تحقيقى جديد در باره رمى جمرات - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠ - الف اقوال فقهاى شيعه

٢- مرحوم علّامه حلّى، در كتاب «منتهى» مى‌فرمايد:

«اذا رمى بحصاة فوقع على الأرض ثمّ مرّت على سَنَنها [١] أو

اصابت شيئاً صلباً كالمحمل و شبهه ثمّ وقعت في المرمى بعد ذلك اجزأه، لأنّ وقوعها في المرمى بفعله و رميه‌

؛ هنگامى كه سنگريزه‌اى بيندازد و روى زمين بيافتد و سپس بغلتد، يا به چيز محكمى مانند محمل يا شبه آن بخورد، سپس در داخل محلّ رمى بيافتد، كافى است؛ زيرا افتادن در محلّ رمى، با فعل او، و به وسيله او بوده است.» [٢]

اين تعبير نشان مى‌دهد كه محلّ رمى در سراشيبى بوده و اگر سنگ نزديك آن مى‌افتاد و مى‌غلطيد و در آن محل مى‌افتاد، كفايت مى‌كرده است. اين دليل بر آن است كه ستونى به عنوان «مرمى‌» (محلّ رمى) مطرح نبوده است.

٣- در كتاب «فقه الرضا» چنين آمده است:

«فَإِنْ رَمَيْتَ وَ وَقَعَتْ فِي مَحْمِلٍ وَ انْحَدَرَتْ مِنْهُ الَى الْأَرْضِ أَجْزَأَ عَنْكَ».

و فى ذيله عن بعض النسخ:

«وَ إِنْ أَصَابَ إِنْسَاناً ثَمَّ أَوْ جَمَلًا ثُمَّ وَقَعَتْ عَلَى الْأَرْضِ أَجْزَأَهُ‌

؛ اگر رمى كردى و سنگ تو در محمل افتاد و از آنجا روى زمين (جمرات) قرار گرفت، كافى است.» و در ذيل آن، از بعضى نسخ چنين نقل شده: «اگر سنگ به انسانى كه در آنجاست اصابت كند يا به شترى، سپس بر زمين (جمرات) بيافتد كافى است.» [٣]

[١] سَنَن (بر وزن بدن) به معناى «طريق» است و «امض على سَنَنك»؛ يعنى به راه خود ادامه بده. بنابراين، معناى جمله چنين مى‌شود: سنگريزه به زمين افتاد و به راه خود ادامه داد و در جمره افتاد.

[٢] منتهى، جلد ٢، صفحه ٧٣١، چاپ قديم.

[٣] مستدرك الوسائل، جلد ١٠، ابواب رمى جمرة العقبة، باب ٦، حديث ١.