دون معلوم التاريخ , و مقتضى ما ذكره المحقق الخراسانى عدم جريانه فيهما لما عرفت من شبهة انفصال زمان الشك عن زمان اليقين فيه ايضا , كما اشار اليه فى بعض كلماته فى المقام , لان المفروض ان زمان الشك بالنسبة الى مجهول التاريخ هو يوم الاحد ( فانه يوم الملاقاة ) و زمان اليقين بعدم الكرية هو يوم الجمعة , ولكن الجواب هوالجواب فلا نعيد .

هذا بالنسبة الى مجهول التاريخ .

و اما معلوم التاريخ فذهب الشيخ الاعظم الى عدم جريان استصحاب العدم فيه كما مر , آنفا و تبعه عليه جماعة آخرون .

و قد يتوهم انه يجرى الاستصحاب فيه ايضا , لان الكرية مثلا و ان كان وجودها معلوما لنا بالنسبة الى اجزاء الزمان و لكنه مجهول بالنسبة الى زمان الملاقاة , فالاصل عدم وجودها حين الملاقاة و مقتضاه النجاسة .

و قد اجيب عنه بوجوه :

اولها : ( و هو العمدة ) ان مفاد الاستصحاب هو الحكم ببقاء ما كان متيقنا فى عمود الزمان و جره الى زمان الشك فى الارتفاع , و فى المقام لا شك لنا فى معلوم التاريخ باعتبار عمود الزمان حتى نجره بالتعبد الاستصحابى .

و بعبارة اخرى : لا شك لنا فى معلوم التاريخ فى زمان اصلا , فانه قبل حدوثه ( المعلوم لنا و قته تفصيلا ) لا شك فى انتفائه , و بعد حدوثه لا شك فى وجوده , بل الشك فيه انما هو بالقياس الى الاخر .

ثانيها : سلمنا بجريان استصحاب العدم فيه ايضا , ولكنه محكوم للاستصحاب الجارى فى مجهول التاريخ , لانه مسببى والاستصحاب الجارى فى مجهول التاريخ سببى , لان الشك فى ان الملاقاة هل وقعت قبل الكرية او بعدها ( مع ان زمان الملاقاة معلوم ) ينشىء فى الحقيقة من الشك فى زمان الكرية , فحيث انا لا نعلم ان الكرية هل وقعت يوم السبت بعد الاحد نشك فى ان الملاقاة الواقعة يوم الاحد هل وقعت حين وجود الكرية او وقعت حين عدمها .