غايه المريد في علم التجويد
(١)
٥ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٧ ص
(٤)
٩ ص
(٥)
٩ ص
(٦)
٩ ص
(٧)
١١ ص
(٨)
١١ ص
(٩)
١٣ ص
(١٠)
١٤ ص
(١١)
١٥ ص
(١٢)
١٨ ص
(١٣)
١٩ ص
(١٤)
٢١ ص
(١٥)
٢٢ ص
(١٦)
٢٢ ص
(١٧)
٢٣ ص
(١٨)
٢٤ ص
(١٩)
٢٥ ص
(٢٠)
٢٨ ص
(٢١)
٢٨ ص
(٢٢)
٢٩ ص
(٢٣)
٣٠ ص
(٢٤)
٣٠ ص
(٢٥)
٣٢ ص
(٢٦)
٣٣ ص
(٢٧)
٣٣ ص
(٢٨)
٣٤ ص
(٢٩)
٣٥ ص
(٣٠)
٣٥ ص
(٣١)
٣٥ ص
(٣٢)
٣٥ ص
(٣٣)
٣٥ ص
(٣٤)
٣٩ ص
(٣٥)
٣٩ ص
(٣٦)
٤١ ص
(٣٧)
٤٣ ص
(٣٨)
٤٤ ص
(٣٩)
٤٤ ص
(٤٠)
٤٦ ص
(٤١)
٤٧ ص
(٤٢)
٤٧ ص
(٤٣)
٤٨ ص
(٤٤)
٤٩ ص
(٤٥)
٥٠ ص
(٤٦)
٥١ ص
(٤٧)
٥١ ص
(٤٨)
٥٣ ص
(٤٩)
٥٤ ص
(٥٠)
٥٤ ص
(٥١)
٥٦ ص
(٥٢)
٥٧ ص
(٥٣)
٥٧ ص
(٥٤)
٦٢ ص
(٥٥)
٦٣ ص
(٥٦)
٦٣ ص
(٥٧)
٦٥ ص
(٥٨)
٦٦ ص
(٥٩)
٦٦ ص
(٦٠)
٧٠ ص
(٦١)
٧١ ص
(٦٢)
٧١ ص
(٦٣)
٧١ ص
(٦٤)
٧٣ ص
(٦٥)
٧٤ ص
(٦٦)
٧٤ ص
(٦٧)
٧٤ ص
(٦٨)
٧٦ ص
(٦٩)
٧٧ ص
(٧٠)
٨١ ص
(٧١)
٨٢ ص
(٧٢)
٨٢ ص
(٧٣)
٨٢ ص
(٧٤)
٨٦ ص
(٧٥)
٨٧ ص
(٧٦)
٨٨ ص
(٧٧)
٨٨ ص
(٧٨)
٨٩ ص
(٧٩)
٩١ ص
(٨٠)
٩١ ص
(٨١)
٩٣ ص
(٨٢)
٩٥ ص
(٨٣)
٩٦ ص
(٨٤)
٩٨ ص
(٨٥)
١٠١ ص
(٨٦)
١٠٣ ص
(٨٧)
١٠٦ ص
(٨٨)
١٠٦ ص
(٨٩)
١٠٧ ص
(٩٠)
١٠٨ ص
(٩١)
١٠٩ ص
(٩٢)
١١٠ ص
(٩٣)
١١٢ ص
(٩٤)
١١٣ ص
(٩٥)
١١٣ ص
(٩٦)
١١٣ ص
(٩٧)
١١٣ ص
(٩٨)
١١٤ ص
(٩٩)
١١٥ ص
(١٠٠)
١١٦ ص
(١٠١)
١١٧ ص
(١٠٢)
١٢٢ ص
(١٠٣)
١٢٤ ص
(١٠٤)
١٢٤ ص
(١٠٥)
١٢٤ ص
(١٠٦)
١٢٥ ص
(١٠٧)
١٢٦ ص
(١٠٨)
١٢٦ ص
(١٠٩)
١٢٧ ص
(١١٠)
١٢٨ ص
(١١١)
١٢٨ ص
(١١٢)
١٣٠ ص
(١١٣)
١٣٠ ص
(١١٤)
١٣١ ص
(١١٥)
١٣٤ ص
(١١٦)
١٣٥ ص
(١١٧)
١٣٦ ص
(١١٨)
١٣٧ ص
(١١٩)
١٣٧ ص
(١٢٠)
١٣٩ ص
(١٢١)
١٤٤ ص
(١٢٢)
١٥٢ ص
(١٢٣)
١٥٣ ص
(١٢٤)
١٥٥ ص
(١٢٥)
١٥٦ ص
(١٢٦)
١٥٧ ص
(١٢٧)
١٥٧ ص
(١٢٨)
١٥٧ ص
(١٢٩)
١٥٨ ص
(١٣٠)
١٥٨ ص
(١٣١)
١٦٨ ص
(١٣٢)
١٧٠ ص
(١٣٣)
١٧١ ص
(١٣٤)
١٧١ ص
(١٣٥)
١٧١ ص
(١٣٦)
١٧٤ ص
(١٣٧)
١٧٦ ص
(١٣٨)
١٧٨ ص
(١٣٩)
١٨٠ ص
(١٤٠)
١٨١ ص
(١٤١)
١٨١ ص
(١٤٢)
١٨١ ص
(١٤٣)
١٨٩ ص
(١٤٤)
١٩٠ ص
(١٤٥)
١٩٥ ص
(١٤٦)
١٩٦ ص
(١٤٧)
١٩٦ ص
(١٤٨)
١٩٨ ص
(١٤٩)
٢٠١ ص
(١٥٠)
٢١١ ص
(١٥١)
٢١٤ ص
(١٥٢)
٢١٦ ص
(١٥٣)
٢١٦ ص
(١٥٤)
٢١٩ ص
(١٥٥)
٢٢٠ ص
(١٥٦)
٢٢٠ ص
(١٥٧)
٢٢٢ ص
(١٥٨)
٢٢٢ ص
(١٥٩)
٢٢٣ ص
(١٦٠)
٢٣٣ ص
(١٦١)
٢٣٣ ص
(١٦٢)
٢٣٤ ص
(١٦٣)
٢٣٤ ص
(١٦٤)
٢٣٦ ص
(١٦٥)
٢٣٦ ص
(١٦٦)
٢٣٨ ص
(١٦٧)
٢٣٩ ص
(١٦٨)
٢٣٩ ص
(١٦٩)
٢٤٠ ص
(١٧٠)
٢٤٢ ص
(١٧١)
٢٤٧ ص
(١٧٢)
٢٦٣ ص
(١٧٣)
٢٦٥ ص
(١٧٤)
٢٦٥ ص
(١٧٥)
٢٦٥ ص
(١٧٦)
٢٧٢ ص
(١٧٧)
٢٧٤ ص
(١٧٨)
٢٧٨ ص
(١٧٩)
٢٧٩ ص
(١٨٠)
٢٧٩ ص
(١٨١)
٢٧٩ ص
(١٨٢)
٢٨٢ ص
(١٨٣)
٢٨٤ ص
(١٨٤)
٢٨٥ ص
(١٨٥)
٢٨٦ ص
(١٨٦)
٢٨٧ ص
(١٨٧)
٢٨٩ ص
(١٨٨)
٢٩٠ ص
(١٨٩)
٢٩٥ ص
(١٩٠)
٢٩٦ ص
(١٩١)
٢٩٨ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص

