التفسير المنير للزحيلي
(١)
٥ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
٦ ص
(٥)
٨ ص
(٦)
٨ ص
(٧)
٨ ص
(٨)
٩ ص
(٩)
٩ ص
(١٠)
١١ ص
(١١)
١٣ ص
(١٢)
١٣ ص
(١٣)
١٤ ص
(١٤)
١٤ ص
(١٥)
١٥ ص
(١٦)
١٥ ص
(١٧)
١٥ ص
(١٨)
١٨ ص
(١٩)
١٩ ص
(٢٠)
١٩ ص
(٢١)
٢٠ ص
(٢٢)
٢٠ ص
(٢٣)
٢١ ص
(٢٤)
٢٢ ص
(٢٥)
٢٦ ص
(٢٦)
٢٨ ص
(٢٧)
٢٩ ص
(٢٨)
٢٩ ص
(٢٩)
٣١ ص
(٣٠)
٣١ ص
(٣١)
٣٥ ص
(٣٢)
٣٧ ص
(٣٣)
٣٧ ص
(٣٤)
٣٧ ص
(٣٥)
٣٧ ص
(٣٦)
٣٨ ص
(٣٧)
٣٨ ص
(٣٨)
٣٨ ص
(٣٩)
٣٨ ص
(٤٠)
٣٨ ص
(٤١)
٤٠ ص
(٤٢)
٤١ ص
(٤٣)
٤١ ص
(٤٤)
٤٢ ص
(٤٥)
٤٢ ص
(٤٦)
٤٢ ص
(٤٧)
٤٣ ص
(٤٨)
٤٤ ص
(٤٩)
٤٥ ص
(٥٠)
٤٦ ص
(٥١)
٤٧ ص
(٥٢)
٤٧ ص
(٥٣)
٤٩ ص
(٥٤)
٤٩ ص
(٥٥)
٥٦ ص
(٥٦)
٥٨ ص
(٥٧)
٥٨ ص
(٥٨)
٥٩ ص
(٥٩)
٥٩ ص
(٦٠)
٥٩ ص
(٦١)
٦٠ ص
(٦٢)
٦٣ ص
(٦٣)
٦٦ ص
(٦٤)
٦٦ ص
(٦٥)
٦٧ ص
(٦٦)
٦٧ ص
(٦٧)
٦٨ ص
(٦٨)
٦٨ ص
(٦٩)
٦٨ ص
(٧٠)
٧٥ ص
(٧١)
٧٩ ص
(٧٢)
٧٩ ص
(٧٣)
٧٩ ص
(٧٤)
٨٠ ص
(٧٥)
٨٢ ص
(٧٦)
٨٢ ص
(٧٧)
٨٣ ص
(٧٨)
٨٣ ص
(٧٩)
٨٣ ص
(٨٠)
٨٤ ص
(٨١)
٨٦ ص
(٨٢)
٨٧ ص
(٨٣)
٨٧ ص
(٨٤)
٨٨ ص
(٨٥)
٨٨ ص
(٨٦)
٨٨ ص
(٨٧)
٨٩ ص
(٨٨)
٨٩ ص
(٨٩)
٩٢ ص
(٩٠)
٩٦ ص
(٩١)
٩٦ ص
(٩٢)
٩٧ ص
(٩٣)
٩٧ ص
(٩٤)
٩٨ ص
(٩٥)
١٠١ ص
(٩٦)
١٠٤ ص
(٩٧)
١٠٤ ص
(٩٨)
١٠٤ ص
(٩٩)
١٠٥ ص
(١٠٠)
١٠٥ ص
(١٠١)
١٠٦ ص
(١٠٢)
١٠٩ ص
(١٠٣)
١١٠ ص
(١٠٤)
١١١ ص
(١٠٥)
١١١ ص
(١٠٦)
١١١ ص
(١٠٧)
١١٢ ص
(١٠٨)
١١٢ ص
(١٠٩)
١١٦ ص
(١١٠)
١١٨ ص
(١١١)
١١٩ ص
(١١٢)
١١٩ ص
(١١٣)
١١٩ ص
(١١٤)
١١٩ ص
(١١٥)
١٢٠ ص
(١١٦)
١٢٣ ص
(١١٧)
١٢٤ ص
(١١٨)
١٢٤ ص
(١١٩)
١٢٤ ص
(١٢٠)
١٢٥ ص
(١٢١)
١٢٦ ص
(١٢٢)
١٢٧ ص
(١٢٣)
١٢٧ ص
(١٢٤)
١٢٨ ص
(١٢٥)
١٢٨ ص
(١٢٦)
١٢٩ ص
(١٢٧)
١٣٠ ص
(١٢٨)
١٣١ ص
(١٢٩)
١٣٥ ص
(١٣٠)
١٣٧ ص
(١٣١)
١٣٧ ص
(١٣٢)
١٣٨ ص
(١٣٣)
١٣٨ ص
(١٣٤)
١٤٠ ص
(١٣٥)
١٤١ ص
(١٣٦)
١٤٧ ص
(١٣٧)
١٤٩ ص
(١٣٨)
