خود را به قدر امكان بوسيله صلح و به نحو مسالمت آميز تأمين نمايد.
از طرف ديگر چون معاويه در برابر برقرارى صلح و بدست گرفتن قدرت حاضر به دادن هرگونه امتياز بود، امام از آمادگى أو حداكثر بهره بردارى را نمود و موضوعات مهم و حساس كه در درجه اول اهميت قرار داشت را در آن قرار داد.
متن صلح امام عليه السلام در كتب مربوط بطور كامل و به ترتيب ذكر نشده، بلكه هر يك از مورخان به چند ماده از آن اشاره نموده اند، ولى با جمع آورى مواد پراكنده از كتب مختلف مى توان صورت كامل آن را تقريبا ترسيم نمود، كه عبارتند از:
١ - واگذارى حكومت به معاويه به شرط آنكه معاويه بر طبق قرآن و روش پيامبر عمل كند.
٢ - خلافت بعد از معاويه براى امام حسن عليه السلام بوده و معاويه حق انتخاب جانشين را ندارد.
٣ - توقف دشنام دادن به حضرت على عليه السلام.
٤ - ترجيح بنى هاشم بر ديگران در تقسيم بيت المال، و تقسيم مبالغى پول بين بازماندگان شهداى جنگ جمل و صفين.
٥ - تعهد معاويه به در امان بودن تمام مردم از تعقيب و آزار أو، و عدم آزار شيعيان على عليه السلام در هر كجا كه باشند، و در امان بودن امام حسن عليه السلام و امام حسين عليه السلام و سائر خاندان پيامبر.
در پايان معاويه تعهد به اجراى آن نموده و بزرگان شام بر آن گواهى دادند.
صحيفة الحسن (ع) (فارسي)
(١)
مقدمه ناشر
٣ ص
(٢)
مقدمه مؤلف
٧ ص
(٣)
فصل أول: نيايشها وادعيه آن حضرت
٤٥ ص
(٤)
بخش أول: ادعيه آن حضرت در ثناء الهى و درخواست حوائج از أو
٤٦ ص
(٥)
1 - در تنزيه خداى بزرگ در روز چهارم ماه
٤٧ ص
(٦)
2 - در مناجاة
٤٧ ص
(٧)
3 - در طلب مغفرت
٤٨ ص
(٨)
4 - در طلب مغفرت و برآورده شدن حاجات
٤٩ ص
(٩)
5 - در طلب اخلاقهاى نيكو
٥٠ ص
(١٠)
6 - براى طلب يارى ويقين از خدا
٥١ ص
(١١)
بخش دوم: ادعيه آن حضرت در مورد نماز وآنچه به آن ارتباط دارد
٥٣ ص
(١٢)
7 - در قنوت نماز وتر
٥٣ ص
(١٣)
8 - در قنوت
٥٣ ص
(١٤)
9 - در هنگام قنوت
٥٦ ص
(١٥)
10 - در طلب باران
٥٧ ص
(١٦)
11 - در كنار درب مسجد
٥٨ ص
(١٧)
بخش سوم: ادعيه آن حضرت در رفع خطرات وبيماريها
٥٩ ص
(١٨)
12 - در پوشيده ماندن از خطرات
٦٠ ص
(١٩)
13 - در دفع شدائد
٦١ ص
(٢٠)
14 - در دفع حزن واندوه
٦١ ص
(٢١)
15 - در دفع كيد دشمنان وشر آنان
٦٢ ص
(٢٢)
16 - بر عليه دشمنانش
٦٣ ص
(٢٣)
