الاعجاز البياني للقران ومسائل ابن الازرق
(١)
٧ ص
(٢)
١١ ص
(٣)
٣٧ ص
(٤)
٣٩ ص
(٥)
٥٩ ص
(٦)
٧٩ ص
(٧)
٩٩ ص
(٨)
١٣٧ ص
(٩)
١٣٩ ص
(١٠)
٢٠٩ ص
(١١)
٢٣٩ ص
(١٢)
٢٨٧ ص
(١٣)
٢٨٩ ص
(١٤)
٣٠٩ ص
(١٥)
٣١٠ ص
(١٦)
٣١١ ص
(١٧)
٣١٣ ص
(١٨)
٣١٤ ص
(١٩)
٣١٥ ص
(٢٠)
٣١٦ ص
(٢١)
٣١٧ ص
(٢٢)
٣١٩ ص
(٢٣)
٣٢٠ ص
(٢٤)
٣٢٣ ص
(٢٥)
٣٢٤ ص
(٢٦)
٣٢٦ ص
(٢٧)
٣٣٠ ص
(٢٨)
٣٣١ ص
(٢٩)
٣٣٤ ص
(٣٠)
٣٣٥ ص
(٣١)
٣٣٧ ص
(٣٢)
٣٣٩ ص
(٣٣)
٣٤٢ ص
(٣٤)
٣٤٤ ص
(٣٥)
٣٤٥ ص
(٣٦)
٣٤٧ ص
(٣٧)
٣٤٨ ص
(٣٨)
٣٥٠ ص
(٣٩)
٣٥١ ص
(٤٠)
٣٥٢ ص
(٤١)
٣٥٣ ص
(٤٢)
٣٥٥ ص
(٤٣)
٣٥٦ ص
(٤٤)
٣٥٧ ص
(٤٥)
٣٥٩ ص
(٤٦)
٣٦٢ ص
(٤٧)
٣٦٧ ص
(٤٨)
٣٦٨ ص
(٤٩)
٣٧٠ ص
(٥٠)
٣٧٢ ص
(٥١)
٣٧٤ ص
(٥٢)
٣٧٥ ص
(٥٣)
٣٧٧ ص
(٥٤)
٣٧٩ ص
(٥٥)
٣٨٠ ص
(٥٦)
٣٨٢ ص
(٥٧)
٣٨٣ ص
(٥٨)
٣٨٦ ص
(٥٩)
٣٨٧ ص
(٦٠)
٣٨٩ ص
(٦١)
٣٩١ ص
(٦٢)
٣٩٢ ص
(٦٣)
٣٩٣ ص
(٦٤)
٣٩٥ ص
(٦٥)
٣٩٦ ص
(٦٦)
٣٩٩ ص
(٦٧)
٤٠١ ص
(٦٨)
٤٠٤ ص
(٦٩)
٤٠٦ ص
(٧٠)
٤٠٩ ص
(٧١)
٤١٠ ص
(٧٢)
٤١١ ص
(٧٣)
٤١٣ ص
(٧٤)
٤١٥ ص
(٧٥)
٤١٦ ص
(٧٦)
٤١٩ ص
(٧٧)
٤٢١ ص
(٧٨)
٤٢٢ ص
(٧٩)
٤٢٣ ص
(٨٠)
٤٢٤ ص
(٨١)
٤٢٥ ص
(٨٢)
٤٢٧ ص
(٨٣)
٤٢٨ ص
(٨٤)
٤٢٩ ص
(٨٥)
٤٣١ ص
(٨٦)
٤٣٢ ص
(٨٧)
٤٣٤ ص
(٨٨)
٤٣٦ ص
(٨٩)
٤٣٧ ص
(٩٠)
٤٤٠ ص
(٩١)
٤٤١ ص
(٩٢)
٤٤٤ ص
(٩٣)
٤٤٥ ص
(٩٤)
٤٤٧ ص
(٩٥)
٤٤٨ ص
(٩٦)
٤٥٠ ص
(٩٧)
٤٥٣ ص
(٩٨)
٤٥٥ ص
(٩٩)
٤٥٦ ص
(١٠٠)
٤٥٨ ص
(١٠١)
٤٦٠ ص
(١٠٢)
٤٦٢ ص
(١٠٣)
٤٦٤ ص
(١٠٤)
٤٦٥ ص
(١٠٥)
٤٦٦ ص
(١٠٦)
٤٦٧ ص
(١٠٧)
٤٦٨ ص
(١٠٨)
٤٦٩ ص
(١٠٩)
٤٧٢ ص
(١١٠)
٤٧٥ ص
(١١١)
٤٧٧ ص
(١١٢)
٤٧٨ ص
(١١٣)
٤٧٩ ص
(١١٤)
٤٨٠ ص
(١١٥)
٤٨٣ ص
(١١٦)
٤٨٦ ص
(١١٧)
٤٨٨ ص
(١١٨)
٤٨٩ ص
(١١٩)
٤٩٠ ص
(١٢٠)
٤٩٤ ص
(١٢١)
٤٩٦ ص
(١٢٢)
٤٩٧ ص
(١٢٣)
٤٩٩ ص
(١٢٤)
٥٠١ ص
(١٢٥)
٥٠٢ ص
(١٢٦)
٥٠٣ ص
(١٢٧)
٥٠٥ ص
(١٢٨)
٥٠٧ ص
(١٢٩)
٥٠٩ ص
(١٣٠)
٥١٠ ص
(١٣١)
٥١١ ص
(١٣٢)
٥١٢ ص
(١٣٣)
٥١٤ ص
(١٣٤)
٥١٥ ص
(١٣٥)
٥١٧ ص
(١٣٦)
٥١٨ ص
(١٣٧)
٥١٩ ص
(١٣٨)
٥٢١ ص
(١٣٩)
٥٢٢ ص
(١٤٠)
٥٢٣ ص
(١٤١)
٥٢٥ ص
(١٤٢)
٥٢٨ ص
(١٤٣)
٥٢٩ ص
(١٤٤)
٥٣٠ ص
(١٤٥)
٥٣٢ ص
(١٤٦)
٥٣٢ ص
(١٤٧)
٥٣٥ ص
(١٤٨)
٥٣٦ ص
(١٤٩)
٥٣٧ ص
(١٥٠)
٥٣٩ ص
(١٥١)
٥٤٠ ص
(١٥٢)
٥٤١ ص
(١٥٣)
٥٤٢ ص
(١٥٤)
٥٤٣ ص
(١٥٥)
٥٤٤ ص
(١٥٦)
٥٤٥ ص
(١٥٧)
٥٤٦ ص
(١٥٨)
٥٤٧ ص
(١٥٩)
٥٤٩ ص
(١٦٠)
٥٥١ ص
(١٦١)
٥٥٢ ص
(١٦٢)
٥٥٤ ص
(١٦٣)
٥٥٦ ص
(١٦٤)
٥٥٨ ص
(١٦٥)
٥٦٠ ص
(١٦٦)
٥٦١ ص
(١٦٧)
٥٦٢ ص
(١٦٨)
٥٦٥ ص