١٥٠ ص
(١٣٩)
١٥١ ص
(١٤٠)
١٥١ ص
(١٤١)
١٥٣ ص
(١٤٢)
١٥٣ ص
(١٤٣)
١٥٩ ص
(١٤٤)
١٦٣ ص
(١٤٥)
١٦٣ ص
(١٤٦)
١٦٣ ص
(١٤٧)
١٦٣ ص
(١٤٨)
١٦٤ ص
(١٤٩)
١٦٥ ص
(١٥٠)
١٦٦ ص
(١٥١)
١٦٦ ص
(١٥٢)
١٦٧ ص
(١٥٣)
١٦٧ ص
(١٥٤)
١٦٨ ص
(١٥٥)
١٦٨ ص
(١٥٦)
١٧٤ ص
(١٥٧)
١٧٦ ص
(١٥٨)
١٧٧ ص
(١٥٩)
١٧٧ ص
(١٦٠)
١٧٨ ص
(١٦١)
١٧٨ ص
(١٦٢)
١٧٩ ص
(١٦٣)
١٨٢ ص
(١٦٤)
١٨٤ ص
(١٦٥)
١٨٤ ص
(١٦٦)
١٨٥ ص
(١٦٧)
١٨٥ ص
(١٦٨)
١٨٦ ص
(١٦٩)
١٨٦ ص
(١٧٠)
١٨٦ ص
(١٧١)
١٨٧ ص
(١٧٢)
١٨٨ ص
(١٧٣)
١٩٠ ص
(١٧٤)
١٩٠ ص
(١٧٥)
١٩٠ ص
(١٧٦)
١٩١ ص
(١٧٧)
١٩١ ص
(١٧٨)
١٩١ ص
(١٧٩)
١٩٤ ص
(١٨٠)
١٩٦ ص
(١٨١)
١٩٦ ص
(١٨٢)
١٩٦ ص
(١٨٣)
١٩٧ ص
(١٨٤)
١٩٧ ص
(١٨٥)
١٩٨ ص
(١٨٦)
٢٠٠ ص
(١٨٧)
٢٠٢ ص
(١٨٨)
٢٠٣ ص
(١٨٩)
٢٠٤ ص
(١٩٠)
٢٠٤ ص
(١٩١)
٢٠٨ ص
(١٩٢)
٢١٠ ص
(١٩٣)
٢١١ ص
(١٩٤)
٢١١ ص
(١٩٥)
٢١٢ ص
(١٩٦)
٢١٤ ص
(١٩٧)
٢١٤ ص
(١٩٨)
٢١٤ ص
(١٩٩)
٢١٤ ص
(٢٠٠)
٢١٧ ص
(٢٠١)
٢٢٣ ص
(٢٠٢)
٢٢٧ ص
(٢٠٣)
٢٢٧ ص
(٢٠٤)
٢٢٧ ص
(٢٠٥)
٢٢٧ ص
(٢٠٦)
٢٢٨ ص
(٢٠٧)
٢٢٩ ص
(٢٠٨)
٢٢٩ ص
(٢٠٩)
٢٣٠ ص
(٢١٠)
٢٣٠ ص
(٢١١)
٢٣٠ ص
(٢١٢)
٢٣١ ص
(٢١٣)
٢٣١ ص
(٢١٤)
٢٣١ ص
(٢١٥)
٢٣٢ ص
(٢١٦)
٢٣٢ ص
(٢١٧)
٢٣٣ ص
(٢١٨)
٢٣٥ ص
(٢١٩)
٢٣٦ ص
(٢٢٠)
٢٣٨ ص
(٢٢١)
٢٣٩ ص
(٢٢٢)
٢٣٩ ص
(٢٢٣)
٢٤٠ ص
(٢٢٤)
٢٤٠ ص
(٢٢٥)
٢٤١ ص
(٢٢٦)
٢٤١ ص
(٢٢٧)
٢٤٢ ص
(٢٢٨)
٢٤٢ ص
(٢٢٩)
٢٤٤ ص
(٢٣٠)
٢٥٠ ص
(٢٣١)
٢٥٠ ص
(٢٣٢)
٢٥٠ ص
(٢٣٣)
٢٥٠ ص
(٢٣٤)
٢٥١ ص
(٢٣٥)
٢٥١ ص
(٢٣٦)
٢٥٣ ص
(٢٣٧)
٢٥٣ ص
(٢٣٨)
٢٥٤ ص
(٢٣٩)
٢٥٤ ص
(٢٤٠)
٢٥٤ ص
(٢٤١)
٢٥٤ ص
(٢٤٢)
٢٥٥ ص
(٢٤٣)
٢٥٨ ص
(٢٤٤)
٢٦٠ ص
(٢٤٥)
٢٦٠ ص
(٢٤٦)
٢٦٠ ص
(٢٤٧)
٢٦٠ ص
(٢٤٨)
٢٦١ ص
(٢٤٩)
٢٦٢ ص
(٢٥٠)
٢٦٥ ص
(٢٥١)
٢٦٧ ص
(٢٥٢)
٢٦٧ ص
(٢٥٣)
٢٦٧ ص
(٢٥٤)
٢٦٨ ص
(٢٥٥)
٢٦٩ ص
(٢٥٦)
٢٦٩ ص
(٢٥٧)
٢٦٩ ص
(٢٥٨)
٢٧٣ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص

