مناسبات جامعه شناسي و حديث
 
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص

مناسبات جامعه شناسي و حديث - ضميری، محمد رضا - الصفحة ١٩٤

اين كه شيمى و حتى تعداد عناصر را هم از قرآن و حديث بگيريم ، يا اين كه اگر علم هم كارى انجام داده ، نمونه هايش را با قرآن و روايات تطبيق دهيم. به نظر من ، اين نوع علم دينى ، با اين تفسير مشكل دارد و به خاطر همين شديدا طرد شده است؛ زيرا اگر سراغ معجزات برويد ، مى گويند اين خوب است ، ولى به هر حال تا علم نگفت ، شما اصلاً متوجه آن نشديد . پس اين علم بود كه بار اوّل گفت و بقيه اش را هم همان طور كه تا حالا علم به دست آورده ، پيدا خواهد كرد؛ يعنى اين مبنايى نيست كه از شما قبول بكنند. چيزى كه در علوم طبيعى روشن شده ، مى توانيم در علوم انسانىِ متأثر از آن هم ببينيد. نيز خيلى از موارد كه در علوم طبيعى صحبت از يافته هاى علمى مى شود ، اين ها واقعا يافته هاى علمى نيست ، بلكه چيزهايى است كه بر علم سوار مى شود. البته كار علمى در سطح زندگى روزمره ، مثل اين كه چطور راديو بسازيد ، چگونه تلويزيون درست كنيد ، چگونه ماهواره بفرستيد به فضا و... ، دينى و غيردينى ندارد. تكنيك است و شما اطلاعاتى از قوانين طبيعت يافته ايد و اين ها را به كار مى بريد و با همين هم ، خيلى كارها انجام مى دهيد. ولى وقتى سراغ سطوح بنيادين مى رود ، مثل مبدأ جهان ، منشأ انسان ، حيات ، شعور ، روح و... ، آن وقت علم نمى تواند در اين جا قاضى باشد؛ زيرا نمى تواند بگويد كه چيزى غير از من نيست. علمى كه مبتنى بر حواس است ، نمى تواند بگويد چيزهاى غيرمادّى وجود ندارد و بنابراين ، بسيارى از اين استنتاجاتى كه از علم گرفته شده ، اين ها واقعا علم نيست ؛ بلكه بر مفروضات فلسفى ، ايدئولوژيكى ، ضدّ دين يا طبيعت گرايانه مبتنى است كه بر علم سوار شده است. وقتى اين در مورد چيزهايى كه خيلى مسلّم به نظر مى آيد ، مثل علوم طبيعى كه خودش را در صحنه آزمايش نشان داده روشن است ، در بقيه به مراتب روشن تر است كه اين علم كفايت نمى كند؛ يعنى در مورد انسان ، با موجود پيچيده اى سر و كار داريد كه علم نمى تواند او را به طور كامل توضيح بدهد . ببينيد ، چيزى در انسان هست به اسم شعور كه تجلى يا بُعدى از روح است. در علم امروز ، درست كه بعضى ها دنبال اين هستند تا اين شعور را به همين فرايندهاى فيزيكى و شيميايى و... برگردانند ، ولى بسيارى از دانشمندان مادّى سطح يك دنيا معتقدند كه شعور را نمى توان براساس فيزيك ، شيمى يا رياضى توضيح داد. بعضى هاشان مى گويند دست كم براساس فيزيك و رياضىِ فعلى نمى شود توضيح داد. البته بعد از اين كه رايانه درست شد ، عده اى گفتند كه شعور ، يك اَبَررايانه است ، ولى الآن كسانى در فيزيك و رياضى ، با منطقِ رياضى استدلال