التفسير المنير للزحيلي
(١)
٥ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
٥ ص
(٥)
٦ ص
(٦)
٧ ص
(٧)
٧ ص
(٨)
٧ ص
(٩)
٨ ص
(١٠)
٨ ص
(١١)
٨ ص
(١٢)
٩ ص
(١٣)
١١ ص
(١٤)
١٢ ص
(١٥)
١٢ ص
(١٦)
١٢ ص
(١٧)
١٢ ص
(١٨)
١٣ ص
(١٩)
١٣ ص
(٢٠)
١٣ ص
(٢١)
١٤ ص
(٢٢)
١٤ ص
(٢٣)
١٦ ص
(٢٤)
١٨ ص
(٢٥)
١٨ ص
(٢٦)
١٨ ص
(٢٧)
١٨ ص
(٢٨)
١٩ ص
(٢٩)
٢٠ ص
(٣٠)
٢٠ ص
(٣١)
٢٣ ص
(٣٢)
٢٦ ص
(٣٣)
٢٦ ص
(٣٤)
٢٦ ص
(٣٥)
٢٦ ص
(٣٦)
٢٧ ص
(٣٧)
٢٨ ص
(٣٨)
٢٩ ص
(٣٩)
٣١ ص
(٤٠)
٣٥ ص
(٤١)
٣٦ ص
(٤٢)
٣٦ ص
(٤٣)
٣٦ ص
(٤٤)
٣٧ ص
(٤٥)
٣٨ ص
(٤٦)
٣٨ ص
(٤٧)
٣٩ ص
(٤٨)
٣٩ ص
(٤٩)
٤٠ ص
(٥٠)
٤٢ ص
(٥١)
٤٣ ص
(٥٢)
٤٧ ص
(٥٣)
٥١ ص
(٥٤)
٥١ ص
(٥٥)
٥١ ص
(٥٦)
٥٢ ص
(٥٧)
٥٢ ص
(٥٨)
٥٢ ص
(٥٩)
٥٣ ص
(٦٠)
٥٥ ص
(٦١)
٥٧ ص
(٦٢)
٥٧ ص
(٦٣)
٥٧ ص
(٦٤)
٥٨ ص
(٦٥)
٥٩ ص
(٦٦)
٦٠ ص
(٦٧)
٦٢ ص
(٦٨)
٦٣ ص
(٦٩)
٦٤ ص
(٧٠)
٦٤ ص
(٧١)
٦٤ ص
(٧٢)
٦٥ ص
(٧٣)
٦٥ ص
(٧٤)
٦٥ ص
(٧٥)
٦٧ ص
(٧٦)
٦٧ ص
(٧٧)
٦٧ ص
(٧٨)
٦٩ ص
(٧٩)
٧٢ ص
(٨٠)
٧٢ ص
(٨١)
٧٢ ص
(٨٢)
٧٢ ص
(٨٣)
٧٣ ص
(٨٤)
٧٣ ص
(٨٥)
٧٤ ص
(٨٦)
٧٦ ص
(٨٧)
٧٦ ص
(٨٨)
٧٦ ص
(٨٩)
٧٦ ص
(٩٠)
٧٧ ص
(٩١)
٧٧ ص
(٩٢)
٧٨ ص
(٩٣)
٨٠ ص
(٩٤)
٨٠ ص
(٩٥)
٨٠ ص
(٩٦)
٨١ ص
(٩٧)
٨٢ ص
(٩٨)
٨٣ ص
(٩٩)
٨٣ ص
(١٠٠)
٨٣ ص
(١٠١)
٨٤ ص
(١٠٢)
٨٤ ص
(١٠٣)
٨٥ ص
(١٠٤)
٨٧ ص
(١٠٥)
٨٨ ص
(١٠٦)
٨٨ ص
(١٠٧)
٨٨ ص
(١٠٨)
٨٩ ص
(١٠٩)
٨٩ ص
(١١٠)
٩١ ص
(١١١)
٩٣ ص
(١١٢)
٩٣ ص
(١١٣)
٩٣ ص
(١١٤)
٩٣ ص
(١١٥)
٩٤ ص
(١١٦)
٩٦ ص
(١١٧)
٩٦ ص
(١١٨)
٩٦ ص
(١١٩)
٩٧ ص
(١٢٠)
٩٧ ص
(١٢١)
٩٨ ص
(١٢٢)
١٠١ ص
(١٢٣)
١٠٢ ص
(١٢٤)
١٠٢ ص
(١٢٥)
١٠٢ ص
(١٢٦)
١٠٣ ص
(١٢٧)
١٠٤ ص
(١٢٨)
١٠٥ ص
(١٢٩)
١٠٦ ص
(١٣٠)
١٠٦ ص
(١٣١)
١٠٦ ص
(١٣٢)
١٠٧ ص
(١٣٣)
١٠٩ ص
(١٣٤)
١٠٩ ص
(١٣٥)
١٠٩ ص
(١٣٦)
١١٠ ص
(١٣٧)
١١٠ ص