التفسير المنير للزحيلي - وهبة الزحيلي - الصفحة ٨

وصف القرآن وتهديد الكافرين والعصاة

[سورة الحجر (١٥) : الآيات ١ الى ٥]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
الر تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ وَقُرْآنٍ مُبِينٍ (١) رُبَما يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كانُوا مُسْلِمِينَ (٢) ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَيَتَمَتَّعُوا وَيُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ (٣) وَما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ إِلاَّ وَلَها كِتابٌ مَعْلُومٌ (٤)
ما تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَها وَما يَسْتَأْخِرُونَ (٥)

الإعراب:
رُبَما قرئ بالتخفيف والتشديد، فالتشديد على الأصل، والتخفيف لكثرة الاستعمال.
ورُبَما فيها كافة عن العمل، وخرجت بها عن مذهب الحرف لأن «رب» حرف جر، وحرف الجر يلزم للأسماء، فلما دخلت رُبَما عليها، جاز أن يقع بعدها الفعل، وصارت بمنزلة «طالما وقلّما» . ولا يدخل بعد رُبَما إلا الماضي، وإنما جاء هاهنا المضارع بعدها، على سبيل الحكاية، ولما كان إخبار الحق تعالى متحققا، لا شك في وجوده لتحققه، نزّل المستقبل منزلة الماضي الذي وقع ووجد.
ورُبَما معناها التقليل كرب، وقد يراد بها الكثرة، على خلاف الأصل.
لَوْ كانُوا مُسْلِمِينَ مفعول في موضع نصب، لأنه مفعول يَوَدُّ.
يَأْكُلُوا جواب الأمر أو الطلب.
وَلَها كِتابٌ كِتابٌ مبتدا مرفوع وَلَها خبره، والجملة: في موضع جرّ لأنها صفة. قَرْيَةٍ ويجوز حذف واو وَلَها نحويا لمكان الضمير، والأصل ألا تدخلها الواو مثل إِلَّا لَها مُنْذِرُونَ [الشعراء ٢٦/ ٢٠٨] ولكن لما شابهت صورتها صورة الحال، أدخلت عليها، تأكيدا للصوقها بالموصوف.

البلاغة:
وَما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ المراد أهلها، من قبيل إطلاق المحل وإرادة الحالّ.