حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٤١٩
٤ / ٢
ياد گرفتن مناسك حج
قرآن
«پروردگارا! ما را تسليم [ـِ فرمان ]خود قرار ده و از نسل ما، امّتى فرمان بُردارِ خود [ پديد آور]. و آداب دينىِ ما را به ما نشان ده. و بر ما ببخشاى، كه تويى توبه پذيرِ مهربان» .
حديث
٨٩٦٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مناسك خود را بياموزيد، كه جزو دين شماست.
٨٩٦٥.المستدرك على الصحيحين ـ به نقل از ابن عمر ـ: پيامبر خدا ، يك روز قبل از تَرويَه، براى مردم ، سخنرانى مى كرد و آنان را از مناسكشان آگاه مى كرد .
٨٩٦٦.أخبار مكّة ـ به نقل از محمّد بن ابراهيم تَيمى، از مردى از قب: شنيدم كه پيامبر صلى الله عليه و آله در مِنا، مناسك مردم را به آنان مى آموخت و خداوند متعال، گوش هاى ما را گشود و شنوا كرد، تا آن جا كه كنار وسايل خودمان بوديم و سخن او را مى شنيديم. مهاجران ، در درّه مهاجرانْ فرود آمدند و انصار ، در درّه انصار و ديگر مردم نيز در جاهاى خودشان . آن گاه ، به مردم مناسكشان را آموخت و فرمود: «رَمْى جَمَره كنيد، مثل ريگ انداختن با انگشت».
٨٩٦٧.إرشاد القلوب ـ به نقل از حُذَيفه ـ: پيامبر خدا ، به مؤذّنان دستور داد كه در ميان مردمِ منطقه پايين و بالا اعلام كردند: «آگاه باشيد! پيامبر خدا ، امسالْ آهنگ حج دارد تا به مردم، حجّ آنان را تفهيم كند و مناسكشان را به آنان بياموزد ، تا هميشه برايشان سنّت باشد». پس هيچ كس از آنان كه مسلمان شده بودند، باقى نمانْد، مگر آن كه در سال دهم، با پيامبر صلى الله عليه و آله حج گزاردند تا شاهد منافعشان باشند و پيامبر صلى الله عليه و آله حجّشان را به آنان بياموزد و مناسكشان را به آنان بشناسانَد. پيامبر خدا ، مردم را بيرون آورد و همسران خود را نيز با خود آورد، و آن، حجّة الوداع (واپسين حج) بود. پس چون حجّشان پايان يافت و مناسك خود را به پايان بردند، مردم ، همه آنچه را بدان نيازمند بودند، شناختند و پيامبر خدا به آنان اعلام كرد كه آيين ابراهيم عليه السلام را برايشان بر پا داشته و همه آنچه را مشركان پس از او پديد آورده بودند، از آنانْ زدوده و حج را به حالتِ نخستينِ آن ، باز گردانده است.