مناسبات جامعه شناسي و حديث - ضميری، محمد رضا - الصفحة ١٢
مثال سرقت به عنوان يك كجروى در قلمرو پژوهش جامعه شناسى كجروى و آسيب شناسى اجتماعى قرار مى گيرد ، علل و زمينه هاى گرايش به آن براى شده و تأثير سرقت در روابط اجتماعى مردم تبيين مى گردد . همين مطالعه دقيقا در احاديث هم صورت مى گيرد ، اما با داشتن پرسش ها و محورهاى مشترك . سپس هنگامى كه مطالعات هر دو حوزه تكميل شد ، در پايان كار ، پژوهشى مقايسه اى صورت مى گيرد تا مشخص شود علل روى آورى به سرقت در احاديث و نيز در جامعه شناسى چه معرفى شده است . چه بسا در بسيارى از موارد ، به علت هاى مشتركى برخورد نماييم و پاره اى موارد هم كه نقاط متمايزى دارد ، مشخص شود . پس در اين رويكرد ، نخست پرسش هايى مشخص در برابر دو حوزه قرار مى گيرد و در گام بعد ، پاسخ ها با يكديگر مقايسه و تطبيق داده مى شود . فايده اين نوع بررسى ، حفظ استقلال دو رشته علمى است كه تنها نتايج و محصول كار با يكديگر تطبيق داده شده ، از خلط مفاهيم و كاربرد نابه جاى آن ها در هر حوزه اى پرهيز مى گردد .
ج) رويكرد خدمت رسانى و تبيين گرى
رويكرد بعدى ، از نوع خدمتگزارى جامعه شناسى براى توضيح و تبيين گزاره هاى احاديث اجتماعى است . در اين رويكرد ، گزاره هاى اجتماعى در يك موضوع از احاديث استخراج مى شود و سپس با نظامى كه از خود احاديث برداشت مى شود ، دسته بندى صورت مى گيرد و آن گاه روابط ميان متغيرهايى كه در احاديث به كار رفته ، به واسطه مفاهيم ، يافته ها و تحليل هاى جامعه شناسى تبيين مى شود . در اين رويكرد ، جامعه شناسى بايد حلقه هاى واسط و مفقودى را كه در احاديث ميان متغيرها وجود دارد ، با نظمى منطقى و گويا توضيح دهد . دانيل ليتل دراين باره در كتاب تبيين در علوم اجتماعى مى گويد : «مكانيسم علّى هنگامى رخ مى دهد كه مشخص شود چگونه C علت است از براى E و سلسله حوادثى كه ميان آن دو وجود دارند كدام اند . او مثال مى زند كه فرض كنيم پيچ يكى از چرخ هاى خودرو سست است و پس از چند كيلومتر حركت ، چرخ مى لغزد و از جا درمى آيد . يقين علت اين حادثه سستى پيچ است ، اما براى تثبيت همين امر ، بايد حوادثى را بازسازى كنيم كه خودرو را از داشتن پيچ سست به حالت بى چرخى رسانده است . قاعدتا چنين بايد گفت : ارتعاشات چرخ متحرك ،