17 - بر عليه دشمنش، آنگاه كه نزد معاوية رفت
٦٣ ص
(٢٤)
18 - بر عليه ابن زياد
٦٤ ص
(٢٥)
19 - بر عليه مردى از بنى اميه
٦٥ ص
(٢٦)
20 - در دفع شر همسايه
٦٥ ص
(٢٧)
21 - براى درد پا
٦٦ ص
(٢٨)
22 - در دفع چشم زخم
٦٧ ص
(٢٩)
بخش چهارم: ادعيه آن حضرت در امور متفرقه
٦٨ ص
(٣٠)
23 - در پناه بردن به خدا از بعضى از امور
٦٩ ص
(٣١)
24 - در كنار ركن يمانى
٦٩ ص
(٣٢)
25 - هنگام افطار
٧٠ ص
(٣٣)
26 - در شب قدر
٧٠ ص
(٣٤)
27 - در كيفيت تبريك ولادت فرزند پسر
٧١ ص
(٣٥)
28 - هنگام احتضار براى طلب رحمت الهى
٧١ ص
(٣٦)
فصل دوم: خطبه هاى آن حضرت
٧٤ ص
(٣٧)
1 - براى تحريض مردم به جنگ جمل
٧٥ ص
(٣٨)
2 - براى تحريض اهل كوفه به جنگ جمل
٧٧ ص
(٣٩)
3 - در جنگ جمل براى تحريض مردم به جنگ 4 - براى تحريص اهل كوفه به جنگ جمل
٧٩ ص
(٤٠)
4 - براى تحريض اهل كوفه به جنگ جمل
٨٠ ص
(٤١)
6 - در تحريض مردم به يارى پدرش
٨١ ص
(٤٢)
7 - در تحريض مردم به يارى پدرش
٨١ ص
(٤٣)
8 - در تحريض مردم به يارى پدرش
٨٢ ص
(٤٤)
9 - در فضيلت اهل بيت
٨٣ ص
(٤٥)
10 - در جنگ صفين براى تحريض مردم به جنگ
٨٤ ص
(٤٦)
11 - بعد از آنكه ابو موسى در صفين آنگونه حكم كرد
٨٦ ص
(٤٧)
12 - در حمد الهى وفضيلت پدرش
٨٧ ص
(٤٨)
13 - در حمد الهى وفضيلت پدرش
٨٨ ص
(٤٩)
14 - در فضيلت اهل بيت
٨٨ ص
(٥٠)
15 - در فضيلت اهل بيت بعد از شهادت پدرش
٩٠ ص
(٥١)
16 - در فضيلت خودش وپدرش
٩٢ ص
(٥٢)
17 - هنگاميكه پدرش وفات يافت
٩٥ ص
(٥٣)
18 - هنگاميكه پدرش وفات يافت
٩٥ ص
(٥٤)
19 - بعد از بيعت با او
٩٦ ص
(٥٥)
20 - در تحريض اصحابش به جنگ
٩٨ ص
(٥٦)
21 - در مذمت اصحابش به خاطر عدم اهتمامشان به جهاد
٩٩ ص
(٥٧)
22 - در حيله اصحابش به آن حضرت
١٠٠ ص
(٥٨)
23 - هنگاميكه اصحابش به معاويه پيوستند
١٠٢ ص
(٥٩)
24 - در كوفه قبل از صلح
١٠٢ ص
(٦٠)
25 - هنگاميكه قصد صلح كردن را نمود
١٠٣ ص
(٦١)
26 - هنگاميكه از جراحت سلامتى حاصل شد
١٠٤ ص
(٦٢)
27 - هنگاميكه با معاويه صلح كرد
١٠٤ ص
(٦٣)
28 - بعد از انجام صلح
١١٨ ص
(٦٤)
29 - در علت صلح ايشان با معاويه
١١٩ ص
(٦٥)
30 - در فضيلت پدرش بعد از آنكه صلح كرد
١٢٠ ص
(٦٦)
31 - در شناخت خودش
١٢٢ ص
(٦٧)
33 - در شناسائى خود وصفات زمامدار
١٢٤ ص
(٦٨)
34 - در شناسائى خود ومعاويه
١٢٨ ص
(٦٩)
35 - در توصيف خودش
١٢٩ ص
