التفسير الحديث
(١)
٧ ص
(٢)
٧ ص
(٣)
٧ ص
(٤)
٩ ص
(٥)
٩ ص
(٦)
١١ ص
(٧)
١١ ص
(٨)
١٢ ص
(٩)
١٢ ص
(١٠)
١٤ ص
(١١)
١٤ ص
(١٢)
١٦ ص
(١٣)
١٦ ص
(١٤)
١٨ ص
(١٥)
١٨ ص
(١٦)
١٩ ص
(١٧)
١٩ ص
(١٨)
٢٠ ص
(١٩)
٢٠ ص
(٢٠)
٢٠ ص
(٢١)
٢٠ ص
(٢٢)
٢١ ص
(٢٣)
٢١ ص
(٢٤)
٢٨ ص
(٢٥)
٢٨ ص
(٢٦)
٢٩ ص
(٢٧)
٢٩ ص
(٢٨)
٣٣ ص
(٢٩)
٣٣ ص
(٣٠)
٣٤ ص
(٣١)
٣٤ ص
(٣٢)
٤٠ ص
(٣٣)
٤٠ ص
(٣٤)
٤٤ ص
(٣٥)
٤٤ ص
(٣٦)
٤٥ ص
(٣٧)
٤٥ ص
(٣٨)
٤٦ ص
(٣٩)
٤٦ ص
(٤٠)
٤٧ ص
(٤١)
٤٧ ص
(٤٢)
٤٧ ص
(٤٣)
٤٧ ص
(٤٤)
٤٩ ص
(٤٥)
٤٩ ص
(٤٦)
٥٠ ص
(٤٧)
٥٠ ص
(٤٨)
٥٢ ص
(٤٩)
٥٢ ص
(٥٠)
٥٣ ص
(٥١)
٥٣ ص
(٥٢)
٥٣ ص
(٥٣)
٥٣ ص
(٥٤)
٥٥ ص
(٥٥)
٥٥ ص
(٥٦)
٥٨ ص
(٥٧)
٥٨ ص
(٥٨)
٥٩ ص
(٥٩)
٥٩ ص
(٦٠)
٦١ ص
(٦١)
٦١ ص
(٦٢)
٦٢ ص
(٦٣)
٦٢ ص
(٦٤)
٦٣ ص
(٦٥)
٦٣ ص
(٦٦)
٦٣ ص
(٦٧)
٦٣ ص
(٦٨)
٦٥ ص
(٦٩)
٦٥ ص
(٧٠)
٦٧ ص
(٧١)
٦٧ ص
(٧٢)
٦٨ ص
(٧٣)
٦٨ ص
(٧٤)
٧٠ ص
(٧٥)
٧٠ ص
(٧٦)
٧١ ص
(٧٧)
٧١ ص
(٧٨)
٧٢ ص
(٧٩)
٧٢ ص
(٨٠)
٧٤ ص
(٨١)
٧٤ ص
(٨٢)
٧٥ ص
(٨٣)
٧٥ ص
(٨٤)
٧٦ ص
(٨٥)
٧٦ ص
(٨٦)
٧٦ ص
(٨٧)
٧٦ ص
(٨٨)
٧٧ ص
(٨٩)
٧٧ ص
(٩٠)
٧٧ ص
(٩١)
٧٧ ص
(٩٢)
٧٨ ص
(٩٣)
٧٨ ص
(٩٤)
٨٣ ص
(٩٥)
٨٣ ص
(٩٦)
٨٧ ص
(٩٧)
٨٧ ص
(٩٨)
٨٩ ص
(٩٩)
٨٩ ص
(١٠٠)
٨٩ ص
(١٠١)
٨٩ ص
(١٠٢)
٩١ ص
(١٠٣)
٩١ ص
(١٠٤)
٩٣ ص
(١٠٥)
٩٣ ص
(١٠٦)
٩٣ ص
(١٠٧)
٩٣ ص
(١٠٨)
٩٤ ص
(١٠٩)
٩٤ ص
(١١٠)
٩٦ ص
(١١١)
٩٦ ص
(١١٢)
٩٧ ص
(١١٣)
٩٧ ص
(١١٤)
٩٧ ص
(١١٥)
٩٧ ص
(١١٦)
٩٩ ص
(١١٧)
٩٩ ص
(١١٨)
١٠٠ ص
(١١٩)
