حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٠٢
سه . تداوم شب قدر
بررسى آيات سوره قدر و تأمّل در احاديث ، نشان مى دهند كه شب قدر ، ويژه زمان نزول قرآن و دوران پيامبر صلى الله عليه و آله نيست؛ بلكه هميشگى است و از آغاز آفرينش انسان بوده و تا پايان جهان و وجود انسان در آن ، تداوم خواهد داشت ، به چند دليل : يكم . شب قدر ، ظرف نزول قرآن است و ظرف بايد پيش از مظروف ، وجود داشته باشد. دوم . در سوره قدر ، فعل مضارع «تَنَزَّلُ (فرود مى آيند)» به كار رفته كه بر استمرار ، دلالت مى كند. نيز جمله اسميه: « سَلَـمٌ هِىَ حَتَّى مَطْـلَعِ الْفَجْرِ ؛ [١] آن شب تا دميدن سپيده ، ايمن است» ، مفهوم تداوم دارد. سوم . قرآن كريم ، بارها تأكيد كرده كه سنّت خداوند در تدبير جهان ، تغييرناپذير است. [٢] از اين رو ، اين سنّت كه مربوط به تدبير امور انسان ها و سرنوشت آنان است ، همه امّت ها و اقوام گذشته و حال و آينده را در بر مى گيرد. چهارم . احاديث فراوانى بر اين نكته دلالت دارند كه شب قدر ، پس از پيامبر خدا نيز تداوم خواهد داشت . شمارى از اين احاديث ، استمرار اين شب را از آغاز خلقت و همراه انسان تا پايان عمر جهان ، تأييد مى كنند. پس آنچه در تفسير الدرّ المنثور ، از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده كه: «خداوند ، شب قدر را به امّت من بخشيد و آن را به پيشينيان عطا نكرده بود» ، علاوه بر ضعف سند ، در برابر قرائن و دلايل گذشته ، قابل اعتماد نيست.
[١] قدر : آيه ٥ .[٢] از جمله در: فاطر : آيه ٤٣ ، اسراء : آيه ٧٧ ، احزاب : آيه ٣٨ و ٦٢ ، فتح : آيه ٢٣ .