پيش علم ? علم عادى ? بحران ? انقلاب ? علم عادى جديد ? بحران جديد . مقصود از پيش علم ، فعاليت هاى پراكنده اى است كه قبل از تشكيل يك علم صورت مى گيرد ، ولى پس از اين كه مورد پذيرش جامعه اى علمى تبديل شد ، منتظم و هدفدار مى گردد . از نظر كوهن ، پارادايم مفروضات كلّى نظرى و قوانين و فنون كاربرد آن ها را دربر مى گيرد كه اعضاى جامعه علمى خاصى از آن ها استفاده مى كنند . علم عادى به مجموعه فعاليت هايى كه پژوهشگران آن رشته علمى براساس پارادايم انجام مى دهند . در ضمن تلاش براى استفاده از پارادايم در راه فهم و تحليل ، چنان چه ابطال ها و مشكلاتى به وجود آيد كه نتوان آن ها را رفع كرد وضعيت بحرانى به وجود مى آيد و تا اين كه پارادايم جديدى شكل گرفته و مورد پذيرش دانشمندان آن علم قرار گيرد ، اين حالت انتقال از پارادايمِ ناتوان در حل مشكلات به پارادايم جديد ، انقلاب علمى گفته مى شود و پس از آن علم عادى جديد ، فعاليت علمى خود را انجام مى دهد تا اين كه دوباره پارادايم جديد نتواند مشكلات پژوهشى را حل كند كه دچار بحران شده و بدين ترتيب پارادايم جديدى جاى گزين خواهد شد .

تئورى هاى چيستى علم و رويكرد روش شناسى

همان گونه كه ملاحظه شد ؛ ديدگاه هاى مختلفى در چيستى علم وجود دارد كه اثبات گرايى يكى از آنهاست . بنابراين جامعه شناسىِ برخاسته از احاديث اجتماعى را مى توان با توضيحاتى بر تئورى هاى يادشده استوار نمود . بر مبناى استقراءگرايى ، استفاده عمده اى كه از گزاره هاى حديثى مى توان كرد ، در حد فرضيه سازى است ؛ ولى داورى نهايى بر عهده حس و تجربه خواهد بود . براى مثال در برخى روايات ، صدقه و كمك به ديگران ، عامل افزايش مال برشمرده شده است : «بركة المال فى الصدقة» . [١] هر چند ممكن است به لحاظ استلزامات عرفى و عادى اين رابطه بعيد شمرده شود ، ولى براى دست يابى به صحت اين گزاره ، بايد در جامعه معيّنى صدقه و كمك به ديگران را مورد مطالعه تجربى قرار داد و با تكنيك هاى مناسب پژوهشى ديد كه آيا كمك به ديگران مى تواند دست كم يكى از عوامل افزايش مال برشمرده

[١] . تصنيف غرر الحكم ، ص ٣٩٥ .