١٠٠ ص
(١٢٠)
١٠٢ ص
(١٢١)
١٠٢ ص
(١٢٢)
١٠٥ ص
(١٢٣)
١٠٥ ص
(١٢٤)
١٠٥ ص
(١٢٥)
١٠٥ ص
(١٢٦)
١٠٦ ص
(١٢٧)
١٠٦ ص
(١٢٨)
١٠٧ ص
(١٢٩)
١٠٧ ص
(١٣٠)
١٠٩ ص
(١٣١)
١٠٩ ص
(١٣٢)
١١٣ ص
(١٣٣)
١١٣ ص
(١٣٤)
١١٥ ص
(١٣٥)
١١٥ ص
(١٣٦)
١١٦ ص
(١٣٧)
١١٦ ص
(١٣٨)
١١٦ ص
(١٣٩)
١١٦ ص
(١٤٠)
١١٨ ص
(١٤١)
١١٨ ص
(١٤٢)
١١٨ ص
(١٤٣)
١١٨ ص
(١٤٤)
١١٩ ص
(١٤٥)
١١٩ ص
(١٤٦)
١٢٣ ص
(١٤٧)
١٢٣ ص
(١٤٨)
١٢٣ ص
(١٤٩)
١٢٣ ص
(١٥٠)
١٢٥ ص
(١٥١)
١٢٥ ص
(١٥٢)
١٢٩ ص
(١٥٣)
١٢٩ ص
(١٥٤)
١٣١ ص
(١٥٥)
١٣١ ص
(١٥٦)
١٣٢ ص
(١٥٧)
١٣٢ ص
(١٥٨)
١٣٥ ص
(١٥٩)
١٣٥ ص
(١٦٠)
١٣٨ ص
(١٦١)
١٣٨ ص
(١٦٢)
١٣٩ ص
(١٦٣)
١٣٩ ص
(١٦٤)
١٤٠ ص
(١٦٥)
١٤٠ ص
(١٦٦)
١٤١ ص
(١٦٧)
١٤١ ص
(١٦٨)
١٤٤ ص
(١٦٩)
١٤٤ ص
(١٧٠)
١٤٥ ص
(١٧١)
١٤٥ ص
(١٧٢)
١٤٦ ص
(١٧٣)
١٤٦ ص
(١٧٤)
١٤٦ ص
(١٧٥)
١٤٦ ص
(١٧٦)
١٤٧ ص
(١٧٧)
١٤٧ ص
(١٧٨)
١٤٨ ص
(١٧٩)
١٤٨ ص
(١٨٠)
١٥١ ص
(١٨١)
١٥١ ص
(١٨٢)
١٥٢ ص
(١٨٣)
١٥٢ ص
(١٨٤)
١٥٤ ص
(١٨٥)
١٥٤ ص
(١٨٦)
١٥٨ ص
(١٨٧)
١٥٨ ص
(١٨٨)
١٥٩ ص
(١٨٩)
١٥٩ ص
(١٩٠)
١٦٠ ص
(١٩١)
١٦٠ ص
(١٩٢)
١٦١ ص
(١٩٣)
١٦١ ص
(١٩٤)
١٦٣ ص
(١٩٥)
١٦٣ ص
(١٩٦)
١٦٥ ص
(١٩٧)
١٦٥ ص
(١٩٨)
١٦٨ ص
(١٩٩)
١٦٨ ص
(٢٠٠)
١٦٩ ص
(٢٠١)
١٦٩ ص
(٢٠٢)
١٧٣ ص
(٢٠٣)
١٧٣ ص
(٢٠٤)
١٧٣ ص
(٢٠٥)
١٧٣ ص
(٢٠٦)
١٧٥ ص
(٢٠٧)
١٧٥ ص
(٢٠٨)
١٧٥ ص
(٢٠٩)
١٧٥ ص
(٢١٠)
١٧٧ ص
(٢١١)
١٧٧ ص
(٢١٢)
١٧٨ ص
(٢١٣)
١٧٨ ص
(٢١٤)
١٨٠ ص
(٢١٥)
١٨٠ ص
(٢١٦)
١٨١ ص
(٢١٧)
١٨١ ص
(٢١٨)
١٨٤ ص
(٢١٩)
١٨٤ ص
