حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٠٨
بر اين اساس ، جدا كردن حكم شب قدر از حكم روز اوّل ماه ، درست نيست . حال اگر استدلال نظريّه سوم را بپذيريم و شب قدر را يك «بيست و چهار ساعت» بدانيم ، به همين گونه مى توان با روز اوّل ماه نيز برخورد كرد و آن را در همه مناطق و سرزمين ها يكى شمرد ، بخصوص كه اطلاق احاديث هم مؤيّد آن است . در نتيجه ، اين نظريّه با نظريّه دوم ، يكى مى شود . البتّه به نظر ما ، نظريّه دوم ، به ظواهر قرآن و احاديث و به مقتضاى عقل و اعتبار ، نزديك تر است، چنان كه معتقديم گذشته از همه استدلال هايى كه براى تعيّن و وحدت ليلة القدر شده ، اهمّيت فوق العاده اين شب بزرگ ، اقتضا مى كرده كه اهل بيت عليهم السلام ـ بخصوص هنگامى كه در اثر فتوحات بزرگ ، اسلام تا دورترين ممالك جهان پيشروى كرده بود ـ متعدّد بودن شب قدر را تذكّر دهند . با اين همه ، با عنايت به نظريّه مشهور ، رعايت احتياط ، بى ترديد ، موجب بهره گيرى بيشتر از بركات ماه رمضان خواهد شد . و خوشا آنان كه از اين نعمت برخوردارند كه براى شناخت و تعيين شب قدر ، نيازى به اين گونه حرف ها ندارند و با چشمِ دل ، حقايق شب قدر و فرود آمدن فرشتگان و «روح» را مى بينند و از بركات آن به بهترين شكل ، بهره هاى سرشار مى برند. نعمتى كه اينان از آن برخوردارند ، به شناخت شب قدرْ پايان نمى گيرد ؛ بلكه در تعيين اوّل ماه نيز چنين اند و نيازى به استهلال و گواهىِ شاهدان و بهره گيرى از ابزارهاى علمى و نجومى ندارند. عارف بزرگوار و فقيه وارسته ، سيّد بن طاووس رحمه الله ، اين حالت را چنين توصيف مى كند: بدان كه وقتى خداوند بخواهد مراد خود را به بندگانش بفهمانَد ، آن منحصر به ادراك عقلى يا نگاه شرعى نيست؛ چرا كه خداوند ، قدرت ذاتى دارد و مى تواند