(١٣٨)
١١٢ ص
(١٣٩)
١١٣ ص
(١٤٠)
١١٣ ص
(١٤١)
١١٣ ص
(١٤٢)
١١٣ ص
(١٤٣)
١١٤ ص
(١٤٤)
١١٤ ص
(١٤٥)
١١٦ ص
(١٤٦)
١١٨ ص
(١٤٧)
١١٩ ص
(١٤٨)
١١٩ ص
(١٤٩)
١١٩ ص
(١٥٠)
١١٩ ص
(١٥١)
١٢٠ ص
(١٥٢)
١٢٢ ص
(١٥٣)
١٢٣ ص
(١٥٤)
١٢٣ ص
(١٥٥)
١٢٣ ص
(١٥٦)
١٢٤ ص
(١٥٧)
١٢٤ ص
(١٥٨)
١٢٤ ص
(١٥٩)
١٢٦ ص
(١٦٠)
١٢٧ ص
(١٦١)
١٢٧ ص
(١٦٢)
١٢٧ ص
(١٦٣)
١٢٧ ص
(١٦٤)
١٢٨ ص
(١٦٥)
١٢٨ ص
(١٦٦)
١٣٠ ص
(١٦٧)
١٣٢ ص
(١٦٨)
١٣٢ ص
(١٦٩)
١٣٢ ص
(١٧٠)
١٣٢ ص
(١٧١)
١٣٣ ص
(١٧٢)
١٣٣ ص
(١٧٣)
١٣٤ ص
(١٧٤)
١٣٥ ص
(١٧٥)
١٣٥ ص
(١٧٦)
١٣٥ ص
(١٧٧)
١٣٦ ص
(١٧٨)
١٣٧ ص
(١٧٩)
١٣٧ ص
(١٨٠)
١٣٧ ص
(١٨١)
١٣٨ ص
(١٨٢)
١٣٨ ص
(١٨٣)
١٤٠ ص
(١٨٤)
١٤١ ص
(١٨٥)
١٤١ ص
(١٨٦)
١٤١ ص
(١٨٧)
١٤٢ ص
(١٨٨)
١٤٢ ص
(١٨٩)
١٤٣ ص
(١٩٠)
١٤٦ ص
(١٩١)
١٤٧ ص
(١٩٢)
١٤٧ ص
(١٩٣)
١٤٧ ص
(١٩٤)
١٤٨ ص
(١٩٥)
١٤٨ ص
(١٩٦)
١٤٩ ص
(١٩٧)
١٥٠ ص
(١٩٨)
١٥١ ص
(١٩٩)
١٥١ ص
(٢٠٠)
١٥١ ص
(٢٠١)
١٥٢ ص
(٢٠٢)
١٥٢ ص
(٢٠٣)
١٥٣ ص
(٢٠٤)
١٥٦ ص
(٢٠٥)
١٥٧ ص
(٢٠٦)
١٥٧ ص
(٢٠٧)
١٥٨ ص
(٢٠٨)
١٥٨ ص
(٢٠٩)
١٥٩ ص
(٢١٠)
١٦١ ص
(٢١١)
١٦٢ ص
(٢١٢)
١٦٢ ص
(٢١٣)
١٦٢ ص
(٢١٤)
١٦٢ ص
(٢١٥)
١٦٣ ص
(٢١٦)
١٦٣ ص
(٢١٧)
١٦٦ ص
(٢١٨)
١٦٩ ص
(٢١٩)
١٦٩ ص
(٢٢٠)
١٦٩ ص
(٢٢١)
١٧٠ ص
(٢٢٢)
١٧٠ ص
(٢٢٣)
١٧٠ ص
(٢٢٤)
١٧٣ ص
(٢٢٥)
١٧٤ ص
(٢٢٦)
١٧٤ ص
(٢٢٧)
١٧٤ ص
(٢٢٨)
١٧٥ ص
(٢٢٩)
١٧٥ ص
(٢٣٠)
١٧٦ ص
(٢٣١)
١٧٩ ص
(٢٣٢)
١٨١ ص
(٢٣٣)
١٨١ ص
(٢٣٤)
١٨١ ص
(٢٣٥)
١٨١ ص
(٢٣٦)
١٨٢ ص
(٢٣٧)
١٨٢ ص
(٢٣٨)
١٨٥ ص
(٢٣٩)
١٨٦ ص
(٢٤٠)
١٨٦ ص
(٢٤١)
١٨٧ ص
(٢٤٢)
١٨٧ ص
(٢٤٣)
١٨٧ ص
(٢٤٤)
١٨٨ ص
(٢٤٥)
١٨٩ ص
(٢٤٦)
١٩٠ ص
(٢٤٧)
١٩٠ ص
(٢٤٨)
١٩٠ ص
(٢٤٩)
١٩١ ص
(٢٥٠)
١٩٢ ص
(٢٥١)
١٩٦ ص
(٢٥٢)
١٩٩ ص
(٢٥٣)
١٩٩ ص
(٢٥٤)
١٩٩ ص
(٢٥٥)
١٩٩ ص
(٢٥٦)
٢٠٠ ص
(٢٥٧)
٢٠٠ ص
(٢٥٨)
٢٠١ ص