(٧٠)
36 - در ترغيب مردم به پيروى از آنان
١٣٠ ص
(٧١)
37 - در علت صلح ايشان
١٣٢ ص
(٧٢)
38 - هنگاميكه ايشان را بر بيعت با معاويه مورد سرزنش قرار دادند
١٣٣ ص
(٧٣)
39 - در مورد علت صلح خود
١٣٥ ص
(٧٤)
40 - بعد از آنكه اصحابش از او خواستند نقض بيعت كند
١٣٥ ص
(٧٥)
فصل سوم: مناظرات آن حضرت
١٣٦ ص
(٧٦)
1 - نزد معاويه در فضيلت پدرش
١٣٧ ص
(٧٧)
2 - در شناسائى خود وعيوب مخالفين
١٦٢ ص
(٧٨)
3 - در فضيلت اهل بيت واينكه خلافت تنها شايسته آنانست
١٦٦ ص
(٧٩)
4 - با عمرو بن عاص و مروان و ابن زياد
١٧١ ص
(٨٠)
5 - با عبد الله بن زبير
١٧٤ ص
(٨١)
6 - با مروان بن حكم
١٧٧ ص
(٨٢)
7 - با عمرو بن عاص
١٨٠ ص
(٨٣)
8 - با عمرو بن عاص
١٨١ ص
(٨٤)
9 - با عمرو بن عاص
١٨٣ ص
(٨٥)
10 - با معاويه بن ابى سفيان
١٨٤ ص
(٨٦)
11 - با معاويه بن ابى سفيان
١٨٥ ص
(٨٧)
12 - با وليد بن عقبه
١٨٦ ص
(٨٨)
13 - با يزيد بن معاويه
١٨٧ ص
(٨٩)
14 - با حبيب بن مسلمه فهرى
١٨٨ ص
(٩٠)
15 - با حسن بصرى در توحيد
١٨٨ ص
(٩١)
فصل چهارم: برگزيده اى از گفتار آن حضرت
١٩١ ص
(٩٢)
بخش اول:
١٩١ ص
(٩٣)
1 - در فضيلت تقوى
١٩٢ ص
(٩٤)
2 - در توصيف تقوى
١٩٢ ص
(٩٥)
3 - در توكل بر خداوند
١٩٢ ص
(٩٦)
4 - در توصيف عقل
١٩٣ ص
(٩٧)
5 - در معنى جوانمردى
١٩٣ ص
(٩٨)
6 - در معنى جوانمردى
١٩٣ ص
(٩٩)
7 - در مورد سكوت
١٩٤ ص
(١٠٠)
8 - در خشنودى به قضاى الهى
١٩٤ ص
(١٠١)
9 - در مورد ادب وحياء وجوانمردى
١٩٤ ص
(١٠٢)
10 - در مورد عفت وقناعت
١٩٥ ص
(١٠٣)
11 - در فضيلت پذيرش معذرت
١٩٥ ص
(١٠٤)
12 - در عفو وبخشش
١٩٥ ص
(١٠٥)
13 - در فضيلت اخلاق خوب
١٩٦ ص
(١٠٦)
14 - در غنا وفقر
١٩٦ ص
(١٠٧)
15 - در مورد حلم وبردبارى
١٩٦ ص
(١٠٨)
16 - در بخشش
١٩٦ ص
(١٠٩)
17 - در مذمت تكبر وحرص وحسد
١٩٧ ص
(١١٠)
18 - در توصيف بخل
١٩٧ ص
(١١١)
19 - در مذمت حسد
١٩٧ ص
(١١٢)
20 - در مذمت حرص وطمع
١٩٨ ص
(١١٣)
بخش دوم:
١٩٩ ص
(١١٤)
21 - در فضيلت تعليم وتعلم
٢٠٠ ص
(١١٥)
22 - براى كودكان خاندانش، در مورد ارزش دانش اندوزى
٢٠٠ ص
(١١٦)
23 - در فضيلت مشورت
٢٠٠ ص
(١١٧)
24 - در مورد تفكر در منبع اخذ علم
٢٠١ ص
(١١٨)
25 - در فضيلت تفكر
٢٠١ ص
(١١٩)
26 - در توصيف برادر صالحى كه داشت
٢٠١ ص
(١٢٠)
27 - درتوشه گرفتن براى روز قيامت
٢٠٢ ص
(١٢١)
28 - در بعضى از مواعظ