(٢٢٠)
١٨٧ ص
(٢٢١)
١٨٧ ص
(٢٢٢)
١٨٨ ص
(٢٢٣)
١٨٨ ص
(٢٢٤)
١٨٩ ص
(٢٢٥)
١٨٩ ص
(٢٢٦)
١٩١ ص
(٢٢٧)
١٩١ ص
(٢٢٨)
١٩٣ ص
(٢٢٩)
١٩٣ ص
(٢٣٠)
١٩٧ ص
(٢٣١)
١٩٧ ص
(٢٣٢)
٢٠٠ ص
(٢٣٣)
٢٠٠ ص
(٢٣٤)
٢٠٠ ص
(٢٣٥)
٢٠٠ ص
(٢٣٦)
٢٠٤ ص
(٢٣٧)
٢٠٤ ص
(٢٣٨)
٢٠٤ ص
(٢٣٩)
٢٠٤ ص
(٢٤٠)
٢٠٦ ص
(٢٤١)
٢٠٦ ص
(٢٤٢)
٢٠٧ ص
(٢٤٣)
٢٠٧ ص
(٢٤٤)
٢١٤ ص
(٢٤٥)
٢١٤ ص
(٢٤٦)
٢١٥ ص
(٢٤٧)
٢١٥ ص
(٢٤٨)
٢٢١ ص
(٢٤٩)
٢٢١ ص
(٢٥٠)
٢٢٢ ص
(٢٥١)
٢٢٢ ص
(٢٥٢)
٢٢٥ ص
(٢٥٣)
٢٢٥ ص
(٢٥٤)
٢٢٦ ص
(٢٥٥)
٢٢٦ ص
(٢٥٦)
٢٣٠ ص
(٢٥٧)
٢٣٠ ص
(٢٥٨)
٢٣٠ ص
(٢٥٩)
٢٣٠ ص
(٢٦٠)
٢٣٢ ص
(٢٦١)
٢٣٢ ص
(٢٦٢)
٢٣٢ ص
(٢٦٣)
٢٣٢ ص
(٢٦٤)
٢٣٦ ص
(٢٦٥)
٢٣٦ ص
(٢٦٦)
٢٣٧ ص
(٢٦٧)
٢٣٧ ص
(٢٦٨)
٢٤٣ ص
(٢٦٩)
٢٤٣ ص
(٢٧٠)
٢٤٣ ص
(٢٧١)
٢٤٣ ص
(٢٧٢)
٢٤٥ ص
(٢٧٣)
٢٤٥ ص
(٢٧٤)
٢٤٦ ص
(٢٧٥)
٢٤٦ ص
(٢٧٦)
٢٥٠ ص
(٢٧٧)
٢٥٠ ص
(٢٧٨)
٢٥١ ص
(٢٧٩)
٢٥١ ص
(٢٨٠)
٢٥٨ ص
(٢٨١)
٢٥٨ ص
(٢٨٢)
٢٥٩ ص
(٢٨٣)
٢٥٩ ص
(٢٨٤)
٢٦١ ص
(٢٨٥)
٢٦١ ص
(٢٨٦)
٢٦٣ ص
(٢٨٧)
٢٦٣ ص
(٢٨٨)
٢٦٤ ص
(٢٨٩)
٢٦٤ ص
(٢٩٠)
٢٦٥ ص
(٢٩١)
٢٦٥ ص
(٢٩٢)
٢٦٧ ص
(٢٩٣)
٢٦٧ ص
(٢٩٤)
٢٦٨ ص
(٢٩٥)
٢٦٨ ص
(٢٩٦)
٢٧٢ ص
(٢٩٧)
٢٧٢ ص
(٢٩٨)
٢٧٢ ص
(٢٩٩)
٢٧٢ ص
(٣٠٠)
٢٧٤ ص
(٣٠١)
٢٧٤ ص
(٣٠٢)
٢٧٥ ص
(٣٠٣)
٢٧٥ ص
(٣٠٤)
٢٧٦ ص
(٣٠٥)
٢٧٦ ص
(٣٠٦)
٢٧٧ ص
(٣٠٧)
٢٧٧ ص
(٣٠٨)
٢٧٨ ص
(٣٠٩)
٢٧٨ ص
(٣١٠)
٢٨٢ ص
(٣١١)
٢٨٢ ص
(٣١٢)
٢٨٣ ص
(٣١٣)
٢٨٣ ص
(٣١٤)
٢٨٤ ص
(٣١٥)
٢٨٤ ص
(٣١٦)
٢٨٦ ص
(٣١٧)
٢٨٦ ص
(٣١٨)
٢٨٧ ص
(٣١٩)
٢٨٧ ص
(٣٢٠)
