تحقيقى جديد در باره رمى جمرات - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢ - دو يادآورى لازم
و شايد او از اوّلين كسانى باشد كه چنين فتوايى داده است.
در كلمات بعضى از فقهاى عامّه، يا زيدى مذهب (البتّه فقهاى متأخّر آنها) نيز اشارهاى به وجود ستون در زمان آنها شده است؛ از جمله امام احمد مرتضى، كه از فقهاى زيدى قرن نهم است، عبارتى دارد كه نشان مىدهد ستون در زمان او بوده؛ ولى جالب اينكه تصريح مىكند بعضى از فقها گفتهاند: زدن سنگ به ستونها كافى نيست، و بايد به موضع جمره (محلّ سنگريزهها) اصابت كند. عبارت او چنين است:
«فانْ قصد اصابة البناء فقيل لا يجزي، لأنّه لم يقصد المرمى، و المرمى هو القرار لا البناء المنصوب
؛ هرگاه قصد كند كه ريگها را به ستون بزند، بعضى گفتهاند كافى نيست؛ چون قصد «محلّ رمى» نكرده، در حالى كه محلّ رمى زمينى است كه ستونها بر آن قرار گرفتهاند؛ نه بنايى كه بر آن نصب شده است». [١]
آرى، در كلمات فقهاى خاصّه و عامّه هرچه بيشتر كاوش مىكنيم، بيشتر به اين نتيجه مىرسيم كه محلّ رمى، آن قطعه زمين است و ستون را بعداً به عنوان يك علامت و نشانه ساختهاند.
٢- توجّه به اين نكته نيز لازم است كه جمعى از فقهاى
[١] شرح الازهار، جلد ٢، صفحه ١٢٢.