اعمالى آلوده ايد؟ اما بدانيد كه " به زودى ستمكاران در خواهند يافت كه يك جا زير وزبر شده اند ". " آيه شريفه ". و من فاطمه، دختر همان كسى هستم كه بر شما اعلام خطر مى نمود و از عذابتان مى ترسانيد. من نيز روياروى خود، عذابى سنگين و عقابى سهمگين براى شما احساس مى كنم. حال هرچه خواهيد بكنيد، ما هم آنچه كه بايد انجام دهيم، انجام خواهيم داد. پس شما منتظر باشيد، كه ما نيز در انتظار (حق و روشن شدن حقيقت) هستيم. (١) بازتاب خطبه فاطمه زهرا (عليه السلام) در آن روز پرشور تاريخى كه فاطمه زهرا (عليه السلام) خطابهء شورانگيز و مهيج خود را ايراد كرد، جمع كثيرى از گروههاى مهاجرين و انصار در مجلس مزبور حضور داشتند و آن كلمات گرم و آتشين را كه از دلى پاك و سينه اى آتش گرفته بر مى خاست و بر زبانى شورآفرين و حركت بخش جارى مى شد، همه آن را مى شنيدند. گروهى از آنان كه اغفال يا تحت تأثير يا تهديد شده بودند و به هر حال با حكومت حاضر و زعامت موجود همراهى نشان مى دادند، البته سكوت كرده و لب بسته بودند. اما گروهى ديگر كه هنوز از حقيقت چندان فاصله نگرفته يا اصولا دل در گرو محبت اهل بيت داشتند و حق را به زهراى اطهر و خاندان عصمت و طهارت مى دادند نيز، متأسفانه در آن جو مسموم حاكم بر محيط، چاره اى نمى ديدند جز آن كه در ظاهر سكوت كنند و در اعماق وجودشان حق را به فاطمه (عليه السلام) بدهند و در دل بسوزند و بسازند و دم برنياورند.
اما هرچه بود و نبود، واقعيت اين بود كه خطابهء پر شور و هيجان انگيز دختر عاليقدر پيامبر (صلى الله عليه وآله) در ميان انبوه افراد حاضر و سپس در ميان تمام افراد ديگر - اعم از اينكه احساساتى پاك و دلى صاف و عواطفى صادق داشتند، يا آن كه با انديشه ها و افكارى اغفال شده در جوسازى‌هاى مسموم آن روز به اين سخنان گرم و گرمى بخش گوش فرا مى دادند - بازتاب گسترده و عكس العمل وسيع و شايان توجهى داشت. چرا كه زهراى اطهر (عليه السلام) در آن روز و در ميان امواج افكار و احساسات گوناگون و متضاد، با كمال شجاعت ذاتى و با آن تربيت متعالى و برگرفته از مكتب الهى رسول الله، با چنان منطق قوى و

١. در ترجمهء اين خطبه از نوشتهء روان و سليس آقاى صدر بلاغى و نيز از نثر دقيق آقاى على اكبر صادقى استفاده شده است.

(٣٨٨)