٢٩٣ ص
(٣٢١)
٢٩٣ ص
(٣٢٢)
٢٩٤ ص
(٣٢٣)
٢٩٤ ص
(٣٢٤)
٢٩٩ ص
(٣٢٥)
٢٩٩ ص
(٣٢٦)
٣٠٠ ص
(٣٢٧)
٣٠٠ ص
(٣٢٨)
٣٢١ ص
(٣٢٩)
٣٢١ ص
(٣٣٠)
٣٢١ ص
(٣٣١)
٣٢١ ص
(٣٣٢)
٣٢٣ ص
(٣٣٣)
٣٢٣ ص
(٣٣٤)
٣٢٥ ص
(٣٣٥)
٣٢٥ ص
(٣٣٦)
٣٢٧ ص
(٣٣٧)
٣٢٧ ص
(٣٣٨)
٣٣٦ ص
(٣٣٩)
٣٣٦ ص
(٣٤٠)
٣٣٨ ص
(٣٤١)
٣٣٨ ص
(٣٤٢)
٣٤٠ ص
(٣٤٣)
٣٤٠ ص
(٣٤٤)
٣٥٠ ص
(٣٤٥)
٣٥٠ ص
(٣٤٦)
٣٥٢ ص
(٣٤٧)
٣٥٢ ص
(٣٤٨)
٣٦٢ ص
(٣٤٩)
٣٦٢ ص
(٣٥٠)
٣٦٣ ص
(٣٥١)
٣٦٣ ص
(٣٥٢)
٣٦٥ ص
(٣٥٣)
٣٦٥ ص
(٣٥٤)
٣٦٦ ص
(٣٥٥)
٣٦٦ ص
(٣٥٦)
٣٦٧ ص
(٣٥٧)
٣٦٧ ص
(٣٥٨)
٣٦٩ ص
(٣٥٩)
٣٦٩ ص
(٣٦٠)
٣٧٠ ص
(٣٦١)
٣٧٠ ص
(٣٦٢)
٣٧٠ ص
(٣٦٣)
٣٧٠ ص
(٣٦٤)
٣٧١ ص
(٣٦٥)
٣٧١ ص
(٣٦٦)
٣٧٤ ص
(٣٦٧)
٣٧٤ ص
(٣٦٨)
٣٧٤ ص
(٣٦٩)
٣٧٤ ص
(٣٧٠)
٣٧٧ ص
(٣٧١)
٣٧٧ ص
(٣٧٢)
٣٧٨ ص
(٣٧٣)
٣٧٨ ص
(٣٧٤)
٣٧٨ ص
(٣٧٥)
٣٧٨ ص
(٣٧٦)
٣٨٢ ص
(٣٧٧)
٣٨٢ ص
(٣٧٨)
٣٨٣ ص
(٣٧٩)
٣٨٣ ص
(٣٨٠)
٣٨٦ ص
(٣٨١)
٣٨٦ ص
(٣٨٢)
٣٨٧ ص
(٣٨٣)
٣٨٧ ص
(٣٨٤)
٣٨٨ ص
(٣٨٥)
٣٨٨ ص
(٣٨٦)
٣٩١ ص
(٣٨٧)
٣٩١ ص
(٣٨٨)
٣٩٢ ص
(٣٨٩)
٣٩٢ ص
(٣٩٠)
٣٩٥ ص
(٣٩١)
٣٩٥ ص
(٣٩٢)
٣٩٥ ص
(٣٩٣)
٣٩٥ ص
(٣٩٤)
٤٠٢ ص
(٣٩٥)
٤٠٢ ص
(٣٩٦)
٤٠٣ ص
(٣٩٧)
٤٠٣ ص
(٣٩٨)
٤٠٦ ص
(٣٩٩)
٤٠٦ ص
(٤٠٠)
٤٠٧ ص
(٤٠١)
٤٠٧ ص
(٤٠٢)
٤١١ ص
(٤٠٣)
٤١١ ص
(٤٠٤)
٤١٢ ص
(٤٠٥)
٤١٢ ص
(٤٠٦)
٤١٢ ص
(٤٠٧)
٤١٢ ص
(٤٠٨)
٤١٧ ص
(٤٠٩)
٤١٧ ص
(٤١٠)
٤١٨ ص
(٤١١)
٤١٨ ص
(٤١٢)
٤٢٩ ص
(٤١٣)
٤٢٩ ص
(٤١٤)
٤٢٩ ص
(٤١٥)
٤٢٩ ص
(٤١٦)
٤٣٠ ص
(٤١٧)
٤٣٠ ص
(٤١٨)
٤٣٠ ص
(٤١٩)
٤٣٠ ص
(٤٢٠)
٤٣١ ص