(٢٥٩)
٢٠٢ ص
(٢٦٠)
٢٠٢ ص
(٢٦١)
٢٠٢ ص
(٢٦٢)
٢٠٢ ص
(٢٦٣)
٢٠٣ ص
(٢٦٤)
٢٠٣ ص
(٢٦٥)
٢٠٥ ص
(٢٦٦)
٢٠٦ ص
(٢٦٧)
٢٠٧ ص
(٢٦٨)
٢٠٧ ص
(٢٦٩)
٢٠٧ ص
(٢٧٠)
٢٠٨ ص
(٢٧١)
٢٠٩ ص
(٢٧٢)
٢١٠ ص
(٢٧٣)
٢١٠ ص
(٢٧٤)
٢١١ ص
(٢٧٥)
٢١١ ص
(٢٧٦)
٢١١ ص
(٢٧٧)
٢١٣ ص
(٢٧٨)
٢١٤ ص
(٢٧٩)
٢١٤ ص
(٢٨٠)
٢١٥ ص
(٢٨١)
٢١٥ ص
(٢٨٢)
٢١٥ ص
(٢٨٣)
٢١٦ ص
(٢٨٤)
٢١٨ ص
(٢٨٥)
٢١٩ ص
(٢٨٦)
٢١٩ ص
(٢٨٧)
٢٢٠ ص
(٢٨٨)
٢٢٠ ص
(٢٨٩)
٢٢٠ ص
(٢٩٠)
٢٢٠ ص
(٢٩١)
٢٢٢ ص
(٢٩٢)
٢٢٥ ص
(٢٩٣)
٢٢٥ ص
(٢٩٤)
٢٢٥ ص
(٢٩٥)
٢٢٦ ص
(٢٩٦)
٢٢٦ ص
(٢٩٧)
٢٢٧ ص
(٢٩٨)
٢٢٩ ص
(٢٩٩)
٢٣٢ ص
(٣٠٠)
٢٣٢ ص
(٣٠١)
٢٣٢ ص
(٣٠٢)
٢٣٣ ص
(٣٠٣)
٢٣٣ ص
(٣٠٤)
٢٣٤ ص
(٣٠٥)
٢٣٥ ص
(٣٠٦)
٢٣٥ ص
(٣٠٧)
٢٣٥ ص
(٣٠٨)
٢٣٥ ص
(٣٠٩)
٢٣٦ ص
(٣١٠)
٢٣٧ ص
(٣١١)
٢٣٨ ص
(٣١٢)
٢٣٩ ص
(٣١٣)
٢٣٩ ص
(٣١٤)
٢٣٩ ص
(٣١٥)
٢٣٩ ص
(٣١٦)
٢٤٠ ص
(٣١٧)
٢٤٠ ص
(٣١٨)
٢٤١ ص
(٣١٩)
٢٤٢ ص
(٣٢٠)
٢٤٣ ص
(٣٢١)
٢٤٣ ص
(٣٢٢)
٢٤٤ ص
(٣٢٣)
٢٤٤ ص
(٣٢٤)
٢٤٧ ص
(٣٢٥)
٢٤٩ ص
(٣٢٦)
٢٤٩ ص
(٣٢٧)
٢٥٠ ص
(٣٢٨)
٢٥٠ ص
(٣٢٩)
٢٥٠ ص
(٣٣٠)
٢٥١ ص
(٣٣١)
٢٥٣ ص
(٣٣٢)
٢٥٤ ص
(٣٣٣)
٢٥٤ ص
(٣٣٤)
٢٥٤ ص
(٣٣٥)
٢٥٤ ص
(٣٣٦)
٢٥٥ ص
(٣٣٧)
٢٥٥ ص
(٣٣٨)
٢٥٧ ص
(٣٣٩)
٢٥٩ ص
(٣٤٠)
٢٦٢ ص
(٣٤١)
٢٦٢ ص
(٣٤٢)
٢٦٣ ص
(٣٤٣)
٢٦٣ ص
(٣٤٤)
٢٦٣ ص
(٣٤٥)
٢٦٦ ص
(٣٤٦)
٢٦٧ ص
(٣٤٧)
٢٦٧ ص
(٣٤٨)
٢٦٧ ص
(٣٤٩)
٢٦٨ ص
(٣٥٠)
٢٦٨ ص
(٣٥١)
٢٦٩ ص
(٣٥٢)
٢٧١ ص
(٣٥٣)
٢٧٣ ص
(٣٥٤)
٢٧٥ ص
(٣٥٥)
٢٧٥ ص
(٣٥٦)
٢٧٦ ص
(٣٥٧)
٢٧٦ ص
(٣٥٨)
٢٧٦ ص
(٣٥٩)
٢٧٦ ص
(٣٦٠)
٢٧٨ ص
(٣٦١)
٢٧٩ ص
(٣٦٢)
٢٧٩ ص
(٣٦٣)
٢٨٠ ص
(٣٦٤)
٢٨٠ ص
(٣٦٥)
٢٨٠ ص
(٣٦٦)
٢٨١ ص
(٣٦٧)
٢٨٣ ص
(٣٦٨)
٢٨٥ ص
(٣٦٩)
٢٨٥ ص
(٣٧٠)
٢٨٥ ص
(٣٧١)
٢٨٥ ص
(٣٧٢)
٢٨٦ ص
(٣٧٣)
٢٨٦ ص
(٣٧٤)
٢٨٧ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص

التفسير المنير للزحيلي - وهبة الزحيلي - الصفحة ٢٢٧

وذكر تعالى هنا ثلاث قصص: قصة نوح مع قومه، وقصة موسى وهارون مع فرعون، وقصة يونس مع قومه، وفي كل قصة عبرة وعظة. ولقد ذكرت أضواء من التاريخ على القصتين الأوليين، وسأذكر ما يناسب قصة يونس عليه السلام.

التفسير والبيان:
وأخبر أيها الرسول واقصص على كفار مكة الذين يخالفونك ويكذبونك خبر نوح مع قومه الذين كذبوه، كيف أهلكهم الله، ودمر هم بالغرق أجمعين عن آخرهم، ليحذر هؤلاء أن يصيبهم من الهلاك والدمار ما أصاب أولئك.
اذكر لهم حين قال نوح لقومه: يا قوم إن كان قد شق عليكم وعظم قيامي معكم للدعوة إلى عبادة ربكم، وتذكيري ووعظي إياكم بآيات الله أي بحججه وبراهينه الدالة على وحدانيته وعبادته، فإني توكلت على الله وحده ووثقت به، فلا أبالي ولا أكف عن دعوتي ورسالتي، سواء عظم عليكم أو لا.
فأجمعوا أمركم، أي اعزموا على ما تريدون من أمر تفعلونه بي، أنتم وشركاؤكم الذين تعبدونهم من دون الله من صنم ووثن.
ولا تجعلوا أمركم الذي تعتزمونه خفيا ملتبسا عليكم، بل أظهروه لي، وتبصروا فيه، وافصلوا حالكم معي.
فإن كنتم تزعمون أنكم محقون فاقضوا إلى ذلك الأمر ونفّذوه بالفعل، ولا تؤخروني ساعة واحدة عن تنفيذ هذا القضاء، فمهما قدرتم فافعلوا، فإني لا أبالي بكم ولا أخاف منكم لأنكم لستم على شيء. وهذا الموقف الواثق بالله وبنصره لنوح أبي البشر الثاني مشابه لموقف هود عليه السّلام إذ قال لقومه:
إِنِّي أُشْهِدُ اللَّهَ، وَاشْهَدُوا أَنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ، مِنْ دُونِهِ فَكِيدُونِي جَمِيعاً، ثُمَّ لا تُنْظِرُونِ. إِنِّي تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ رَبِّي وَرَبِّكُمْ الآية [هود ١١/ ٥٤- ٥٦] .