اضواء البيان في ايضاح القران بالقران
(١)
٣ ص
(٢)
٣ ص
(٣)
١٢ ص
(٤)
٢٢ ص
(٥)
٢٨ ص
(٦)
٣١ ص
(٧)
٤٢ ص
(٨)
٤٩ ص
(٩)
٥٨ ص
(١٠)
٦٢ ص
(١١)
٦٧ ص
(١٢)
٧٩ ص
(١٣)
٧٩ ص
(١٤)
٨٤ ص
(١٥)
٨٥ ص
(١٦)
٨٨ ص
(١٧)
٨٩ ص
(١٨)
٩٠ ص
(١٩)
٩٧ ص
(٢٠)
١٠٢ ص
(٢١)
١٠٤ ص
(٢٢)
١٠٤ ص
(٢٣)
١٠٨ ص
(٢٤)
١١٠ ص
(٢٥)
١١١ ص
(٢٦)
١١٣ ص
(٢٧)
١١٤ ص
(٢٨)
١١٥ ص
(٢٩)
١١٥ ص
(٣٠)
١١٦ ص
(٣١)
١١٧ ص
(٣٢)
١١٨ ص
(٣٣)
١١٩ ص
(٣٤)
١٢١ ص
(٣٥)
١٨٥ ص
(٣٦)
١٨٨ ص
(٣٧)
١٨٨ ص
(٣٨)
١٩٠ ص
(٣٩)
١٩١ ص
(٤٠)
١٩٢ ص
(٤١)
١٩٣ ص
(٤٢)
١٩٥ ص
(٤٣)
١٩٧ ص
(٤٤)
١٩٧ ص
(٤٥)
١٩٩ ص
(٤٦)
٢٠٠ ص
(٤٧)
٢٠١ ص
(٤٨)
٢٠٢ ص
(٤٩)
٢٠٣ ص
(٥٠)
٢٠٤ ص
(٥١)
٢٠٥ ص
(٥٢)
٢٠٧ ص
(٥٣)
٢٠٨ ص
(٥٤)
٢٠٨ ص
(٥٥)
٢١٢ ص
(٥٦)
٢١٥ ص
(٥٧)
٢١٦ ص
(٥٨)
٢١٧ ص
(٥٩)
٢١٩ ص
(٦٠)
٢١٩ ص
(٦١)
٢٢٠ ص
(٦٢)
٢٢١ ص
(٦٣)
٢٢٢ ص
(٦٤)
٢٢٣ ص
(٦٥)
٢٢٤ ص
(٦٦)
٢٢٥ ص
(٦٧)
٢٢٧ ص
(٦٨)
٢٢٨ ص
(٦٩)
٢٢٨ ص
(٧٠)
٢٢٩ ص
(٧١)
٢٣٢ ص
(٧٢)
٢٣٣ ص
(٧٣)
٢٣٤ ص
(٧٤)
٢٣٥ ص
(٧٥)
٢٣٦ ص
(٧٦)
٢٣٧ ص
(٧٧)
٢٣٨ ص
(٧٨)
٢٤٠ ص
(٧٩)
٢٤١ ص
(٨٠)
٢٤٢ ص
(٨١)
٢٤٤ ص
(٨٢)
٢٤٥ ص
(٨٣)
٢٤٥ ص
(٨٤)
٢٤٦ ص
(٨٥)
٢٥٢ ص
(٨٦)
٢٥٤ ص
(٨٧)
٢٥٥ ص
(٨٨)
٢٥٦ ص
(٨٩)
٢٥٧ ص
(٩٠)
٢٥٧ ص
(٩١)
٢٥٨ ص
(٩٢)
٢٥٩ ص
(٩٣)
٢٦٠ ص
(٩٤)
٢٦١ ص
(٩٥)
٢٦٢ ص
(٩٦)
٢٦٣ ص
(٩٧)
٢٦٤ ص
(٩٨)
٢٦٤ ص
(٩٩)
٢٦٥ ص
(١٠٠)
٢٦٦ ص
(١٠١)
٢٦٧ ص
(١٠٢)
٢٦٨ ص
(١٠٣)
٢٧٠ ص
(١٠٤)
٢٩٤ ص
(١٠٥)
٢٩٥ ص
(١٠٦)
٣٠٣ ص
(١٠٧)
٣٠٤ ص
(١٠٨)
٣٠٥ ص
(١٠٩)
٣٠٦ ص
(١١٠)
٣٠٦ ص
(١١١)
٣٠٧ ص
(١١٢)
٣٠٩ ص
(١١٣)
٣١٢ ص
(١١٤)
٣١٧ ص
(١١٥)
٣١٧ ص
(١١٦)
٣١٨ ص
(١١٧)
٣١٩ ص
(١١٨)
٣٢٠ ص
(١١٩)
٣٥٧ ص
(١٢٠)
٣٥٧ ص
