پس از پايان اين بحث به فتاواى ديگرى از بزرگان فقهاى خاصّه و عامّه برخورد كرديم كه همگى حكايت از اين دارد كه جمرات ستون‌هاى فعلى نيستند بلكه قطعه زمينى است كه سنگ بر آن پرتاب مى‌كنند، و لازم ديديم براى تكميل بحث‌هاى گذشته آنها را در اينجا بياوريم:

١- مرحوم علّامه در «قواعد» مى‌فرمايد:

«لو وقعت على شى‌ء و انحدرت على الجمرد صح؛

هرگاه سنگ‌ريزه‌ها بر چيزى واقع شود و در جمره فرو افتد صحيح است» [١] تعبير به‌

«انْحَدَرَتْ عَلى الجَمَرة»

به خوبى نشان مى‌دهد كه جمره همان قطعه زمينى است كه سنگ به آن مى‌اندازند».

٢- ابن فهد حلّى در «محرر» مى‌گويد:

«لَو وقَعَت على شى‌ء ثُمَّ انحدرت مِنه الَى الجَمَرة اجزأت ايضاً

؛ هرگاه سنگريزه بر چيزى بيافتد سپس از آن به جمره فرو افتد آن هم كافى است». [٢]

اين تعبير نيز مانند تعبير علّامه حلّى دليل بر مقصود است.

٣- «أبو الصلاح حلبى» كه در كتاب «كافى» مى‌گويد:

«فاذا انتهى الى منى فلينزل بها و يأت الجمرة العقبة فليقف من قبل وجهها و لا يقف من اعلاها

؛ هنگامى كه حاجى به منى رسيد

[١] سلسلة الينابيع الفقهية، جلد ٨، صفحه ٧٥٦.

[٢] سلسلة الينابيع الفقهية، جلد ٣٠، صفحه ٤٣٧.