تصريحات مكرر و آشكار، وعده و وعيدهاى مربوط به آن و امورى از اين قبيل، بيش از هر چيز ، معرّف ميزان حساسيت اسلام به يك موضوع و اهميت و جايگاه آن در منطق دين است. روايات ناظر به باورها، هنجارها، ارزش ها، نهادها، سنت ها و رسوم اجتماعى را از اين حيث نيز مى توان در قلمرو علوم اجتماعى و با بهره گيرى از اين روش كه از روش هاى رايج و مورد استفاده اين علوم است ، مورد بررسى و تأمل قرار داد. ب) رويكرد تفهمى و تفسيرى يا هرمنوتيكى، به ويژه هرمنوتيك روش شناختى؛ روايات دينى كه مشتمل بر قول، فعل و تقرير معصوم اند، از كلمات و عباراتى تركيب شده اند كه براساس قراردادهاى كلامى و اعتبارات زبان شناختى ، داراى معناى متفاهم اند؛ معنايى كه بى شك متعلق اراده جدّى معصوم بوده و بالطبع ، سعى و تلاش عموم مخاطبان و مفسران ، دست يابى به اين معناى واقعى است. اين معنا در فرض وصول ، حجيت و اعتبار داشته و با معيارهاى پذيرفته شده در همه تعاملات كلامى و زبانى با آن معامله مى شود. از اين رو، با بهره گيرى از روش هاى فهمى و تفسيرى ، مى توان معنا و مفاد ظاهرى و تيپ معنايى مستنبط از اقوال و افعال معصوم را ، متناسب با افق معنايى كلى حاكم بر معارف دينى بازشناخت. البته فقيه در فرايند استنباط خويش ، درصدد است تا اقوال و افعال معصوم را تحليل كرده و حكم شرعىِ متناسب را براى عموم مؤمنان استخراج و ارائه كند؛ اما جامعه شناسى بيشتر درصدد درك كليات و اصول راهبردى و عناصر و مؤلفه هاى فرهنگى اجتماعى اسلام از راه مستندات دينى ، به ويژه آن بخشى است كه در عرصه واقع تجلى و عينيت يافته و به باورها، احساسات، رفتارها، نهادها، هنجارها، رسوم و قواعد اجتماعى جامعه مؤمنان و برنامه معمول زندگى آن ها تبديل شده است. ج) رويكرد تبيينى؛ يعنى علت يابى و بيان رابطه علّى و معلولى در پرتو ارجاع به يك اصل كلى جامعه شناختى. بيان زمينه ها و شرايط يا به عبارتى ، علل مادّى شكل گيرى يا تأثيرگذار در محتويات و مندرجات روايات ، و نيز بيان آثار ناشى از التزام عملى به روايات و نظام مستفاد از آن ها در چارچوب تحليل هاى پيامدى و كاركردى ، از اين سنخ است. البته در اين بخش ، هدفْ صرفا ارايه تحليل كاركردى از عمل عينى مؤمنان و درجه التزام رفتارى آن ها نيست. برخى احكام هم چون حرمت دروغ، ربا، زنا، غيبت و... را با قطع نظر از درجه التزام مؤمنان و زمينه هاى اجرايى آن ها نيز مى توان به صورت تقديرى و به شكل نظرى تحليل كاركردگرايانه