(١٢١)
٣٥٨ ص
(١٢٢)
٣٥٩ ص
(١٢٣)
٣٦١ ص
(١٢٤)
٣٦١ ص
(١٢٥)
٣٦٣ ص
(١٢٦)
٣٦٤ ص
(١٢٧)
٣٦٧ ص
(١٢٨)
٣٦٨ ص
(١٢٩)
٣٦٩ ص
(١٣٠)
٣٦٩ ص
(١٣١)
٣٧٢ ص
(١٣٢)
٣٧٣ ص
(١٣٣)
٣٧٤ ص
(١٣٤)
٣٧٥ ص
(١٣٥)
٣٧٦ ص
(١٣٦)
٣٧٨ ص
(١٣٧)
٣٧٨ ص
(١٣٨)
٣٧٩ ص
(١٣٩)
٣٩٣ ص
(١٤٠)
٣٩٤ ص
(١٤١)
٣٩٥ ص
(١٤٢)
٣٩٧ ص
(١٤٣)
٣٩٨ ص
(١٤٤)
٤٠٠ ص
(١٤٥)
٤٠٠ ص
(١٤٦)
٤٠١ ص
(١٤٧)
٤٠٢ ص
(١٤٨)
٤٠٣ ص
(١٤٩)
٤٠٤ ص
(١٥٠)
٤٠٦ ص
(١٥١)
٤٠٦ ص
(١٥٢)
٤٠٩ ص
(١٥٣)
٤١٠ ص
(١٥٤)
٤١١ ص
(١٥٥)
٤١٢ ص
(١٥٦)
٤١٣ ص
(١٥٧)
٤١٤ ص
(١٥٨)
٤١٥ ص
(١٥٩)
٤١٥ ص
(١٦٠)
٤١٦ ص
(١٦١)
٤١٧ ص
(١٦٢)
٤١٨ ص
(١٦٣)
٤١٩ ص
(١٦٤)
٤٢٠ ص
(١٦٥)
٤٢١ ص
(١٦٦)
٤٢٢ ص
(١٦٧)
٤٢٨ ص
(١٦٨)
٤٣٠ ص
(١٦٩)
٤٣٠ ص
(١٧٠)
٤٣٣ ص
(١٧١)
٤٣٤ ص
(١٧٢)
٤٣٥ ص
(١٧٣)
٤٣٦ ص
(١٧٤)
٤٣٧ ص
(١٧٥)
٤٣٧ ص
(١٧٦)
٤٣٨ ص
(١٧٧)
٤٤٢ ص
(١٧٨)
٤٤٧ ص
(١٧٩)
٤٤٨ ص
(١٨٠)
٤٤٩ ص
(١٨١)
٤٤٩ ص
(١٨٢)
٤٥٠ ص
(١٨٣)
٤٥١ ص
(١٨٤)
٤٥٢ ص
(١٨٥)
٤٥٤ ص
(١٨٦)
٤٥٤ ص
(١٨٧)
٤٥٨ ص
(١٨٨)
٤٦٢ ص
(١٨٩)
٤٦٣ ص
(١٩٠)
٤٦٥ ص
(١٩١)
٤٦٦ ص
(١٩٢)
٤٦٦ ص
(١٩٣)
٤٦٧ ص
(١٩٤)
٤٦٨ ص
(١٩٥)
٤٦٩ ص
(١٩٦)
٤٧١ ص
(١٩٧)
٤٧٤ ص
(١٩٨)
٤٧٦ ص
(١٩٩)
٤٧٦ ص
(٢٠٠)
٤٧٧ ص
(٢٠١)
٤٨٠ ص
(٢٠٢)
٤٨٤ ص
(٢٠٣)
٤٨٥ ص
(٢٠٤)
٤٨٦ ص
(٢٠٥)
٤٨٧ ص
(٢٠٦)
٤٨٨ ص
(٢٠٧)
٤٨٩ ص
(٢٠٨)
٤٩٠ ص
(٢٠٩)
٤٩٠ ص
(٢١٠)
٤٩٢ ص
(٢١١)
٤٩٣ ص
(٢١٢)
٤٩٤ ص
(٢١٣)
٤٩٥ ص
(٢١٤)
٤٩٦ ص
(٢١٥)
٤٩٧ ص
(٢١٦)
٤٩٨ ص
(٢١٧)
٤٩٨ ص
(٢١٨)
٥٠١ ص
(٢١٩)
٥٠٢ ص
(٢٢٠)
٥٠٣ ص
(٢٢١)
٥٠٤ ص
(٢٢٢)
٥٠٨ ص
(٢٢٣)
٥٠٨ ص
(٢٢٤)
٥١٥ ص
(٢٢٥)
٥١٦ ص
(٢٢٦)
٥١٩ ص
(٢٢٧)
٥٢١ ص
(٢٢٨)
٥٢١ ص
(٢٢٩)
٥٢٤ ص
(٢٣٠)
٥٢٦ ص
(٢٣١)
٥٢٨ ص
(٢٣٢)
٥٢٩ ص
(٢٣٣)