(١٦٩)
٥٦٦ ص
(١٧٠)
٥٦٧ ص
(١٧١)
٥٦٨ ص
(١٧٢)
٥٦٩ ص
(١٧٣)
٥٧١ ص
(١٧٤)
٥٧٣ ص
(١٧٥)
٥٧٤ ص
(١٧٦)
٥٧٧ ص
(١٧٧)
٥٨٠ ص
(١٧٨)
٥٨١ ص
(١٧٩)
٥٨٤ ص
(١٨٠)
٥٨٦ ص
(١٨١)
٥٨٧ ص
(١٨٢)
٥٨٩ ص
(١٨٣)
٥٩١ ص
(١٨٤)
٥٩٣ ص
(١٨٥)
٥٩٥ ص
(١٨٦)
٥٩٧ ص
(١٨٧)
٦٠١ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص
٥٩٤ ص
٥٩٥ ص
٥٩٦ ص
٥٩٧ ص
٥٩٨ ص
٥٩٩ ص
٦٠٠ ص
٦٠١ ص
٦٠٢ ص
٦٠٣ ص

الاعجاز البياني للقران ومسائل ابن الازرق - بنت الشاطئ، عائشة - الصفحة ٨٥

فكان التحدي يجب أن يقع بذلك المنع لا بالقرآن. حتى لو لم ينزل الله تعالى القرآن ولم يظهر أصلاً، وجعل دليل نبوته امتناع الكلام عليهم على الوجه الذي اعتادوه، لكان وجه الإعجاز يختلف. وهذا مما نعلم بطلانه باضطرار، لأنه عليه الصلاة والسلام تحدى بالقرآن وجعله العمدة في هذا الباب. على أن ذلك، لو صح، لم يقدح في صحة نبوته، لأنه كان يكون بمنزلة أن يقول - صلى الله عليه وسلم -: دلالة نبوتي أني أريد المشي في جهة فيتأتى لي على العادة، وتريدون المشي فيتعذر عليكم.. فإذا وُجد الأمر كذلك دل على نبوته، لكون هذا المنع على هذا الوجه ناقضاً للعادة.
وإن أراد الوجه التالي مما قدمناه - أي أن المنع مستمر - فهو الذي يعُول عليه. أنا نعلم أن للقرآن المزية في الفصاحة من حيث يحتاج إلى قدر من العلم لم تجر العادة بمثله أن يفعله تعالى فيهم. . .
"فأما إدعاء السائل أنه - صلى الله عليه وسلم - توافرت دواعيه وأتى بمثل القرآن، وانصرفت دواعيهم عن فعل مثله فلذلك لم يأتوا به، وأن وجه التحدي في ذلك وقوع الصرف فيهم عن مثله، فبعيد. لأنا نعلم باضطرار توافر دواعيهم إلى إبطال أمره والقدح في حاله، حتى لم يبق وجه في الدواعي إلا توافر فيهم، فكيف يصح مع ذلك إدعاء ما ذكرت؟
"فإن قلت: إن دواعيهم وإن توافرت فإنه تعالى صرفهم عن ذلك بجنس من الدواعي، فهذا يوجب إثبات ما لا يعقل من الدواعي. وإن قلت: إنه تعالى صرفهم بمنع، فهو الذي بَيَّنا فساده من قبل. وهذا الجملة تبطل قول من يتعلق في إعجاز القرآن بذكر الصرفة، لأنها إذا كُشفت فلابد من أن يراد بها بعض ما بينا فساده. ولا معتبر بالعبارات في هذا الباب وإنما المعتبر بالمعاني".
إلى هذا المدى، يمضي عبد الجبار المعتزلى في الرد على من يتعلق في إعجاز القرآن بالصرفة، وبيان وجه فساده إن اعتبر فيها بالألفاظ الموهمة احتمالَ