(٤٢١)
٤٣١ ص
(٤٢٢)
٤٣٢ ص
(٤٢٣)
٤٣٢ ص
(٤٢٤)
٤٣٤ ص
(٤٢٥)
٤٣٤ ص
(٤٢٦)
٤٣٥ ص
(٤٢٧)
٤٣٥ ص
(٤٢٨)
٤٣٨ ص
(٤٢٩)
٤٣٨ ص
(٤٣٠)
٤٣٩ ص
(٤٣١)
٤٣٩ ص
(٤٣٢)
٤٤٤ ص
(٤٣٣)
٤٤٤ ص
(٤٣٤)
٤٤٥ ص
(٤٣٥)
٤٤٥ ص
(٤٣٦)
٤٤٩ ص
(٤٣٧)
٤٤٩ ص
(٤٣٨)
٤٥٠ ص
(٤٣٩)
٤٥٠ ص
(٤٤٠)
٤٥٢ ص
(٤٤١)
٤٥٢ ص
(٤٤٢)
٤٥٣ ص
(٤٤٣)
٤٥٣ ص
(٤٤٤)
٤٥٤ ص
(٤٤٥)
٤٥٤ ص
(٤٤٦)
٤٥٥ ص
(٤٤٧)
٤٥٥ ص
(٤٤٨)
٤٥٦ ص
(٤٤٩)
٤٥٦ ص
(٤٥٠)
٤٥٨ ص
(٤٥١)
٤٥٨ ص
(٤٥٢)
٤٥٨ ص
(٤٥٣)
٤٥٨ ص
(٤٥٤)
٤٦٠ ص
(٤٥٥)
٤٦٠ ص
(٤٥٦)
٤٦٣ ص
(٤٥٧)
٤٦٣ ص
(٤٥٨)
٤٦٣ ص
(٤٥٩)
٤٦٣ ص
(٤٦٠)
٤٦٦ ص
(٤٦١)
٤٦٦ ص
(٤٦٢)
٤٦٧ ص
(٤٦٣)
٤٦٧ ص
(٤٦٤)
٤٦٨ ص
(٤٦٥)
٤٦٨ ص
(٤٦٦)
٤٧٠ ص
(٤٦٧)
٤٧٠ ص
(٤٦٨)
٤٧٠ ص
(٤٦٩)
٤٧٠ ص
(٤٧٠)
٤٧٢ ص
(٤٧١)
٤٧٢ ص
(٤٧٢)
٤٧٢ ص
(٤٧٣)
٤٧٢ ص
(٤٧٤)
٤٧٤ ص
(٤٧٥)
٤٧٤ ص
(٤٧٦)
٤٧٥ ص
(٤٧٧)
٤٧٥ ص
(٤٧٨)
٤٧٧ ص
(٤٧٩)
٤٧٧ ص
(٤٨٠)
٤٧٧ ص
(٤٨١)
٤٧٧ ص
(٤٨٢)
٤٧٩ ص
(٤٨٣)
٤٧٩ ص
(٤٨٤)
٤٨٢ ص
(٤٨٥)
٤٨٢ ص
(٤٨٦)
٤٩٠ ص
(٤٨٧)
٤٩٠ ص
(٤٨٨)
٤٩١ ص
(٤٨٩)
٤٩١ ص
(٤٩٠)
٥٠٠ ص
(٤٩١)
٥٠٠ ص
(٤٩٢)
٥٠٦ ص
(٤٩٣)
٥٠٦ ص
(٤٩٤)
٥٠٧ ص
(٤٩٥)
٥٠٧ ص
(٤٩٦)
٥١٦ ص
(٤٩٧)
٥١٦ ص
(٤٩٨)
٥١٧ ص
(٤٩٩)
٥١٧ ص
(٥٠٠)
٥١٧ ص
(٥٠١)
٥١٧ ص
(٥٠٢)
٥٢٠ ص
(٥٠٣)
٥٢٠ ص
(٥٠٤)
٥٢٠ ص
(٥٠٥)
٥٢٠ ص
(٥٠٦)
٥٢٤ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص

التفسير الحديث - محمد عزة دروزة - الصفحة ١٢٥

أبشر بنورين قد أوتيتهما لم يؤتهما نبيّ قبلك، فاتحة الكتاب وخواتيم سورة البقرة.