٥٢٩ ص
(٢٣٤)
٥٣١ ص
(٢٣٥)
٥٣٢ ص
(٢٣٦)
٥٣٣ ص
(٢٣٧)
٥٣٤ ص
(٢٣٨)
٥٣٦ ص
(٢٣٩)
٥٣٦ ص
(٢٤٠)
٥٤٣ ص
(٢٤١)
٥٤٤ ص
(٢٤٢)
٥٤٤ ص
(٢٤٣)
٥٤٧ ص
(٢٤٤)
٥٤٩ ص
(٢٤٥)
٥٥٠ ص
(٢٤٦)
٥٥١ ص
(٢٤٧)
٥٥٤ ص
(٢٤٨)
٥٥٤ ص
(٢٤٩)
٥٥٧ ص
(٢٥٠)
٥٥٨ ص
(٢٥١)
٥٥٩ ص
(٢٥٢)
٥٦١ ص
(٢٥٣)
٥٦٣ ص
(٢٥٤)
٥٧٢ ص
(٢٥٥)
٥٧٢ ص
(٢٥٦)
٥٧٨ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص

اضواء البيان في ايضاح القران بالقران - الشنقيطي، محمد الأمين - الصفحة ٤١٠

أَحَادِيثِ الْكَشَّافِ: أَخْرَجَهُ الثَّعْلَبِيُّ، وَابْنُ مَرْدَوَيْهِ مِنْ رِوَايَةِ مُحَمَّدِ بْنِ زُهَيْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْهِنْدِيِّ، عَنْ حَنْظَلَةَ السَّدُوسِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، عَنْهُ بِطُولِهِ وَهِيَ: «بَعْضُهُمْ عَلَى صُورَةِ الْقِرَدَةِ، وَبَعْضُهُمْ عَلَى صُورَةِ الْخَنَازِيرِ، وَبَعْضُهُمْ مُنَكِّسُونَ أَرْجُلَهُمْ فَوْقَ وُجُوهِهِمْ يُسْحَبُونَ عَلَيْهَا، وَبَعْضُهُمْ عُمْيًا، وَبَعْضُهُمْ صُمًّا، بُكْمًا، وَبَعْضُهُمْ يَمْضُغُونَ أَلْسِنَتَهُمْ، فَهِيَ مُدَلَّاتٌ عَلَى صُدُورِهِمْ يَسِيلُ الْقَيْحُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ يَتَقَذَّرُهُمْ أَهْلُ الْجَمْعِ، وَبَعْضُهُمْ مُقَطَّعَةٌ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ، وَبَعْضُهُمْ مُصَلَّبُونَ عَلَى جُذُوعٍ مِنْ نَارٍ، وَبَعْضُهُمْ أَشَدُّ نَتَنًا مِنَ الْجِيَفِ، وَبَعْضُهُمْ مُلْبَسُونَ جِلْبَابًا سَابِغَةً مِنْ قَطْرَانٍ لَازِقَةً بِجُلُودِهِمْ» .