٢٠٣ ص
(١٢٢)
29 - در برترين ديدگان وگوش وقلب
٢٠٣ ص
(١٢٣)
30 - در كيفيت مصاحبت با مردم
٢٠٣ ص
(١٢٤)
31 - در توصيف برادرى
٢٠٤ ص
(١٢٥)
32 - در اهميت واجبات
٢٠٤ ص
(١٢٦)
33 - براى آنكه در پيشگاه خدا مىايستد
٢٠٤ ص
(١٢٧)
34 - در فضيلت نعمتهاى الهى
٢٠٤ ص
(١٢٨)
35 - در مورد اجمال در طلب روزى
٢٠٥ ص
(١٢٩)
36 - در مورد ارزش فرصت
٢٠٥ ص
(١٣٠)
37 - در مذمت خنده
٢٠٥ ص
(١٣١)
38 - در نزديك ودور انسان
٢٠٦ ص
(١٣٢)
39 - در مورد خيرى كه شر درآن نيست
٢٠٦ ص
(١٣٣)
40 - در شكرگذارى نعمتهاى الهى وكفران آنها
٢٠٦ ص
(١٣٤)
فصل پنجم: اشعارى در مدح آن حضرت
٢٠٧ ص
(١٣٥)
1 - توعين فاتحه اى، بلكه سر بسمله اى
٢٠٨ ص
(١٣٦)
2 - اى رمضان از تو شرف يافته
٢١١ ص
(١٣٧)
3 - مجتبى لؤلؤ پاك مرج البحرين است
٢١٥ ص
(١٣٨)
4 - نام نيكويش حسن، خلقش حسن، خويش حسن
٢١٧ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٧ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٩ ص
٥١ ص
٥٣ ص
٥٥ ص
٥٧ ص
٥٩ ص
٦١ ص
٦٣ ص
٦٥ ص
٦٧ ص
٦٩ ص
٧١ ص
٧٣ ص
٧٥ ص
٧٧ ص
٧٩ ص
٨١ ص
٨٣ ص
٨٥ ص
٨٧ ص
٨٩ ص
٩١ ص
٩٣ ص
٩٥ ص
٩٧ ص
٩٩ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٥ ص
١٠٧ ص
١٠٩ ص
١١١ ص
١١٣ ص
١١٥ ص
١١٧ ص
١١٩ ص
١٢١ ص
١٢٣ ص
١٢٥ ص
١٢٧ ص
١٢٩ ص
١٣١ ص
١٣٣ ص
١٣٥ ص
١٣٧ ص
١٣٩ ص
١٤١ ص
١٤٣ ص
١٤٥ ص
١٤٧ ص
١٤٩ ص
١٥١ ص
١٥٣ ص
١٥٥ ص
١٥٧ ص
١٥٩ ص
١٦١ ص
١٦٣ ص
١٦٥ ص
١٦٧ ص
١٦٩ ص
١٧١ ص
١٧٣ ص
١٧٥ ص
١٧٧ ص
١٧٩ ص
١٨١ ص
١٨٣ ص
١٨٥ ص
١٨٧ ص
١٨٩ ص
١٩١ ص
١٩٣ ص
١٩٥ ص
١٩٧ ص
١٩٩ ص
٢٠١ ص
٢٠٣ ص
٢٠٥ ص
٢٠٧ ص
٢٠٩ ص
٢١١ ص
٢١٣ ص
٢١٥ ص
٢١٧ ص
٢١٩ ص
٢٢١ ص
٢٢٣ ص
٢٢٥ ص
٢٢٧ ص
٢٢٩ ص
٢٣١ ص
٢٣٣ ص
٢٣٥ ص
٢٣٧ ص
٢٣٩ ص
٢٤١ ص
٢٤٣ ص
٢٤٥ ص
٢٤٧ ص
٢٤٩ ص
٢٥١ ص
٢٥٣ ص
٢٥٥ ص
٢٥٧ ص
٢٥٩ ص
٢٦١ ص
٢٦٣ ص
٢٦٥ ص
٢٦٧ ص
٢٦٩ ص
٢٧١ ص
٢٧٣ ص
٢٧٥ ص
٢٧٧ ص
٢٧٩ ص
٢٨١ ص
٢٨٣ ص
٢٨٥ ص
٢٨٧ ص
٢٨٩ ص
٢٩١ ص
٢٩٣ ص
٢٩٥ ص
٢٩٧ ص
٢٩٩ ص
٣٠١ ص
٣٠٣ ص
٣٠٥ ص
٣٠٧ ص
٣٠٩ ص
٣١١ ص
٣١٣ ص
٣١٥ ص
٣١٧ ص
٣١٩ ص
٣٢١ ص
٣٢٣ ص
٣٢٥ ص
٣٢٧ ص
٣٢٩ ص
٣٣١ ص
٣٣٣ ص
٣٣٥ ص
٣٣٧ ص
٣٣٩ ص
٣٤١ ص
٣٤٣ ص
٣٤٥ ص
٣٤٧ ص
٣٤٩ ص
٣٥١ ص
٣٥٣ ص
٣٥٥ ص
٣٥٧ ص
٣٥٩ ص
٣٦١ ص
٣٦٣ ص
٣٦٥ ص
٣٦٧ ص
٣٦٩ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
صحيفة الحسن (ع) (فارسي) - جمع الشيخ جواد القيومي - الصفحة ٤٠ - مقدمه مؤلف
(٤٠)