لن تقرأ منهما حرفا إلّا أوتيته» [١] حيث يدل هذا دلالة قوية بل قاطعة على أن هذه السورة قد تمّ تأليفها على الوجه الذي ورد في المصحف في حياة النبي صلّى الله عليه وسلّم وهو ما نعتقده بالنسبة لسائر السور الطويلة المدنية التي فيها فصول مختلفة المواضيع نزلت في ظروف مختلفة ومتباعدة.
ولقد روى المفسرون بعض الأحاديث في فضل سورة البقرة منها حديث جاء فيه: «لكلّ شيء سنام وإنّ سنام القرآن سورة البقرة» [٢] . وهذا الحديث إذ يذكر سورة البقرة يدل أيضا على أنها كانت مؤلفة تامة في حياة النبي صلّى الله عليه وسلّم.
والمجمع عليه أن تفوقها على غيرها في عدد الآيات والحيز من أسباب وضعها في أول المصحف بعد سورة الفاتحة التي وصفت بأنها مفتتح القرآن وبراعته الاستهلالية على ما شرحناه في سياق تفسيرها. وليس من شأن هذا أن ينقض ما وضحناه من أن جعلها أولى سورة مدنية هو بسبب احتمال كون فصلها الأول هو أول فصول القرآن نزولا في المدينة، والله تعالى أعلم.

تعليق على ترتيب السور في المصحف
وننبه بهذه المناسبة على أن علماء القرآن قالوا إن ترتيب سور القرآن في المصحف قد جاء حسب أطوالها. حيث قدمت السور المسماة بالطوال ثم ما عرف بالمئين- أي التي عدد آياتها في حدود المائة تزيد قليلا أو تنقص قليلا- ثم ما عرف بالمثاني ثم ما عرف بالقصار ثم ما عرف بالمفصل أي القصار جدا [٣] .


[١] انظر تفسير ابن كثير للآيات الأخيرة من سورة البقرة، وهذا الحديث ورد في التاج برواية مسلم عن ابن عباس أيضا. انظر التاج ج ٤ ص ١٣ و ١٤.
[٢] انظر تفسير السورة في تفسير ابن كثير وغيره.
[٣] انظر أيضا الإتقان في علوم القرآن للسيوطي ج ١ ص ٦٠- ٦٨. والمفصل هي السور القصيرة. وسمّيت كذلك لكثرة الفصل بينها. وهناك أقوال مختلفة في تعيين كل مجموعة من المجموعات الأربع، منها أن السبع الطوال هي البقرة وآل عمران والنساء والمائدة والأنعام والأعراف وقد ذكر الراوي أنه نسي السابعة. وهناك ما يذكر الأنفال والتوبة معا كسابعة وهناك ما يذكر سورة يونس كسابعة. والمئين بعد يونس إلى الكهف وبعدها المثاني.
والمفصل يبدأ في رواية بالحجرات وفي رواية بسورة (ق) وفي رواية بسورة الضحى.