أَمَّا الَّذِينَ عَلَى صُورَةِ الْخَنَازِيرِ: فَأَهْلُ السُّحْتِ، وَالْمُنَكَّسُونَ: أَكَلَةُ الرِّبَا، وَالْعُمْيُ: الْجَائِرُونَ فِي الْحُكْمِ، وَالصُّمُّ: الْمُعْجَبُونَ بِأَعْمَالِهِمْ، وَالَّذِينَ يَمْضُغُونَ أَلْسِنَتَهُمُ: الْعُلَمَاءُ وَالْقُصَّاصُ الَّذِينَ خَالَفَ قَوْلُهُمْ أَعْمَالَهُمْ، وَمَقْطُوعُو الْأَيْدِي: مُؤْذُو الْجِيرَانِ، وَالْمُصَلَّبُونَ: السُّعَاةُ بِالنَّاسِ إِلَى السُّلْطَانِ، وَالَّذِينَ أَشَدُّ نَتَنًا: مُتِّبِعُو الشَّهَوَاتِ، وَمَانِعُو حَقِّ اللَّهِ فِي أَمْوَالِهِمْ، وَلَابِسُو الْجِلْبَابِ: أَهْلُ الْكِبْرِ وَالْفَخْرِ. انْتَهَى بِإِيجَازٍ بِالْعِبَارَةِ. وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ.

قَوْلُهُ تَعَالَى: وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا
تَقَدَّمَ بَيَانُ أَحْوَالِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَتَقَدَّمَ لِلشَّيْخِ - رَحْمَةُ اللَّهِ تَعَالَى عَلَيْنَا وَعَلَيْهِ - بَيَانُ ذَلِكَ مُفَصَّلًا ; عِنْدَ قَوْلِهِ تَعَالَى مِنْ سُورَةِ «طه» : وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْجِبَالِ فَقُلْ يَنْسِفُهَا رَبِّي نَسْفًا [٢٠ \ ١٠٥] ، وَعِنْدَ قَوْلِهِ تَعَالَى فِي سُورَةِ «النَّمْلِ» : وَتَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وَهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ [٢٧ \ ٨٨] .

قَوْلُهُ تَعَالَى: لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا لَا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا
لَمْ يُبَيِّنِ الْأَحْقَابَ هُنَا كَمْ عَدَدُهَا، وَهَذِهِ مَسْأَلَةُ فَنَاءِ النَّارِ، وَعَدَمِ فَنَائِهَا.
وَقِيلَ: الْمُرَادُ بِالْأَحْقَابِ هُنَا: جُزْءٌ مِنَ الزَّمَنِ لَا كُلُّهُ، وَهِيَ الْأَحْقَابُ الْمَوْصُوفُ حَالُهُمْ فِيهَا لِمَا بَعْدَهُمْ مِنْ كَوْنِهِمْ لَا يَذُوقُونَ فِيهَا، أَيْ: فِي النَّارِ أَحْقَابًا مِنَ الزَّمَنِ، لَا يَذُوقُونَ بَرْدًا وَلَا شَرَابًا إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا.
أَمَّا بَقِيَّةُ الْأَحْقَابِ فَيُقَالُ لَهُمْ: فَلَنْ نَزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا [٧٨ \ ٣٠] ، وَهَذِهِ الْمَسْأَلَةُ قَدْ بَحَثَهَا الشَّيْخُ - رَحْمَةُ اللَّهِ تَعَالَى عَلَيْنَا وَعَلَيْهِ - فِي كِتَابِ دَفْعِ إِيهَامِ الِاضْطِرَابِ، عِنْدَ الْكَلَامِ