٨٩٣١.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : غروب عرفه، خداوندْ به وسيله اهل عرفه، بر فرشتگان ، افتخار مى كند و مى فرمايد : «به بندگانم بنگريد كه ژوليده و غبارآلود ، نزد من آمده اند!». [١]

٨٩٣٢.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خداوند ، بر اهل عرفاتْ نعمت داده ، به وسيله آنان، بر فرشتگانْ مباهات مى كند و مى فرمايد : «اى فرشتگان من! به بندگانم بنگريد كه ژوليده و غبارآلود ، از هر راه دورى، راه سپرده اند و آمده اند . شما را گواه مى گيرم كه دعايشان را مستجاب كردم ، خواسته شان را بر آوردم ، خطا كارشان را به خاطرِ نيكوكارشان بخشيدم و به نيكوكارشان، هر چه كه [از من] خواست، عطاكردم؛ جز تبعاتى را كه ميان خودشان دارند(حقّ الناس)».

٨٩٣٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : در هيچ روزى به اندازه روز عرفه ، خداوندْ بندگان را از آتش دوزخ ، آزاد نمى كند . همانا خداوند نزديك مى شود و بر فرشتگان ، مباهات مى كند و مى فرمايد : «اينها چه مى خواهند ؟» .

د ـ كوچ از عرفات

قرآن

«بر شما گناهى نيست كه [ در سفر حج، ]فضل پروردگارتان ( يعنى : روزى خويش ) را بجوييد. پس چون از عرفات كوچ كرديد، خدا را در مشعر الحرام ياد كنيد. و يادش كنيد كه شما را هدايت فرمود ، هر چند كه پيش تر ، از گم راهان بوديد» .

حديث

٨٩٣٤.سنن أبى داوود ـ به نقل از ابن عبّاس ـ: پيامبر خدا ، با آرامش ، در حالى كه اُسامه پشت سرش سوار بود ، از عرفاتْ كوچ كرد وفرمود: «اى مردم! آرامش داشته باشيد . نيكى ، آن نيست كه اسب و شتر را تند برانيد». پس مَركب پيامبر صلى الله عليه و آله را نديدم كه گام هايش را به تاخت ، بالا آورَد و بدَوَد ، تا آن كه به «جمع» [٢] رسيد .

[١] در نقل ديگرى، اضافه دارد : « غبارآلود ، از هر راه دور . شما را گواه مى گيرم كه آنان را آمرزيدم» .[٢] امام صادق عليه السلام فرمود: به مَشعَر ، «جمع» گفته مى شود ، چون در آن جا، آدم عليه السلام بين نماز مغرب و عشا جمع كرد؛ و «اَبطَح» گفته مى شود ، چون آدم عليه السلام مأمور شد كه در مسيلِ مشعر، تا طلوع صبح بمانَد، و سپس مأمور شد كه از كوهِ مشعر ، بالا رود و چون خورشيد بر او تابيد ، به گناهش اعتراف كند . لذا آدم عليه السلام چنان كرد و اين اعتراف ، سنّتى در ميان فرزندانش قرار داده شد. سپس آدم عليه السلام قربانى كرد و خداوند ، آتشى از آسمان فرستاد و قربانىِ آدم عليه السلام را گرفت.