ميزان السماء در تعيين مولد خاتم الانبياء (ص) - محدّث نورى، ميرزا حسين - الصفحة ٤١٨
و بعضى گفتند: متولّد شد در ماه صفر ، و بعضى گفتند: در ربيع الآخر ، و بعضى گفتند: در محرّم ، و بعضى گفتند: در عاشورا ، چنانچه حضرت عيسى عليه السلامدر آن روز ، متولّد شد ؛ و بعضى گفتند: پنج روز باقى مانده از محرّم ، و ذهبى ذكر كرده كه قول به اين كه ولادت در عاشورا بود ، دروغ است و اين سخن او اگر به جهت آن است كه اين قول ، جمع نمى شود با قول به اين كه حمل در ايّام تشريق بود و اين كه مدّت حمل ، نُه ماه تمام بود ، دروغ ، اختصاصى به اين قول ندارد ؛ بلكه به غير از قول به اين كه تولّد در ماه رمضان بود ، در ساير اقوال اين سخن وارد است و من ديدم بعضى را كه حكايت كرد كه حمل آن جناب ، در ماه رجب بود. پس قول مشهور ، صحيح مى شود كه ولادت ، در ماه ربيع الأول بود و از ابن عبّاس ، مروى است كه متولّد شد در روز دوشنبه ، در ماه ربيع الأول و نازل شد سوره بقره بر آن جناب ، در روز دوشنبه ربيع الأول ؛ و بعضى گفتند: اين سخنِ بسيار غريبى است ، و بعضى گفتند: در روزْ متولّد نشد ؛ بلكه ولادت ، در شب بود و عثمان به ابى العاص ، از مادرش روايت كرده كه او حاضر بود هنگام متولّد شدن آن حضرت در شب ، و گفت: «چيزى نبود در آن خانه كه من نگاه كنم جز نورى و من نظر مى كردم به ستاره ها كه نزديك مى شدند تا اين كه مى گفتم بر روى من مى افتند». ابن دحيه مى گويد: اين حديث ، مقطوع است و بعضى گفتند كه به هيچ وجه صحيح نيست كه ولادت ، در شب باشد ؛ چه ، از كلام ثابت آن حضرت است به نقل عدول كه سؤال كردند از روز دوشنبه. پس فرمودند: «در او متولّد شدم» ؛ و بدر زركشى [١] گفت كه خبر مادر عثمان ، بر فرض صحّت ، دلالت ندارد كه تولّد در شب بود ؛ چه ، زمان نبوّت ، شايسته بروز خارق عادت است و ممكن است
[١] السيرة الحلبيه ، بيروت ، دارالمعرفة: بى تا ، ج١ ، ص٣ .[٢] يعنى مقارن با طلوع . (حاشيه)[٣] اين دو شعر از صلاح الدين صفدى است. در «رسالة الفضل المنيف في المولد الشريف» كه بعد از ذكر تاريخ ولادت ، چنانچه خواهد آمد ، گفته: { فيا وجهاً ما أبركه من مولودلياليه لئالي (كذا في نسخة الأصل ظ) في العقود } { و يا فصل يفصل به الباطلعن الحقّ في الهام و النجود } { يقول لنا لسان الحال منهو قول الحقّ يعذب للسميع } { أبيت فاشرقت في الأرض نوراًألا فانظر إلى المعنى البديع } { فذكري مثل قدري مثل فخريرفيع في رفيع في رفيع } و وجهى [... ]الخ . منه عفي عنه.[٤] عبد المؤمن بن خلف الدمياطى تونى كه در سنه ٧٠٥ وفات كرد. منه .[٥] ابن انس كه يكى از چهار امام سنى هاست . (در حاشيه نسخه)[٦] شهاب الدين احمد بن محمد خطيب قسطلانى مصرى شافعى ، صاحب المواهب اللدنية كه در سال ٩٢٣ق ، وفات كرد. منه .[٧] شيخ بدر الدين محمد بن بهادر بن عبد اللّه موصلى شافعى كه در سنه ٧٩٤ وفات كرد. منه[٨] عبارت عربى حديث ، اين است: «ولدت أنا و رسول [اللّه ] صلى الله عليه و آله يوم الفيل ضحى فنحن لدان» . منه (تاريخ مدينة دمشق ، تحقيق: على شيرى ، دارالفكر ، ١٤١٥ق ، ج٣ ، ص٧٣).[٩] كتاب الثقات ، ابن حبان ، دارالفكر ، بى تا ، ج١ ، ص١٤.[١٠] المستدرك على الصحيحين ، ج٢ ، ص٦٠٠ به بعد.[١١] السيرة النبوية ، ج١ ، ص٩٣ـ٩٦.