ب : علومى كه تحصيل آن واجب كفايى [١] است : دانشى كه مقدمه سازندگى و تأمين نيازهاى اجتماعى است و جامعه بدون آن قادر به ادامه حيات نيست و يا با مشكل جدّى روبرو مى شود و يا نمى تواند در مقابل تهاجم احتمالى دشمن از خود دفاع كند ، تحصيل آنها بر افرادى از جامعه كه توان و استعداد تحصيل آن دانش را دارند واجب كفايى است . بر اين اساس ، تعداد رشته هايى كه تحصيل آن واجب كفايى است ، به تناسب نيازهاى جامعه در زمانهاى مختلف متفاوت است؛ مثلاً تحصيل دانش اتم شناسى در شرايطى كه مردم مسلمان براى دفاع از خود نيازمند به آن هستند، به موجب آيه «و در برابر آنان هر نيرويى كه مى توانيد فراهم آوريد» [٢] ، واجب كفايى است و در صورتى كه اشخاص مستعد براى تحصيل اين دانش محدود باشند ، وجوب كفايى بر آنها تبديل به وجوب عينى مى گردد .

٢ . تعلّم مستحب

هر دانشى كه مقدمه تقويت بنيه مادى و يا معنوى فرد يا جامعه است ، ولى بدون آن ضربه اى به نيازهاى اصولى وارد نمى شود ، تعلّم آن مستحب است و اگر كسى آن دانش را با انگيزه الهى بياموزد ، نزد خداوند متعال پاداش دارد .

[١] واجب كفايى ، تكليفى است كه از عموم مردم خواسته شده است و انجام دادن آن به وسيله فرد يا گروهى موجب برداشته شدن آن از ديگران مى گردد .[٢] سوره انفال ، آيه ٦٠ .