غايه المريد في علم التجويد - عطية قابل نصر - الصفحة ٩٦

والجواز: خاص بالمد المنفصل، والمد العارض للسكون، والمد البدل.
واللُّزوم: خاص بالمد اللازم فقط.
وإنما كان المتصل واجبًا؛ لوجوب مدِّه زيادة عن المد الطبيعي اتفاقًا عند جميع القراء، وكان المنفصل والعارض للسكون والبدل حكم كل منها الجواز وذلك لجواز مدها وقصرها، وكان اللازم لازمًا للزوم مده حالة واحدة وهو ست حركات كما سيأتي.
وفيما يلي الكلام على كل نوع من هذه الأنواع الخمسة منفردًا.

المدُّ المتَّصلُ:
تعريفُهُ: هو أن يقع بعد حرف المد هَمْزٌ متصل به في كلمة واحدة.
أمثلتُهُ: مثال الألف: {جَاءَ} [١]، مثال الواو: {قُرُوءٍ} [٢]، مثال الياء {هَنِيئًا} [٣].
حكمُهُ: وجوب مده زيادة على مقدار المد الطبيعي اتفاقًا، ولقد حكى الإمام ابن الجزري في النَّشر قوله: "تتبعت قصر المتصل فلم أجده في قراءة صحيحية ولا شاذة" ثم يقول: "بل رأيت النص بمدِّه" وذكر حديث ابن مسعود حينما كان يُقرئ رجلا فقرأ الرجل: {إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ} [٤] مرسلة -أي مقصورة- فقال ابن مسعود: ما هكذا أقرأنيها رسول الله -صلى الله عليه وآله وسلم- فقال: كيف أقرأكها يا أبا عبد الرحمن؟ فقال: أقرأنيها {إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ} فمدَّها ثم قال ابن الجزري: هذا حديث جليل حجة ونص في هذا الباب، رجال إسناده ثقات[٥].


[١] سورة النصر: ١.
[٢] سورة البقرة: ٢٢٨.
[٣] سورة النساء: ٤.
[٤] سورة التوبة: ٦٠.
[٥] انظر: كتاب "النشر" للإمام ابن الجزري بتحقيق الدكتور: محمد سالم محيسن، "ج: ١، ص٤٢٤" ولقد سبق تخريج هذا الحديث ص٣٧.