٢٦٩ ص
(١٥٢)
٢٧٢ ص
(١٥٣)
٢٧٥ ص
(١٥٤)
٢٧٩ ص
(١٥٥)
٢٨٠ ص
(١٥٦)
٢٨٢ ص
(١٥٧)
٢٨٧ ص
(١٥٨)
٢٨٨ ص
(١٥٩)
٢٨٩ ص
(١٦٠)
٢٩٧ ص
(١٦١)
٢٩٨ ص
(١٦٢)
٢٩٩ ص
(١٦٣)
٣٠٠ ص
(١٦٤)
٣٠١ ص
(١٦٥)
٣٠٦ ص
(١٦٦)
٣٠٨ ص
(١٦٧)
٣٠٩ ص
(١٦٨)
٣١١ ص
(١٦٩)
٣١٣ ص
(١٧٠)
٣١٥ ص
(١٧١)
٣١٥ ص
(١٧٢)
٣١٩ ص
(١٧٣)
٣٢٢ ص
(١٧٤)
٣٢٣ ص
(١٧٥)
٣٢٣ ص
(١٧٦)
٣٢٥ ص
(١٧٧)
٣٢٥ ص
(١٧٨)
٣٢٦ ص
(١٧٩)
٣٢٧ ص
(١٨٠)
٣٣١ ص
(١٨١)
٣٣٣ ص
(١٨٢)
٣٤٠ ص
(١٨٣)
٣٤١ ص
(١٨٤)
٣٤٦ ص
(١٨٥)
٣٤٨ ص
(١٨٦)
٣٤٩ ص
(١٨٧)
٣٥٦ ص
(١٨٨)
٣٥٨ ص
(١٨٩)
٣٦١ ص
(١٩٠)
٣٦١ ص
(١٩١)
٣٦٤ ص
(١٩٢)
٣٦٥ ص
(١٩٣)
٣٦٥ ص
(١٩٤)
٣٦٨ ص
(١٩٥)
٣٦٨ ص
(١٩٦)
٣٦٨ ص
(١٩٧)
٣٦٩ ص
(١٩٨)
٣٧١ ص
(١٩٩)
٣٧٢ ص
(٢٠٠)
٣٧٤ ص
(٢٠١)
٣٧٦ ص
(٢٠٢)
٣٧٧ ص
(٢٠٣)
٣٧٨ ص
(٢٠٤)
٣٨١ ص
(٢٠٥)
٣٨٢ ص
(٢٠٦)
٣٨٢ ص
(٢٠٧)
٣٨٧ ص
(٢٠٨)
٣٨٩ ص
(٢٠٩)
٣٩٤ ص
(٢١٠)
٣٩٦ ص
(٢١١)
٣٩٨ ص
(٢١٢)
٤٠٠ ص
(٢١٣)
٤٠٢ ص
(٢١٤)
٤١٢ ص
(٢١٥)
٤١٣ ص
(٢١٦)
٤١٤ ص
(٢١٧)
٤١٨ ص
(٢١٨)
٤١٩ ص
(٢١٩)
٤٢١ ص
(٢٢٠)
٤٢٤ ص
(٢٢١)
٤٢٤ ص
(٢٢٢)
٤٢٦ ص
(٢٢٣)
٤٢٧ ص
(٢٢٤)
٤٣٠ ص
(٢٢٥)
٤٣١ ص
(٢٢٦)
٤٣١ ص
(٢٢٧)
٤٣٤ ص
(٢٢٨)
٤٣٥ ص
(٢٢٩)
٤٣٥ ص
(٢٣٠)
٤٣٦ ص
(٢٣١)
٤٣٩ ص
(٢٣٢)
٤٤١ ص
(٢٣٣)
٤٤٢ ص
(٢٣٤)
٤٤٢ ص
(٢٣٥)
٤٤٣ ص
(٢٣٦)
٤٤٦ ص
(٢٣٧)
٤٤٩ ص
(٢٣٨)
٤٤٩ ص
(٢٣٩)
٤٥١ ص
(٢٤٠)
٤٥٢ ص
(٢٤١)
٤٦٠ ص
(٢٤٢)
٤٦٣ ص
(٢٤٣)
٤٦٣ ص
(٢٤٤)
٤٦٣ ص
(٢٤٥)
٤٦٥ ص
(٢٤٦)
٤٦٦ ص
(٢٤٧)
٤٦٧ ص
(٢٤٨)
٤٦٨ ص
(٢٤٩)
٤٦٨ ص
(٢٥٠)
٤٦٨ ص
(٢٥١)
٤٦٩ ص
(٢٥٢)
٤٧٠ ص
(٢٥٣)
٤٧٢ ص
(٢٥٤)
٤٧٦ ص
(٢٥٥)
٤٧٦ ص
(٢٥٦)
٤٧٨ ص
(٢٥٧)
٤٨٠ ص
(٢٥٨)
٤٨٢ ص
(٢٥٩)
٤٨٣ ص
(٢٦٠)
٤٨٤ ص
(٢٦١)
٤٨٤ ص
(٢٦٢)
٤٨٥ ص
(٢٦٣)
٤٨٩ ص
(٢٦٤)
٤٨٩ ص
(٢٦٥)
٤٩١ ص
(٢٦٦)
٤٩٢ ص
(٢٦٧)
٤٩٣ ص
(٢٦٨)
٤٩٤ ص
(٢٦٩)
٤٩٤ ص
(٢٧٠)
٤٩٥ ص
(٢٧١)
٤٩٧ ص
(٢٧٢)
٤٩٧ ص
(٢٧٣)
٤٩٩ ص
(٢٧٤)
٤٩٩ ص
(٢٧٥)
٤٩٩ ص
(٢٧٦)
٥٠٠ ص
(٢٧٧)
٥٠٠ ص
(٢٧٨)
٥٠١ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص

معترك الاقران في اعجاز القران - السيوطي، جلال الدين - الصفحة ٨٢

(فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ (٨٨) فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ (٨٩) :
يعني أن قوم إبراهيم طلبوا منه أنْ يَخْرج معهم إلى عيد لهم، وأراد الامتناعَ من ذلك، فنظر في النجوم لأنهم كانوا منَجِّمين، وقال لهم: إني سقيم، أي فيما يستقبل، لأن كلَّ إنسان لا بد له أنْ يمرض، أو أراد أنه سقيم النفْسِ مِنْ كفرهم وتكذيبهم له، وهذا التأويل أولى.
وقيل: إنه كانت تأخذه الْحمَّى في وقت معلوم، فنظر في وقتِ أخْذِها له، واعتذر عن الخروج معهم لذلك.
وقيل: نظر وفكر فيما يكون من أمره معهم، لأنه أراد كسر أصنامهم، فقال: إني سقيم.
والنجوم على هذا ما يَنْجم مِنْ حاله معهم، وليست نجوم السماء، وهذا بعيد.
(فما ظَنُّكم بربِّ العالمين) :
المعنى أي شيء تظنون برب العالمين أن يعاقبكم وقد عبدتم غيره، أو أي شيء تظنون أنه هو حتى عبدْتم غيره، كما تقول: ما ظنّك بفلان إذا قصدت تعظيمه، فالقصد على المعنى الأول تهديد، وعلى الثاني تعظيم للَه وتوبيخ لهم.
(فَتَوَلَّوْا عَنْهُ مُدْبِرِينَ (٩٠) فَرَاغَ إِلَى آلِهَتِهِمْ فَقَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ (٩١) .
لما قال لهم: إني سقيم - خافوا أن يكون طاعوناً، فخافوا منه.
وتباعدوا خَوْفاً مِن عَدْواه، فمال إلى آلهتهم، وقال هذا القولَ على وجه الاستهزاء بالذين يعبدونها، وقد قدمنا فائدة إدخال الفاء في هذه الآية.
(فجعلناهم الأسْفَلين) :
يعني قوم النمرود، وذلك أنه قال له: يا إبراهيم، إن كان ربّك ملكاً فليحارِبْني بعسكره، وليأخذ الملك مني.
فقال إبراهيم: إلهي، إن نمرود ركب مع جنوده، فأرْسِلْ إليه جنْداً من أضعف خَلْقك، وهي البعوض، لأنها إذا شبعت تموت وسائر الحيوان إذا شبع يَحْيَا، فأوحى الله إليه: يا إبراهيم، لو لم تسأل جند البعوض لأرْسلتُ عليهم جنْداً ما لَوْ جمعت منه لم يكن مثل ما أهلكتهم به [١] .
قال تعالى: (وما يعلم جنودَ ربِّك إلا هو) .
فركب نمرود - لعنه الله - في سبعمائة ألف فارس مقَنّع ومدَرع، وخرج إلى الخلاء يطلب المبارَزة، فأرسل الله جنْدَ البعوض، وقال لهم:


[١] كلام فيه نظر، فظاهره طلب جند معين من الله تعالى وفيه شيء من التحكم وهو مخالف لما هو معلوم من أدب الأنبياء مع الله تعالى.